თავი XXII-ის სტრუქტურა
სისხლის სამართლის კოდექსის თავი XXII სქესობრივი თავისუფლების წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებს აწესრიგებს. ეს თავი ხუთ ნორმას აერთიანებს: გაუპატიურება, სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება, იძულება, ასაკობრივი შემადგენლობა და გარყვნილი ქმედება. თითოეული ნორმა საკუთარ საზღვარს აქვს, და კვალიფიკაციის გადასვლა ერთი მუხლიდან მეორეზე სწორედ ამ საზღვრებზეა დამოკიდებული.
გაუპატიურების შემადგენლობა
გაუპატიურება ნიშნავს პირის სხეულში ნებისმიერი ფორმით სექსუალური ხასიათის შეღწევას სხეულის ნებისმიერი ნაწილის ან ნებისმიერი საგნის გამოყენებით, ჩადენილს ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან დაზარალებულის უმწეობის გამოყენებით. ძირითადი შემადგენლობა ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ექვსიდან რვა წლამდე; სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ან მძიმე შედეგით — რვიდან ათ წლამდე; არაერთგზის, წინა მსჯავრით, ჯგუფურად ან დაუცველი ადრესატით — ათიდან ცამეტ წლამდე; განსაკუთრებული სისასტიკით, სიკვდილით შედეგით ან არასრულწლოვნის მიმართ — თხუთმეტიდან ოც წლამდე ან უვადო თავისუფლების აღკვეთით.
სხვაგვარი ქმედება და იძულება
სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება ის ქმედებაა, რომელიც გაუპატიურების ნიშნებს არ შეიცავს, მაგრამ ძალადობით, მუქარით ან უმწეობითაა ჩადენილი: ძირითადი შემადგენლობით — ოთხიდან ექვს წლამდე, აღმავალი ნიშნებით — ექვსიდან ცხრამდე და თერთმეტიდან თხუთმეტ წლამდე, ხოლო თოთხმეტ წლამდე ასაკის მიმართ ან განსაკუთრებული სისასტიკით — თხუთმეტიდან ოც წლამდე. იძულება კი განსხვავებულ მექანიზმს იყენებს: ქონებრივი დაზიანების, სახელის გამტეხი ინფორმაციის ან პირადი ცხოვრების ამსახველი ცნობის გახმაურების მუქარით, ანდა უმწეობის ან მატერიალური, სამსახურებრივი ან სხვაგვარი დამოკიდებულების გამოყენებით — ჯარიმიდან ხუთ წლამდე, მძიმე შედეგით — მეტი.
ასაკობრივი შემადგენლობები
თავის ცალკე ბლოკი ასაკს ეძღვნება. სრულწლოვნის მიერ სექსუალური ხასიათის შეღწევა თექვსმეტი წლის ასაკს მიუღწევლის სხეულში, დამნაშავისთვის წინასწარი შეცნობით, ისჯება შვიდიდან ცხრა წლამდე; აღმავალი ნიშნებით — რვიდან თორმეტ წლამდე. გარყვნილი ქმედება — ძალადობის გარეშე სრულწლოვნის ქმედება თექვსმეტ წლამდე პირის მიმართ — ხუთიდან ცხრა წლამდე; აღმავალი ნიშნებით, მათ შორის თოთხმეტ წლამდე ასაკის მიმართ — რვიდან თორმეტ წლამდე. ასაკის დადგენა და წინასწარი შეცნობის დამტკიცება ბრალდების ვალდებულებაა — და დაცვისთვის ხშირად სწორედ აქ იხსნება შესაძლებლობები.

