სქესობრივი დანაშაულები

სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება (მუხლი 138) - ადვოკატი

რა სასჯელი ისჯება მე-138 მუხლის ძირითადი შემადგენლობით?

სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება, ჩადენილი ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან დაზარალებულის უმწეობის გამოყენებით, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ოთხიდან ექვს წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ. გამამწვავებელ ნიშნებთან ერთად სასჯელი იზრდება ექვსიდან ცხრა წლამდე, თერთმეტიდან თხუთმეტ წლამდე და თხუთმეტიდან ოც წლამდე.

როდის ითვლება ქმედება ამ მუხლით დანაშაულად?

აუცილებელია სამი პირობა: ქმედება სექსუალური ხასიათისაა და არ შეიცავს კოდექსის სხვა მუხლით გათვალისწინებული უმძიმესი დანაშაულის ნიშნებს; ის ჩადენილია ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან უმწეობის გამოყენებით; ბრალდებულს ქმედება განზრახვით აქვს ჩადენილი.

რა ხდება, თუ მსხვერპლი არასრულწლოვანია?

წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის მიმართ ჩადენა საქმეს მესამე დონეზე გადაიყვანს — თავისუფლების აღკვეთა თერთმეტიდან თხუთმეტ წლამდე; ასეთიავე ნდობის ან გავლენიანი მდგომარეობის გამოყენებით ჩადენა. ხოლო თოთხმეტ წელს მიუღწეველი პირის მიმართ წინასწარი შეცნობით ჩადენა ყველაზე მკაცრ შემადგენლობას ქმნის — თხუთმეტიდან ოც წლამდე.

შეიძლება თუ არა სასჯელის შემამცირებელი გარემოებების გამოყენება?

თავად მუხლი 138 გამამცირებელ ნიშნებს არ აღწერს — სასჯელის დაწესებისას სასამართლო კოდექსის ზოგად წესებს იყენებს, ხოლო დამამსუბუქებელ გარემოებათა წრე ცალკე ნორმებით არის განსაზღვრული. კონკრეტულ საქმეზე ეს საკითხი ადვოკატთან იმუშავებს.

რატომ არის ადვოკატი ამ საქმეებზე კრიტიკული?

იმიტომ, რომ სასჯელის დიაპაზონი ოთხიდან ოც წლამდეა და დონეებს შორის საზღვრები — ძალადობის ფაქტი, უმწეობა, ასაკის წინასწარი შეცნობა, სისასტიკე — მხოლოდ მტკიცებულებებით დგინდება. გამოცდილი დაცვა ამ ნიშნებს დოკუმენტურად ამოწმებს და შედეგზე პირდაპირ აისახება.

3 წთ·10 იან 2026

რას განსაზღვრავს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-138 მუხლი

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-138 მუხლი ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედებისთვის — იმ ქმედებისთვის, რომელიც არ შეიცავს კოდექსის სხვა მუხლით გათვალისწინებული უმძიმესი სექსუალური დანაშაულის ნიშნებს, მაგრამ ჩადენილია ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან დაზარალებულის უმწეობის გამოყენებით. ეს ნორმა იცავს პირის სექსუალურ თავისუფლებას და ხასიათდება მკაცრი სასჯელებით — ოთხი წლიდან ოც წლამდე თავისუფლების აღკვეთის დიაპაზონით. ბრალდება ამ მუხლით სერიოზული გამოწვევაა როგორც ბრალდებულის, ისე დაცვისთვის: აქ ყველაფერი გადაწყდება ფაქტობრივ გარემოებათა ზუსტ დადგენაზე, და ამიტომ გამოცდილი ადვოკატის როლი განსაკუთრებით მაღალია.

დანაშაულის შემადგენლობა

მუხლის პირველი ნაწილი აღწერს ძირითად შემადგენლობას: სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება, რომელიც არ შეიცავს კოდექსით გათვალისწინებული უმძიმესი შემადგენლობის ნიშნებს და ჩადენილია ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან დაზარალებულის უმწეობის გამოყენებით. კვალიფიკაციისთვის აუცილებელია სამი ალტერნატიული გარემოებიდან ერთის არსებობა: რეალური ძალადობა, ძალადობის მუქარა ან დაზარალებულის უმწეო მდგომარეობის გამოყენება. ქმედების სექსუალური ხასიათი და მისი განზრახვითი ჩადენაც უნდა დამტკიცდეს. საზღვარი ამ მუხლსა და სექსუალური ხასიათის სხვა დანაშაულებს შორის კოდექსის შესაბამისი ნიშნებით ისახება, ამიტომ ბრალდების სწორი კვალიფიკაცია ხშირად საქმის ყველაზე სადავო წერტილია.

სანქციები მუხლი 138-ის მიხედვით

კანონი ოთხ დონედ აწყობს სასჯელებს და თითოეული დონე ცალკე არის განსაზღვრული:

  • ძირითადი შემადგენლობა — ძალადობით, მუქარით ან უმწეობის გამოყენებით — თავისუფლების აღკვეთა ოთხიდან ექვს წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ;
  • იგივე ქმედება არაერთგზის, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ჯგუფურად, წინასწარი შეცნობით შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის ან ორსული ქალის მიმართ, ამ კატეგორიის დანაშაულისთვის მსჯავრდებულის მიერ, მზრუნველობის, მეურვეობის ან მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფი პირის ან ოჯახის წევრის მიმართ, ანდა რამაც ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება ან სხვა მძიმე შედეგი გამოიწვია — თავისუფლების აღკვეთა ექვსიდან ცხრა წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ;
  • იგივე ქმედება წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვანის მიმართ, არასრულწლოვანის მიმართ ნდობის, ავტორიტეტული ან გავლენიანი მდგომარეობის გამოყენებით, ანდა რამაც დაზარალებულის სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია — თავისუფლების აღკვეთა თერთმეტიდან თხუთმეტ წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ;
  • იგივე ქმედება წინასწარი შეცნობით თოთხმეტი წლის ასაკს მიუღწეველი პირის მიმართ ანდა განსაკუთრებული სისასტიკით — თავისუფლების აღკვეთა თხუთმეტიდან ოც წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ.

განახლდა: 7 ნოე 2026