პოლიციის გადაცდომა: სამართლებრივი დაცვა უფლებამოსილების გადამეტების დროს
პოლიცია ვალდებულია დაიცვას საზოგადოებრივი წესრიგი და მოქალაქეთა უსაფრთხოება, თუმცა ხშირია შემთხვევები, როდესაც სამართალდამცავები თავად არღვევენ კანონს. პოლიციის გადაცდომა გულისხმობს პოლიციელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებას, გადამეტებას ან მოვალეობის არაჯეროვან შესრულებას. ეს შეიძლება გამოიხატოს უკანონო დაკავებაში, ფიზიკური ძალის გადამეტებულ გამოყენებაში, დამამცირებელ მოპყრობაში, უკანონო ჩხრეკაში ან უსაფუძვლო ჯარიმების გამოწერაში. საქართველოს კონსტიტუცია და საერთაშორისო კონვენციები მკაცრად იცავს ადამიანის უფლებებს პოლიციასთან ურთიერთობისას. პოლიციის მხრიდან ჩადენილი უკანონობა არ უნდა დარჩეს რეაგირების გარეშე.
პოლიციის გადაცდომის წინააღმდეგ ბრძოლა მოითხოვს სიმტკიცეს და მაღალკვალიფიციურ იურიდიულ დახმარებას, რადგან მოქალაქე უპირისპირდება ძალოვანი სტრუქტურის წარმომადგენელს. ადვოკატის დროული ჩართვა გადამწყვეტია მტკიცებულებების (ვიდეოჩანაწერები, მოწმეთა ჩვენებები) მოსაპოვებლად და საქმის სწორი მიმართულებით წარმართვისთვის. სახელმწიფოს აქვს ვალდებულება, გამოიძიოს პოლიციელთა დანაშაულები და აანაზღაუროს უკანონო ქმედებით მიყენებული ზიანი.
რას მოიცავს პოლიციის გადაცდომაზე რეაგირების სერვისი?
Legal.ge-ზე რეგისტრირებული უფლებადამცველი ადვოკატები გთავაზობენ სრულ სამართლებრივ მხარდაჭერას პოლიციასთან დაკავშირებულ ინციდენტებზე:
- ინციდენტის სამართლებრივი შეფასება: პოლიციელის ქმედების ანალიზი კანონიერების კუთხით (ჰქონდა თუ არა დაკავების, ჩხრეკის ან ძალის გამოყენების საფუძველი).
- საჩივრის წარდგენა გენერალურ ინსპექციაში: შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში საჩივრის შეტანა დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოთხოვნით.
- გამოძიების მოთხოვნა: მიმართვა პროკურატურისადმი ან სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისადმი სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის მოთხოვნით (თუ ქმედება შეიცავს დანაშაულის ნიშნებს).
- უკანონო ჯარიმების გასაჩივრება: ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმების გასაჩივრება ზემდგომ ორგანოში ან სასამართლოში.
- წარმომადგენლობა დაკავებისას: კლიენტის უფლებების დაცვა პოლიციის განყოფილებაში დაკავების მომენტიდან (ადვოკატის დაუყოვნებლივი ვიზიტი).
- ზიანის ანაზღაურება: სამოქალაქო სარჩელის მომზადება შინაგან საქმეთა სამინისტროს წინააღმდეგ მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.
ხშირი სცენარები: როდის არის აუცილებელი ადვოკატი?
ადვოკატის დახმარება კრიტიკულია შემდეგ სიტუაციებში:
- უკანონო დაკავება: პირი დააკავეს კანონიერი საფუძვლის გარეშე, არ განუმარტეს უფლებები ან დააკავეს პროცედურული დარღვევებით.
- ძალის გადამეტება: პოლიციელმა გამოიყენა არაპროპორციული ფიზიკური ძალა, რამაც გამოიწვია ჯანმრთელობის დაზიანება.
- ნივთმტკიცების ჩადება: არსებობს ეჭვი, რომ ჩხრეკისას სამართალდამცავებმა უკანონოდ „აღმოაჩინეს“ ნივთები (მაგ. ნარკოტიკი ან იარაღი), რაც დაკავებულს არ ეკუთვნოდა.
- სიტყვიერი შეურაცხყოფა: პოლიციელის მხრიდან დამამცირებელი მოპყრობა, მუქარა ან ფსიქოლოგიური ზეწოლა აღიარების მიღების მიზნით.
- ქონების დაზიანება: საპოლიციო ღონისძიების (მაგ. ჩხრეკის ან ავტომობილის გაჩერების) დროს მოქალაქის ქონების დაზიანება.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
პოლიციის საქმიანობას არეგულირებს საქართველოს კანონი „პოლიციის შესახებ“, რომელიც მკაცრად განსაზღვრავს ძალის გამოყენების წესებს და პროპორციულობის პრინციპს. პოლიციელს უფლება აქვს გამოიყენოს ძალა მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში და ის უნდა იყოს საფრთხის ადეკვატური. ნებისმიერი გადამეტება კანონდარღვევაა. ადმინისტრაციული გადაცდომების (ჯარიმების) გასაჩივრება ხდება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მიხედვით.
უფრო მძიმე შემთხვევებში, როგორიცაა ძალადობა ან არაადამიანური მოპყრობა, საქმე ეხება სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლებს (სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტება ძალადობით). ასეთ საქმეებს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური. კონსტიტუციის 31-ე მუხლი და ევროპული კონვენცია გარანტიას აძლევს ყველას, მიიღოს სამართლებრივი დაცვა სახელმწიფოს მხრიდან ძალადობის შემთხვევაში.
პროცესის სპეციფიკა და ადვოკატის როლი
პოლიციის წინააღმდეგ დავა რთულია, რადგან ხშირად „სიტყვა სიტყვის წინააღმდეგ“ სიტუაცია იქმნება. ადვოკატის როლია ობიექტური მტკიცებულებების მოძიება: სამხრე კამერების ჩანაწერების გამოთხოვა, ექსპერტიზის დანიშვნა დაზიანებების დასაფიქსირებლად, მოწმეების გამოკითხვა. ადვოკატი უზრუნველყოფს, რომ თქვენი საჩივარი არ დაიკარგოს ბიუროკრატიულ აპარატში და მოხდეს რეალური გამოძიება. ზიანის ანაზღაურების ნაწილში ადვოკატი დაგეხმარებათ დაასაბუთოთ მორალური ზიანის ოდენობა, რაც ხშირად სასამართლო პრაქტიკით რთული მისაღწევია კვალიფიციური წარმომადგენლის გარეშე.
დაიცავით თქვენი უფლებები Legal.ge-სთან ერთად
თუ თქვენ ან თქვენი ახლობელი გახდით პოლიციის უკანონო ქმედების მსხვერპლი, ნუ შეეგუებით უსამართლობას. Legal.ge გაძლევთ საშუალებას დაუკავშირდეთ გამოცდილ ადვოკატებს, რომლებსაც არ ეშინიათ სისტემის წინააღმდეგ წასვლის და აქვთ პოლიციასთან სამართლებრივი ბრძოლის გამოცდილება. ჩვენი სპეციალისტები დაგიცავენ თქვენ და უზრუნველყოფენ კანონის უზენაესობის აღსრულებას.
განახლდა: ...