რას ნიშნავს ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების შესაბამისობა
ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების შესაბამისობა საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრული მოვალეობათა სრული ნაკრებია, რომელიც ჯარიმების რიცხობრივი მასშტაბით არის გაზომილი. საფუძველი კოდექსის მოთხოვნაა: დამსაქმებელი ვალდებულია უზრუნველყოს დასაქმებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის მაქსიმალურად უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოთი. ეს ზოგადი მოთხოვნა შემდეგ კონკრეტულ ვალდებულებებად იშლება: ინფორმაციის მიწოდება ყველა იმ ფაქტორის შესახებ, რომლებიც მოქმედებს სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე; პრევენციული სისტემის დანერგვა და დამცავი აღჭურვილობის მიწოდება; და საწარმოო შემთხვევის შედეგების ლოკალიზაციის, პირველადი დახმარებისა და ევაკუაციის ზომების მიღება.
დასაქმებულის მხრიდანაც არსებობს უფლება-მოვალეობის წყვილი: მას უფლება აქვს უარი განაცხადოს იმ სამუშაოს, დავალების ან მითითების შესრულებაზე, რომელიც კანონს ეწინააღმდეგება ან შრომის უსაფრთხოების პირობების დაუცველობის გამო აშკარა და არსებით საფრთხეს უქმნის მის ან მესამე პირის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებას ან ბუნებრივ გარემოს — ვალდებულებით, დაუყოვნებლივ შეატყობინოს ამის შესახებ დამსაქმებელს. შესაბამისობის პროგრამა სწორედ ამ ორმხრივ მექანიზმს აგებს სისტემად.
დაცვითი ფენები — ღამის სამუშაო და შვებულებები
ღამის დრო კანონით განსაზღვრულია პერიოდით საღამოს 22 საათიდან დილის 6 საათამდე; ღამის სამუშაოდ მოიაზრება ჩვეულებრივ არანაკლებ 3 საათიანი მუშაობა ამ პერიოდში. აკრძალულია ღამის სამუშაოზე არასრულწლოვანის, ორსულის, ახალნამშობიარე ან მეძუძური ქალის დასაქმება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირისა და 3 წლამდე ბავშლის მშობლის დასაქმება ღამით მისი თანხმობის გარეშე შეუძლებელია. მძიმე, მავნე ან საშიშპირობედიან პირობებში ღამის სამუშაოზე დასაქმებულისთვის 24 საათის განმავლობაში მაქსიმალური სამუშაო დრო 8 საათს არ უნდა აღემატებოდეს; მისი მოთხოვნით კი დამსაქმებელი საკუთარი ხარჯით უზრუნველყოფს წინასწარ და პერიოდულ სამედიცინო შემოწმებას, ხოლო ჯანმრთელობის პრობლემის შემთხვევაში — დღის სამუშაოზე გადაყვანას შესაძლებლობის არსებობისას.
შვებულებების ფენაც ზუსტია: ანაზღაურებადი შვებულება წელიწადში სულ მცირე 24 სამუშაო დღეა; ანაზღაურებისგარეშე — სულ მცირე 15 კალენდარული დღე; მძიმე, მავნე ან საშიშპირობედიან სამუშოზე დამატებით ეძლევა წელიწადში 10 კალენდარული დღე. შრომითი ხელშეკრულებით შეიძლება განსხვავებული ვადების დადგენა, თუმცა ისინი დასაქმებულის მდგომარეობას ვერ აუარესებს, და ბათილია პირობა, რომლითაც ანაზღაურებადი შვებულების უფლება უარყოფილია.