პაციენტის უფლებების ქართული კატალოგი ერთი კანონითაა კოდიფიცირებული — „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომლის მიზანიც მოქალაქის უფლებების დაცვა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში და მისი პატივისა და ღირსების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფაა (მუხლი 1). ამ გვერდზე თავმოყრილია ამ კატალოგის ხუთი სვეტი: დისკრიმინაციის აკრძალვა, ინფორმირებული თანხმობა, ინფორმაციის მიღების უფლება, კონფიდენციალურობა და სასამართლო დაცვა — იმ მუხლებით, რომლებიც თითოეულ მათგანს ატარებს. პრაქტიკაში სწორედ ეს ხუთეული წყვეტს, თუ რამდენად დაცულია ადამიანი სამედიცინო ჩარევის წინაშე: თანხმობის გარეშე გაწეული მომსახურება, გაუგებარი ინფორმაცია, გაჟონილი საიდუმლო ან დისკრიმინაციული მიმართვა თითოეული ცალკე, სამართლებრივად დასაცავი დარღვევაა.
დისკრიმინაციის აკრძალვა და ინფორმირებულობა
მუხლი 6 კრძალავს პაციენტის დისკრიმინაციას რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, გენეტიკური მემკვიდრეობის, რწმენისა და აღმსარებლობის, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებების, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის, დაავადების, სექსუალური ორიენტაციის ან პირადული უარყოფითი განწყობის გამო; ამა თუ იმ დაავადებასთან დაკავშირებით უფლებების შეზღუდვის პირობებს კი საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს. ინფორმირებულობის სვეტი მუხლი 16-ია: თითოეულ მოქალაქეს უფლება აქვს მიიღოს სრული, ობიექტური, დროული და გასაგები ინფორმაცია იმ ფაქტორების შესახებ, რომლებიც ხელს უწყობს მისი ჯანმრთელობის შენარჩუნებას ან უარყოფითად მოქმედებს მასზე; სახელმწიფო კი ვალდებულია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით ან ინდივიდუალურად, მოთხოვნისამებრ, ეს ინფორმაცია მიაწოდოს.
ინფორმირებული თანხმობა — მომსახურების აუცილებელი პირობა
მუხლი 22 წესს აწესრიგებს: სამედიცინო მომსახურების გაწევის აუცილებელი პირობაა პაციენტის — ხოლო მისი მცირეწლოვანების ან გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების შეუძლებლობის შემთხვევაში ნათესავის ან კანონიერი წარმომადგენლის — ინფორმირებული თანხმობა, და ეს თანხმობა წინ უძღვის მომსახურებას. წერილობითი თანხმობა აუცილებელია განსაკუთრებით მძიმე ჩარევებისთვის: ნებისმიერი ქირურგიული ოპერაციის (მცირე მანიპულაციების გარდა), აბორტის, ქირურგიული კონტრაცეფციის — სტერილიზაციის, მაგისტრალური სისხლძარღვების კათეტერიზაციის, ჰემოდიალიზისა და პერიტონეული დიალიზის, ექსტრაკორპორული განაყოფიერების, ადამიანის ორგანოს გადანერგვისა და ქსოვილის ან უჯრედის გამოყენების, გენეტიკური ტესტირების, გენური თერაპიის, სხივური თერაპიის, ავთვისებიანი სიმსივნეების ქიმიოთერაპიის, სისხლის ან მისი კომპონენტის ტრანსფუზიის და ყველა სხვა შემთხვევისთვის, თუ გამწევი საჭიროდ თვლის წერილობით თანხმობას. მცირეწლოვანის ან გადაწყვეტილების მიღების უნარის არმქონე პაციენტისთვის წერილობითი თანხმობა ყოველთვის აუცილებელია. წერილობითი თანხმობის ეს ნუსხა პაციენტის ავტონომიის პრაქტიკული ჩეკ-ლისტია: თითოეული პუნქტი მიუთითებს იმ წერტილზე, სადაც მედიცინა პაციენტის დოკუმენტირებული ნების გარეშე ვერ გაგრძელდება.