ჯანდაცვის სამართალი საქართველოში — სისტემური მიმოხილვა
ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონი არის სისტემური აქტი, რომელიც აწესრიგებს ურთიერთობებს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს შორის მოქალაქეთა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში. ეს გვერდი კანონის ხუთ საყრდენ ნორმას აერთიანებს ერთ სურათად: კანონის საგანი, სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპები, სისტემის მართვის ორგანო, სახელმწიფო დაფინანსების მექანიზმები — ვაუჩერის ჩათვლით — და სამედიცინო დაწესებულების სტატუსი. ასეთი მიმოხილვა განსაკუთრებით სასარგებლოა, როდესაც ცალკეული კითხვის — ლიცენზირება, პაციენტის უფლებები, დაფინანსება — სისტემური კონტექსტის გაგებაა საჭირო.
ყველა დასკვნა ქვემოთ პირდაპირ ეყრდნობა კანონის ტექსტს: არც ერთი ციფრი ან მოთხოვნა არ არის დამატებული კანონის შინაარსიდან გარეთ. სადაც კანონი დეტალებს სხვა აქტს ანდობს — მაგალითად, ვაუჩერის პირობებს — ეს პირდაპირ არის ასეთად მოხსენიებული.
კანონის საგანი და სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპები
კანონის პირველი ნორმა განსაზღვრავს მის საგანს — ურთიერთობები სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს შორის მოქალაქეთა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში. აქედან გამომდინარე, კერძო სექტორის მონაწილეებიც — კლინიკები, ექიმები, დაზღვევითი ორგანიზაციები — ამ კანონის რეგულირების სფეროში არიან მაშინ, როდესაც მოქალაქეთა ჯანმრთელობის დაცვას ეხება მათი საქმიანობა.
სახელმწიფო პოლიტიკის პრინციპების ჩამონათვალი ფართოა და მიმართულებას აძლევს მთელ სისტემას: მოსახლეობისთვის სამედიცინო დახმარების საყოველთაო და თანაბარი ხელმისაწვდომობა სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამების ფარგლებში; ადამიანის უფლებათა დაცვა და პაციენტის პატივის, ღირსებისა და ავტონომიის აღიარება; ექიმისა და სხვა სამედიცინო პერსონალის დამოუკიდებლობა; სისტემის შესაბამისობა ქვეყნის ეკონომიკურ სტრატეგიასთან; პენიტენციურ დაწესებულებაში მოთავსებული პაციენტისა და დაავადების მქონე პირის დაცვა დისკრიმინაციისგან; სამედიცინო ეთიკის ნორმების დამკვიდრება; მოსახლეობის სრული ინფორმირება არსებული ფორმების შესახებ; საერთაშორისო თანამშრომლობა; სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობასა და ხარისხზე; პირველადი ჯანმრთელობის დაცვისა და გადაუდებელი დახმარების პრიორიტეტულობა, ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარება; საკუთრების ფორმების მრავალფეროვნება და თანაბარუფლებიანი არსებობა; მავნე ქმედებისთვის ადმინისტრაციული სანქციების გამოყენება; პროგრამული დაფინანსება; კვლევების დაფინანსება და პროფესიული გაერთიანებების მონაწილეობა.
მართვის ორგანო — სამინისტრო
ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებას უზრუნველყოფს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო იდენტიფიცირებული სახელით, რომელიც თავისი კომპეტენციისთვის მიკუთვნებულ საკითხებზე შეიმუშავებს და გამოსცემს შესაბამის სამართლებრივ აქტებს, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. სწორედ ამიტომაა, რომ ლიცენზიების, ნებართვების, პერსონალის ნუსხისა და შეტყობინების ფორმების ცენტრალური წერტილი ეს უწყებაა — ქვემოთ განხილული ნორმები სწორედ მას მიმართავენ შესაბამის უფლებამოსილებებს.