მდგრადობის ანგარიშგების ქართული საფუძველი
მდგრადობის ანგარიშგების ქართული საგადასახადო-საბუღალტრო საფუძველი ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ კანონშია: მისი მეშვეობით მმართველობის ანგარიშგების შემადგენლობაში არაფინანსური ანგარიშგება შედის, ექსტრაქციული სექტორის გადახდების გამჭვირვალობა წერია და გამოქვეყნების რეჟიმი განისაზღვრება. ამასთანავე, ევროპული მდგრადი განვითარების ანგარიშგების დირექტივა, მისი სტანდარტების სისტემა და გლობალური საერთაშორისო სახელმძღვანელო ჩარჩოები არაქართულია — მათი ანგარიშგების მატრიცის გადატანა ქართულ გვერდზე არ შეიძლება. გვერდს ატარებს ქართული მმართველობისა და არაფინანსური ანგარიშგების რეჟიმი, რომელიც ევროკავშირის დირექტივების მოთხოვნების გათვალისწინებით არის აწყობილი.
არაფინანსური ანგარიშგება მმართველობის ანგარიშგებაში
მმართველობის ანგარიშგება, რომელსაც სდპ და პირველი და მეორე კატეგორიების საწარმოები წარადგენენ, მოიცავს საქმიანობის მიმოხილვას, კორპორაციული მართვის ანგარიშგებას და არაფინანსურ ანგარიშგებას. არაფინანსური ანგარიშგება მოიცავს სულ მცირე გარემოს დაცვის, სოციალური, დასაქმების, ადამიანის უფლებების დაცვისა და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხებზე სუბიექტის საქმიანობის განვითარების, შედეგებისა და მდგომარეობის ზეგავლენის დასადგენად აუცილებელ ინფორმაციას. ის მინიმუმ შეიცავს სუბიექტის ბიზნესმოდელის მოკლე მიმოხილვას, ამ საკითხების მიმართ გამოყენებული პოლიტიკის აღწერას — მათ შორის, განხორციელებული პროცედურებისა და შედეგების შესახებ; თუ სუბიექტი ასეთ პოლიტიკას არ იყენებს, ანგარიშგებაში ნათელი და დასაბუთებული განმარტება შედის. შემდეგ მოდის საქმიანობის რისკების ანალიზი — ბიზნესურთიერთობების, პროდუქციისა თუ მომსახურების შესაძლო უარყოფითი ზეგავლენისა და რისკების მართვის მეთოდების ჩათვლით — და კონკრეტული საქმიანობის ძირითადი არაფინანსური მაჩვენებლები.
თუმცა არაფინანსური ანგარიშგების ვალდებულება არა ყველა სუბიექტზე ვრცელდება: მას ამზადებს ის სდპ, რომელიც შეესაბამება პირველი კატეგორიის საწარმოს ზომით კატეგორიას და საანგარიშგებო პერიოდში საშუალოდ 500-ზე მეტი დასაქმებული ჰყავს. შვილობილ საწარმოს ეს ვალდებულება არ ევალება, თუ შესაბამისი ინფორმაცია ჯგუფის კონსოლიდირებულ ანგარიშგებაშია მოცემული — ჯგუფური სტრუქტურის დონეზე მდგრადობის მონაცემები ერთხელ მოიწერება.
ექსტრაქციული გადახდების გამჭვირვალობა
სდპ და პირველი კატეგორიის საწარმო, რომლებიც წიაღით სარგებლობენ — მათ შორის ნავთობის, გაზისა და ბუნებრივი წყალბადის მოპოვებით — ან ბუნებრივი წარმოშობის ტყეში ხე-ტყის დამზადებას ახორციელებენ, ვალდებული არიან ყოველწლიურად მოამზადონ და წარადგინონ სახელმწიფოს მიმართ განხორციელებული გადახდების შესახებ ანგარიშგება. ანგარიშგებაში აისახება სახელმწიფოსთვის მოგების გადასახადის, სალიცენზიო მოსაკრებლის, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლის, სარგებლობის რეგულირების საფასურის, როიალტის, დივიდენდის, ნავთობისა და გაზის შესახებ კანონით განსაზღვრული ბონუსის, ქირისა და საკონცესიო გადასახადის სახით, ფულადი ან ნატურალური ფორმით გადახდილი თანხები, რომლებიც საანგარიშგებო პერიოდში თითოეული სახეობისთვის ერთჯერადად ან ჯამურად 100 000 ლარს აღემატება. სახელმწიფოს მიმართ გადახდებად ითვლება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი ნებისმიერი თანხა და იმ საწარმოს მიმართ გადახდებიც, რომელშიც სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობა 50 პროცენტს აღემატება. ეს არის მდგრადობის ანგარიშგების ყველაზე გამკაცრებული, თანხობრივად ციფრული ფენა.
ექსტრაქციული გადახდების ანგარიშგება ზუსტად არის დადგენილი: სდპ-მა და პირველი კატეგორიის საწარმომ, რომლის საქმიანობა მოიცავს წიაღით სარგებლობას ან ტყეში ხე-ტყის დამზადებას, ყოველწლიურად უნდა მოამზადოს სახელმწიფოს მიმართ გადახდების ანგარიშგება, სადაც აისახება მოგების გადასახადი, სალიცენზიო მოსაკრებელი, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მოსაკრებელი და რეგულირების საფასური, როიალტი, დივიდენდი, ნავთობისა და გაზის კანონით განსაზღვრული ბონუსი, ქირა და საკონცესიო გადასახადი — ფულადი ან ნატურალური ფორმით, თუ თითოეული სახეობის თანხა ერთჯერადად ან ჯამურად 100 000 ლარს აღემატება.
გამოქვეყნების რეჟიმი
ანგარიშგებების განსათავსებლად სამსახური ვებგვერთს ქმნის და მართავს. სუბიექტი ვალდებულია ფინანსური ანგარიშგება, მმართველობის ანგარიშგება — არაფინანსური ფენის ჩათვლით — და სახელმწიფოს მიმართ გადახდების ანგარიშგება ერთად, არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა, სამსახურს წარუდგინოს. სამსახური წარდგენილ ანგარიშგებებს წარდგენიდან 1 თვის ვადაში აქვეყნებს და რისკზე დაფუძნებულ შერჩევით გადამოწმებასაც ატარებს. მარეგულირებელი ორგანო შეზღუდვების დადგენის უფლებამოსილება აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ინფორმაციის გამჟღავნება სდპ-ის ან შესაბამისი დარგის ფინანსურ სტაბილურობას საფრთხეს უქმნის — ეს გამონაკლისია, წესი კი გამჭვირვალობაა.
გამოქვეყნების წესიც კონკრეტულია: სუბიექტი ფინანსურ ანგარიშგებას, მმართველობის ანგარიშგებას, გადახდების ანგარიშგებას და აუდიტორულ დასკვნას ერთად, არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა, წარუდგინებს სამსახურს, რომელიც ანგარიშგებებს წარდგენიდან 1 თვის ვადაში აქვეყნებს ერთობლივ ვებგვერდზე. სამსახური უზრუნველყოფს ანგარიშგებების შერჩევით გადამოწმებას რისკზე დაფუძნებული მიდგომით და უფლებამოსილია სუბიექტს მოსთხოვოს ხარვეზების აღმოფხვრა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომლებიც პრაქტიკაში ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
ვინ ამზადებს არაფინანსურ ანგარიშგებას?
ის სდპ, რომელიც პირველი კატეგორიის ზომით კატეგორიას შეესაბამება და საშუალოდ 500-ზე მეტი დასაქმებული ჰყავს; შვილობილი საწარმო განთავისუფლებულია, თუ ინფორმაცია ჯგუფის ანგარიშგებაშია.
რომელი საკითხები ეხება არაფინანსურ ანგარიშგებას?
გარემოს დაცვა, სოციალური საკითხები, დასაქმება, ადამიანის უფლებების დაცვა და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა — სუბიექტის ზეგავლენის დასადგენად აუცილებელი მოცულობით.
რომელი გადახდები იხსნება ექსტრაქციულ ანგარიშგებაში?
მოგების გადასახადი, სალიცენზიო და რესურსული მოსაკრებლები, როიალტი, დივიდენდი, ბონუსი, ქირა და საკონცესიო გადასახადი — თითოეული სახეობისთვის 100 000 ლარს გადამაბრუნებელი ოდენობით.
სად ქვეყნდება მდგრადობის ანგარიშგება?
სამსახურის ვებგვერთზე, წარდგენიდან 1 თვის ვადაში; წარდგენის ბოლო ვადა მომდევნო წლის 1 ოქტომბერია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ ანგარიშგების ვალდებულებების დიაგნოსტიკაში, არაფინანსური ანგარიშგების სტრუქტურის დაგეგმვაში, ექსტრაქციული გადახდების ანგარიშგების მომზადებასა და გამოქვეყნების პროცესის გამართვაში. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — ავაწყობთ თქვენი კომპანიის მდგრადობის ანგარიშგებას ქართული კანონის ზუსტი მოთხოვნებით.