რა არის ინფორმირებული თანხმობა და რა ინფორმაცია უნდა მიეწოდოს პაციენტს
ინფორმირებული თანხმობა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს ფუნდამენტური ინსტიტუტია. კანონის მიხედვით, ეს არის პაციენტის — ხოლო მისი მცირეწლოვანების შემთხვევაში პაციენტის კანონიერი წარმომადგენლის — თანხმობა სამედიცინო მომსახურების გაწევაზე მას შემდეგ, რაც მას მიეწოდა ინფორმაცია სამედიცინო მომსახურების არსისა და საჭიროების, მოსალოდნელი შედეგების, ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისათვის მოსალოდნელი რისკის, ალტერნატიული ვარიანტებისა და მათი რისკის, მომსახურებაზე უარის თქმის მოსალოდნელი შედეგების და ამ საკითხებთან დაკავშირებული ფინანსური თუ სოციალური საკითხების შესახებ.
ეს განმარტება პრაქტიკული სიაა კლინიკებისთვისაც: თანხმობის ფორმა მხოლოდ მაშინ იმუშავებს, როცა პაციენტს ყველა ეს ბლოკი აქვს განმარტებული. ტერმინოლოგიური საფუძველიც კანონით არის დადგენილი — პაციენტი, სამედიცინო მომსახურების გამწევი, სამედიცინო ჩანაწერები — და დავის დროს სწორედ ამ ცნებების შინაარსი ხდება შემოწმების საგანი.
თანხმობა წინ უძღვის ჩარევას და წერილობითი ფორმის შემთხვევები
კანონი მკაფიოდ აწესებს პრიორიტეტს: სამედიცინო მომსახურების გაწევის აუცილებელი პირობაა პაციენტის — ხოლო მისი მცირეწლოვანების ან გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების შეუძლებლობის შემთხვევაში პაციენტის ნათესავის ან კანონიერი წარმომადგენლის — ინფორმირებული თანხმობის მიღება, და ინფორმირებული თანხმობის მიღება წინ უძღვის სამედიცინო მომსახურების გაწევას. ანუ ჩარევა უთანხმოდ არა მხოლოდ დეფექტურია — ის კანონდარღვევაა.
წერილობითი ინფორმირებული თანხმობა აუცილებელია განსაკუთრებული რისკის ჩარევებზე: ნებისმიერი ქირურგიული ოპერაცია, გარდა მცირე ქირურგიული მანიპულაციებისა; აბორტი; ქირურგიული კონტრაცეფცია — სტერილიზაცია; მაგისტრალური სისხლძარღვების კათეტერიზაცია; ჰემოდიალიზი და პერიტონეული დიალიზი; ექსტრაკორპორული განაყოფიერება; გენეტიკური ტესტირება; გენური თერაპია; სხივური თერაპია; ავთვისებიანი სიმსივნეების ქიმიოთერაპია; და ყველა სხვა შემთხვევაში, თუ გამწევი საჭიროდ თვლის წერილობით თანხმობას. წერილობითი ფორმა აუცილებელია მცირეწლოვანი ან გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარის არმქონე პაციენტისთვისაც.
სწავლების ობიექტად გამოყენება და მისი გამონაკლისები
ცალკე სფეროა პაციენტის სწავლების ობიექტად გამოყენება: ამისთვისაც პაციენტის ინფორმირებული თანხმობა აუცილებელია და ის წინ უძღვის გამოყენებას. კანონი ადგენს გამონაკლისებს: თანხმობა არ არის საჭირო, თუ სასწავლო მიზნით გამოიყენება სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული ინფორმაცია, რომელიც პაციენტის იდენტიფიკაციის შესაძლებლობას არ იძლევა, ან მკურნალობისა და დიაგნოსტიკის პროცესში მიღებული მასალა, რომლითაც უზრუნველყოფილია პაციენტის ანონიმურობა. სასწავლო პროცესის ორგანიზაცია სწორედ ამ საზღვრებში უნდა ჩაჯდეს.