პარტნიორთა დავის წყაროები და მართვის უფლებამოსილების საზღვრები
პარტნიორთა დავები საზოგადოების შიგნით არსებული კონფლიქტებია, რომლებიც ეხება მართვის უფლებამოსილებებს, ინფორმაციის მიღებას, პარტნიორის გასვლასა და გარიცხვას. მეწარმეთა შესახებ კანონის 102-ე მუხლი აწესრიგებს პარტნიორების თანხმობასა და ხელმძღვანელი პარტნიორის უფლებამოსილების ჩამორთმევას: წესდება ზოგიერთი გარიგებისთვის შეიძლება ითვალისწინებდეს პარტნიორების წინასწარ, სავალდებულო თანხმობას. ხელმძღვანელ პარტნიორს უფლება აქვს გარიგება დანარჩენი პარტნიორების თანხმობის გარეშეც დადოს, თუ მისი დადების გაჭიანურება სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისთვის მძიმე შედეგებს გამოიწვევს, რის შესახებაც მან დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს პარტნიორებს. მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას — მაგალითად, თუ პარტნიორმა ვალდებულებები უხეშად დაარღვია ან საზოგადოების ხელმძღვანელობას სათანადოდ ვერ ახორციელებს — სასამართლოს დანარჩენი პარტნიორების სარჩელის საფუძველზე შეუძლია ჩამოართვას მას ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება.
ინფორმაციის მიღებისა და კონტროლის უფლება
კანონის 103-ე მუხლი პარტნიორს ძლიერ ინსტრუმენტს აძლევს: ყველა პარტნიორს, მათ შორის იმას, ვინც საზოგადოების ხელმძღვანელობაში არ მონაწილეობს, უფლება აქვს მიიღოს ინფორმაცია საზოგადოების საქმიანობის შესახებ და გაეცნოს მის საქმიან დოკუმენტაციას, და ეს უფლება არ შეიძლება შეიზღუდოს. გარდა ამისა, ყველა პარტნიორს უფლება აქვს მოსთხოვოს სხვა პარტნიორებს საზოგადოების მიმართ არსებული ვალდებულებების შესრულება და ამის თაობაზე საზოგადოების სახელით წარადგინოს სარჩელიც კი. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტაციის წარმოდგენზე უარის თქმა თავისთავად ქმნის დავის საფუძველს და პარტნიორს სასამართლოში მიმართვის შესაძლებლობას აძლევს.
სოლიდარული საზოგადოებიდან გასვლა და გარიცხვა
კანონის 109-ე მუხლის თანახმად, სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გასვლის სურვილის შემთხვევაში პარტნიორმა ამის შესახებ სამეურნეო წლის დასრულებამდე სულ ცოტა ექვსი თვით ადრე უნდა განაცხადოს. თუ პარტნიორის მიმართ გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების ფარგლებში გაკოტრების პროცესი იწყება, იგი საზოგადოებიდან გასულად მიიჩნევა გაკოტრების რეჟიმის დაწყების მომენტიდან. გარიცხვა კი შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სხვა პარტნიორების მოთხოვნის საფუძველზე: მაგალითად, თუ პარტნიორმა საზოგადოების წინაშე ნაკისრი არსებითი მოვალეობა განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არ შეასრულა, თუ იგი ამ მოვალეობას ვეღარ ასრულებს, ან თუ სხვა მნიშვნელოვანი საფუძველი არსებობს.
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხვა
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემთხვევაში გარიცხვა კანონის 143-ე მუხლით არის დარეგულირებული. მნიშვნელოვანი საფუძველი არსებობს, როდესაც პარტნიორის ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს საზოგადოების ინტერესებს ან მისი პარტნიორად დარჩენა საზიანოა საზოგადოების შემდგომი საქმიანობისთვის, თუ საზოგადოებამ წერილობით უშედეგოდ გააფრთხილა იგი ინტერესების დამაზიანებელი ქმედების შეწყვეტისა და შესაძლო გარიცხვის შესახებ. გადაწყვეტილება მიიღება კენჭისყრაში მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, მაგრამ არანაკლებ იმ წილების საერთო ოდენობის ნახევრისა, რომლებიც კენჭისყრაში მონაწილეობის უფლებას იძლევა; პარტნიორს, რომლის საწინააღმდეგოდაც გადაწყვეტილებას იღებენ, ხმის უფლება არ აქვს. საზოგადოებამ სარჩელი გადაწყვეტილების მიღებიდან ოცდაათი დღის ვადაში უნდა შეიტანოს. სასამართლოს შეუძლია საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილებამდე პარტნიორს შეუჩეროს ხმის უფლება ან სხვა არაქონებრივი უფლებები. გარიცხული პარტნიორის წილები საზოგადოებას გადაეცემა, ხოლო მას უნდა მიეცეს წილის სამართლიანი ფასი.
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გასვლა
კანონის 144-ე მუხლით პარტნიორს უფლება აქვს გავიდეს საზოგადოებიდან წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან თუ საზოგადოების ხელმძღვანელობის ან სხვა პარტნიორების ქმედებები მნიშვნელოვნად აზიანებს მის ინტერესებს. მნიშვნელოვან საფუძვლებს მიეკუთვნება ის, თუ საზოგადოების საქმიანობის საგანი მნიშვნელოვნად შეიცვალა, თუ საზოგადოებას დივიდენდი ბოლო სამი წლის განმავლობაში არ გაუნაწილებია მიუხედავად იმისა, რომ ფინანსური მდგომარეობა ამის საშუალებას იძლეოდა, ან თუ სხვა პარტნიორებმა მიიღეს გადაწყვეტილება დამატებითი შენატანის განხორციელების ვალდებულების შესახებ, რომელიც მასზედაც ვრცელდება. პარტნიორი საზოგადოებას წერილობით უტყობინებს გასვლისა და მიზეზების შესახებ. გასვლის მსურველი პარტნიორის წილის ღირებულება დგინდება მხარეთა შეთანხმებით, ხოლო შეუძლებლობის შემთხვევაში — მხარეების მიერ დანიშნული დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ; თუ აუდიტორის კანდიდატურაზე ვერ თანხმდებიან, მას ერთ-ერთი მხარის განცხადების საფუძველზე სასამართლო ნიშნავს.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა ინფორმაციის მიღების უფლების შეზღუდვა?
არა. ყველა პარტნიორის უფლება — მიიღოს ინფორმაცია საზოგადოების საქმიანობის შესახებ და გაეცნოს საქმიან დოკუმენტაციას — კანონით შეუზღუდავია. ამ უფლების შეზღუდვა დაუშვებელია და დარღვევის შემთხვევაში პარტნიორს სასამართლოში მიმართვის შესაძლებლობა რჩება.
როდის შეიძლება ხელმძღვანელი პარტნიორის უფლებამოსილების ჩამორთმევა?
მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას სასამართლოს, დანარჩენი პარტნიორების სარჩელის საფუძველზე, შეუძლია ჩამოართვას ხელმძღვანელ პარტნიორს ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილება — მაგალითად, თუ მან ვალდებულებები უხეშად დაარღვია ან ხელმძღვანელობას სათანადოდ ვერ ახორციელებს.
რამდენი ხნით ადრე უნდა განაცხადოს პარტნიორმა სოლიდარული საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ?
განცხადება უნდა გაკეთდეს სამეურნეო წლის დასრულებამდე სულ ცოტა ექვსი თვით ადრე. ეს ვადა საზოგადოებას დროს აძლევს ურთიერთობების გადასაწყვეტად და შემადგენლობის ცვლილებისთვის მოსამზადებლად.
როგორ ფიქსირდება გარიცხული პარტნიორის წილების ბედი?
გარიცხული პარტნიორის წილები საზოგადოებას გადაეცემა, თუმცა წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს მათ დარჩენილ პარტნიორებზე პროპორციულად გადაცემას ან გაუქმებას. გარიცხულ პარტნიორს კი უნდა მიეცეს წილის სამართლიანი ფასი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი პარტნიორთა დავების ყველა ფორმატში დაგეხმარებით: შევაფასებთ დავის საფუძვლებს, დავიცავთ ინფორმაციის მიღების უფლებას, მოვამზადებთ ხელმძღვანელის უფლებამოსილების ჩამორთმევის, გარიცხვისა და გასვლის სარჩლებს, დავეხმარებით წილის ღირებულების დადგენასა და დამოუკიდებელი აუდიტორის დანიშვნაში. დაგვიკავშირდით — პარტნიორული ურთიერთობების სამართლებრივი მოწესრიგება დროულ ჩარევას მოითხოვს.