ალკოჰოლური სასმელების სამართალი საქართველოში ხშირად არის არასწორად გაგებული: ბევრი მეწარმე ეძებს „ალკოჰოლის ლიცენზიას“, რომელიც ამ რეგულირების სფეროში, როგორც ცალკე სალიცენზიო კატეგორია, აღარ არსებობს. თანამედროვე სისტემაში ალკოჰოლური სასმელი პირდაპირ სურსათად ითვლება და მისი წარმოება-რეალიზაცია სურსათის უვნებლობის ზოგად რეჟიმს ექვემდებარება — ბიზნესოპერატორად რეგისტრაციით, აღიარებით, ეტიკეტირების მოთხოვნებით და სახელმწიფო კონტროლით. ამ გვერდზე განვმარტავთ, როგორ მუშაობს ეს რეჟიმი და რა მოთხოვნები უნდა დაიცვან ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებლებმა, იმპორტიორებმა და გამყიდველებმა.
ალკოჰოლური სასმელი — სურსათის სტატუსით
სურსათის უვნებლობისა და ცხოველის საკვების კოდექსი ვრცელდება სურსათის წარმოებაზე, გადამუშავებასა და დისტრიბუციაზე საქართველოს ტერიტორიაზე — და ალკოჰოლური სასმელი ამ განსაზღვრებაში სხვა სურსათისგან განსხვავებულად არ გამოიყოფა. ეს ნიშნავს, რომ ბაზარზე განთავსებული ალკოჰოლური სასმელი უნდა აკმაყოფილებდეს უვნებლობის მოთხოვნებს, მავნე პროდუქტის განთავსება კი დაუშვებელია. სურსათი მავნედ მიიჩნევა, თუ საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას ან არ არის მიზანშეწონილი მოხმარებისთვის. უვნებლობის შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს წარმოებისა და გადამუშავების მოთხოვნებთან შესაბამისობა, მომხმარებლისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ეტიკეტის ჩათვლით, გავლენა არა მხოლოდ მომხმარებელზე, არამედ მომდევნო თაობებზეც, შესაძლო ტოქსიკური კუმულაციური ეფექტი და განსაკუთრებული კატეგორიის მომხმარებლებთან დაკავშირებული რისკები.
თუ სურსათი მავნეა, მთელი პარტია მავნედ მიიჩნევა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა პარტიის დეტალური შემოწმება დაადასტურებს, რომ დანარჩენი ნაწილი კმარის — და ამ შემოწმების ხარჯებს ბიზნესოპერატორი ანაზღაურებს. ფორმალური შესაბამისობაც კი არ გამორიცხავს სააგენტოს მიერ ზომების მიღებას ბაზარზე განთავსების შესაზღუდავად ან პროდუქტის ბაზრიდან ამოსაღებად, თუ არსებობს დასაბუთებული ეჭვი მისი უვნებლობის შესახებ.
ბიზნესოპერატორად რეგისტრაცია და აღიარება
ალკოჰოლური სასმელებით ვაჭრობის მსურველი პირი ჯერ ბიზნესოპერატორად უნდა დარეგისტრირდეს: შესაბამისი საქმიანობის რეგისტრაცია ხდება ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში, ხოლო საქმიანობის დაწყების, შეწყვეტის ან ნებისმიერი რეგისტრირებული მონაცემის ცვლილებისას უნდა მიმართოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს რეესტრში ცვლილების შესატანად. რეგისტრაციის გარეშე ბიზნესოპერატორის საქმიანობა აკრძალულია.
ცალკე განხილვას საჭიროებს აღიარების ინსტიტუტი. სავალდებულოა იმ ბიზნესოპერატორის აღიარება, რომლის საქმიანობა დაკავშირებულია ცხოველური წარმოშობის სურსათის წარმოებასთან ან გადამუშავებასთან — მაგრამ აქაც არსებობს გამონაკლისები: ოჯახური წარმოება, პირველადი წარმოება, ტრადიციული მეთოდებით მუშაობა, მაღალმთიან რეგიონში არაქარხნული წესით წარმოება, მცირე ბიზნესის სტატუსით პირველადი პროდუქტის პირდაპირი მიწოდება, ტემპერატურის კონტროლს არ საჭიროებდეს შენახვა და საცალო ვაჭრობის ცალკეული ფორმატები. აღიარებას ახორციელებს სააგენტო ინსპექტირების შედეგების მიხედვით, მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, და აღიარების გარეშე ასეთი საქმიანობა აკრძალულია. სააგენტოს უფლება აქვს, ბიზნესოპერატორის მოთხოვნის შემთხვევაში, აღიაროს ისეთი საქმიანობაც, რომელიც სავალდებულო აღიარებას არ ექვემდებარება.

