შშმ პირთა უფლებები და მისაწვდომობის სტანდარტები საქართველოში
შენიშვნა: ტერმინი "ADA" (Americans with Disabilities Act) ამერიკული სტანდარტია, თუმცა საქართველოში მოქმედებს მისი ანალოგიური, ეროვნული კანონმდებლობა, რომელიც იცავს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირთა უფლებებს. საქართველოში ბიზნესები და საჯარო დაწესებულებები ვალდებულნი არიან, უზრუნველყონ ფიზიკური და ინფორმაციული მისაწვდომობა ყველა მოქალაქისთვის. ეს ეხება როგორც შენობა-ნაგებობების ინფრასტრუქტურულ გამართულობას (პანდუსები, ლიფტები), ისე სერვისების ადაპტირებას (ვებ-გვერდების მისაწვდომობა, ბრაილის შრიფტი, ჟესტური ენა). ამ სტანდარტების შეუსრულებლობა იწვევს არა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ჯარიმებს, არამედ სერიოზულ რეპუტაციულ ზიანს და სამართლებრივ დავებს დისკრიმინაციის საფუძვლით.
Legal.ge გთავაზობთ იურიდიულ მომსახურებას შშმ პირთა უფლებების დაცვისა და მისაწვდომობის სტანდარტებთან შესაბამისობის კუთხით. ჩვენი პლატფორმის ადვოკატები ეხმარებიან ბიზნესებს რეგულაციების შესრულებაში (Compliance), ხოლო შშმ პირებს — დისკრიმინაციის ფაქტებზე სამართლებრივ რეაგირებაში. ეს არის სოციალური პასუხისმგებლობისა და სამართლებრივი ვალდებულების გადაკვეთის წერტილი, სადაც კვალიფიციური იურისტის ჩართულობა აუცილებელია.
რას მოიცავს მისაწვდომობისა და შშმ პირთა უფლებების სერვისი?
ჩვენი სპეციალისტები გთავაზობენ მრავალმხრივ მომსახურებას, რომელიც ერგება როგორც ორგანიზაციების, ისე ფიზიკური პირების საჭიროებებს:
- შესაბამისობის აუდიტი (Compliance Audit): ორგანიზაციის ინფრასტრუქტურის, პოლიტიკისა და სერვისების შემოწმება საქართველოს კანონმდებლობასთან და მისაწვდომობის ეროვნულ სტანდარტებთან შესაბამისობაზე.
- დისკრიმინაციული დავების წარმოება: შშმ პირთა ინტერესების დაცვა სასამართლოში ან სახალხო დამცველთან, როდესაც ირღვევა მათი უფლება განათლებაზე, დასაქმებაზე ან საჯარო სივრცით სარგებლობაზე.
- შიდა პოლიტიკის შემუშავება: კომპანიებისთვის ინკლუზიური შიდა განაწესის, დასაქმების პოლიტიკისა და მომსახურების სტანდარტების შექმნა.
- სამშენებლო ნებართვები და ადაპტაცია: იურიდიული კონსულტაცია მშენებლობის ან რემონტის პროცესში, რათა დაცული იყოს ტექნიკური რეგლამენტის მოთხოვნები მისაწვდომობის შესახებ.
- ვებ-მისაწვდომობის კონსულტაცია: ციფრული სერვისების ადაპტირების სამართლებრივი ასპექტები (WCAG სტანდარტების რეკომენდაციები ქართულ რეალობაში).
- ტრენინგები და ცნობიერების ამაღლება: პერსონალისთვის ტრენინგების სამართლებრივი მხარდაჭერა შშმ პირთა მომსახურების წესებზე.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები და სცენარები
ხშირია შემთხვევა, როდესაც ახალაშენებული კომერციული ობიექტი (მაგ. რესტორანი ან კლინიკა) არ არის აღჭურვილი პანდუსით ან ადაპტირებული სველი წერტილით. შშმ პირი, რომელიც ვერ სარგებლობს სერვისით, უფლებამოსილია მოითხოვოს დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა და ზიანის ანაზღაურება. იურისტი ამ დროს ეხმარება მხარეს სასამართლოში სარჩელის წარდგენაში.
მეორე სცენარი ეხება შრომით ურთიერთობებს. მაგალითად, დამსაქმებელი უარს ეუბნება კვალიფიციურ კანდიდატს სამსახურში აყვანაზე მხოლოდ მისი ეტლით მოსარგებლეობის გამო, ან არ უკეთებს სამუშაო გარემოს გონივრული მისადაგებას (Reasonable Accommodation). ეს არის პირდაპირი დისკრიმინაცია, რაც იწვევს მძიმე სამართლებრივ შედეგებს დამსაქმებლისთვის. ასევე აქტუალურია ბანკებისა და აფთიაქების ვალდებულებები, უზრუნველყონ სერვისები უსინათლო და მცირემხედველი პირებისთვის.
საქართველოს კანონმდებლობა და სამართლებრივი ჩარჩო
საქართველოში ამ სფეროს მთავარი მარეგულირებელია „საქართველოს კანონი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ (მიღებულია 2020 წელს), რომელიც ეფუძნება გაეროს შშმ პირთა უფლებების კონვენციას (UNCRPD). კანონი ავალდებულებს როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო სექტორს, უზრუნველყოს მისაწვდომობა და გონივრული მისადაგება. მისაწვდომობის ტექნიკურ პარამეტრებს განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობის დადგენილება „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის სივრცის მოწყობისა და არქიტექტურული და გეგმარებითი ელემენტების ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების შესახებ“ (დადგენილება №41).
გარდა ამისა, „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონი კრძალავს ნებისმიერი ნიშნით, მათ შორის შეზღუდული შესაძლებლობის გამო, განსხვავებულ მოპყრობას. შრომითი უფლებები დაცულია საქართველოს შრომის კოდექსით, რომელიც ასევე ითვალისწინებს გონივრული მისადაგების პრინციპს სამუშაო ადგილზე.
მომსახურების მიღების პროცესი
კლიენტი უკავშირდება Legal.ge-ს ადვოკატს, რომელიც აფასებს კონკრეტულ სიტუაციას. თუ კლიენტი ბიზნესია, იურისტი ატარებს აუდიტს, ავლენს რისკებს (მაგ. არაადაპტირებული შესასვლელი) და გასცემს რეკომენდაციებს კანონთან შესაბამისობისთვის. თუ კლიენტი შშმ პირია, რომლის უფლებებიც დაირღვა, ადვოკატი აგროვებს მტკიცებულებებს (ფოტო/ვიდეო მასალა, მოწმეთა ჩვენებები) და მიმართავს შესაბამის ორგანოს (სასამართლო, მერია, სახალხო დამცველი).
Legal.ge-ს სპეციალისტები ორიენტირებულნი არიან პრობლემის ეფექტურ მოგვარებაზე, იქნება ეს მოლაპარაკება დამსაქმებელთან/ობიექტის მფლობელთან თუ სასამართლო დავა. მთავარი მიზანია თანაბარი შესაძლებლობების გარემოს შექმნა და სამართლებრივი სამართლიანობის აღდგენა.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
შშმ პირთა უფლებები საქართველოში შედარებით ახალი და განვითარებადი სამართლებრივი სფეროა. ბევრმა ზოგადი პროფილის იურისტმა შესაძლოა არ იცოდეს ტექნიკური რეგლამენტის (№41 დადგენილება) ნიუანსები. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ექსპერტებზე, რომლებსაც ესმით როგორც საერთაშორისო სტანდარტები, ისე ადგილობრივი რეგულაციები. ჩვენთან ნაპოვნი სპეციალისტები დაეხმარებიან თქვენს ბიზნესს გახდეს ინკლუზიური და კანონმორჩილი, ხოლო შშმ პირებს — დაიცვან თავიანთი ღირსება.
განახლდა: ...