სასამართლო დავების მხარდაჭერის ინსტრუმენტარი
სასამართლო დავის მხარდაჭერა ადვოკატურის შესახებ კანონით განსაზღვრულ საქმიანობაზეა აგებული. საადვოკატო საქმიანობა მოიცავს ადვოკატის მიერ იურიდიული რჩევის მიცემას კლიენტისთვის; კლიენტის წარმომადგენლობას საკონსტიტუციო დავის, სისხლის, სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული სამართლის საქმეზე — სასამართლოში, არბიტრაჟში, დაკავებისა და გამოძიების ორგანოებში; მესამე პირის მიმართ სამართლებრივი დოკუმენტების მომზადებას და კლიენტის სახელით ნებისმიერი დოკუმენტაციის წარდგენას. დავის მხარდაჭერა სწორედ ამ ელემენტების კომბინაციაა — რჩევითი, წარმომადგენლობითი და დოკუმენტური მუშაობა ერთ პროცესში. ადვოკატის საქმიანობა შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ კანონით — ეს გარანტია კლიენტისთვის იმას ნიშნავს, რომ მხარდაჭერის ფარგლებს არც ხელშეკრულება კვეთს კანონის გარეშე. ისეთი იურიდიული დახმარებაც, რომელიც მესამე პირის წინაშე წარმომადგენლობას არ უკავშირდება, საადვოკატო საქმიანობის ნაწილია — ანუ მხარდაჭერა სასამართლომდეც იწყება და სასამართლოს შემდეგაც გრძელდება.
ადვოკატის უფლებები და მოვალეობები
ადვოკატს უფლება აქვს წარადგინოს და დაიცვას კლიენტი საკონსტიტუციო, უზენაეს და საერთო სასამართლოებში, არბიტრაჟში და გამოძიების ორგანოებში; კლიენტის ინტერესების დაცვის მიზნით მოითხოვოს და მიიღოს საჭირო დოკუმენტები, ცნობები და ფაქტობრივი მონაცემები; დაუბრკოლებლად შეხვდეს დაკავებულ ან დაპატიმრებულ პირს და იქონიოს მასთან მიმოწერა; ისარგებლოს საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით. ამავდროულად, ადვოკატი ვალდებულია კეთილსინდისიერად შეასრულოს პროფესიული ფუნქციები, ზუსტად დაიცვას პროფესიული ეთიკის ნორმები, არ შელახოს სასამართლოსა და პროცესის მონაწილეთა უფლებები, დაიცვას პროფესიული საიდუმლოება, შეასრულოს საპროცესო მოვალეობები და ინტერესთა შეუთავსებლობისას კლიენტს დაუყოვნებლივ აცნობოს.
უფლებათა ჩამონათვალი პრაქტიკული დატვირთვისაა: ადვოკატს უფლება აქვს დაუბრკოლებლად, ნებისმიერ დროს და კონტროლის გარეშე, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით, პირისპირ შეხვდეს დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან თავისუფლების სხვაგვარი შეზღუდვის ადგილებში მოთავსებულ პირს და მიმოწერა იქონიოს მასთან; კლიენტის ინტერესების დაცვის მიზნით მოითხოვოს და მიიღოს საადვოკატო საქმიანობისთვის საჭირო დოკუმენტები, ცნობები და სხვა ფაქტობრივი მონაცემები. ადვოკატის საქმიანობა კანონით დადგენილი გამონაკლისების გარდა მხოლოდ კანონით შეიძლება შეიზღუდოს, ხოლო მოვალეობათა შორის არის პროფესიული ეთიკის ნორმების განუხრელი დაცვა, სასამართლოსა და პროცესის მონაწილეთა უფლებების უშელახებლობა და განგრძობადი სავალდებულო იურიდიული განათლების მოთხოვნების შესრულება.
პროფესიული საიდუმლოება
დავის მხარდაჭერის ერთ-ერთი სვეტი კონფიდენციალურობაა — მის გარეშე კლიენტის სრულფასოვანი თანამშრომლობა შეუძლებელია: ადვოკატი ვალდებულია დაიცვას პროფესიული საიდუმლოება გასული დროის მიუხედავად და კლიენტის თანხმობის გარეშე არ გაამჟღავნოს საქმიანობის პროცესში მისგან მიღებული ინფორმაცია. გამჟღავნება შესაძლებელია მხოლოდ კლიენტის თანხმობით, თუ ის წარმომადგენლობის პროცესში კლიენტის ინტერესებიდან გამომდინარე აუცილებელია, ან ადვოკატის დაცვისთვის წაყენებული ბრალდებისგან. პროფესიული საიდუმლოების დარღვევა კანონითა და ეთიკის კოდექსით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას იწვევს.