არსებობს თუ არა ალკოჰოლის სპეციალური ლიცენზია საქართველოში
ხშირი შეკითხვაა: ალკოჰოლიანი სასმელების წარმოება თუ რეალიზაცია საჭიროებს თუ არა განსაკუთრებულ ლიცენზიას. პასუხი მკაფიოა და თავიდანვე უნდა ითქვას: საქართველოში ალკოჰოლის ცალკე, სპეციალური ლიცენზია არ არსებობს. ეს საქმიანობა არ არის სალიცენზიო ჩამონათვალში; ის მოქმედებს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი აქციზის რეჟიმის ფარგლებში და სურსათის უვნებლობის ზოგადი მოთხოვნებით. ამიტომ, თუ ალკოჰოლის ბიზნესზე ლოცულობთ, თქვენი სამართლებრივი გზამომართულება არა ლიცენზირება, არამედ აქციზის გადამხდელობა და აქციზური მარკების რეჟიმია. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რას მოითხოვს ეს რეჟიმი.
ვინ არის აქციზის გადამხდელი
საგადასახადო კოდექსის თანახმად, აქციზის გადამხდელია პირი, რომელიც აწარმოებს აქციზურ საქონელს საქართველოში; ახორციელებს აქციზური საქონლის იმპორტს საქართველოში; ახორციელებს აქციზური საქონლის ექსპორტს; ახორციელებს ბუნებრივი აირის ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისთვის მიწოდებას; ახორციელებს მობილურ ან ფიქსირებულ ქსელში საერთაშორისო ზარის დასრულების მომსახურებას; ან ახორციელებს თავის მიერ იმპორტირებული, საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის გარკვეულ კოდებში მითითებული საქონლის მიწოდებას.
ალკოჰოლიანი სასმელების შემთხვევაში აქციზით დასაბეგრი ოპერაცია წარმოებასა თუ იმპორტს უკავშირდება — და სწორედ ამ მომენტიდან იბადება გადამხდელის სტატუსი. იმპორტის მნიშვნელობაც კანონით არის განსაზღვრული: აქციზური საქონლის იმპორტი არის საქართველოს საბაჟო კოდექსის შესაბამისად ამ საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვების პროცედურაში მოქცევა.
აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდება
ალკოჰოლიანი სასმელების ბაზარზე გაშვების ცენტრალური ადმინისტრაციული ინსტრუმენტი აქციზური მარკაა. კანონის თანახმად, აქციზით დასაბეგრი ოპერაციის ან/და საქონლის იმპორტის განხორციელებამდე, აგრეთვე კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში საქონლის შემძენ ან/და მიმღებ პირზე გადაცემამდე, აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდებას ექვემდებარება: აქციზით დასაბეგრი ალკოჰოლიანი სასმელი; თამბაქოს ნაწარმი, მათ შორის თამბაქოს ნედლეული და ნარჩენები; და ელექტრონული სიგარეტით მოხმარებისთვის განკუთვნილი სითხეები ნიკოტინის შემცველობით ან მის გარეშე.
აქციზური მარკა შესაძლებელია მატერიალური ან არამატერიალური ფორმის იყოს. საქართველოს ტერიტორიაზე აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდებას დაქვემდებარებული საქონლის მწარმოებლები და იმპორტიორები იხდიან აქციზური მარკის ნომინალურ ღირებულებას, რომლის ოდენობასა და გადახდის წესს ფინანსთა მინისტრის ბრძანება განსაზღვრავს.
გამონაკლისებიც განსაზღვრულია, რომლებიც ალკოჰოლიანი სასმელების მიმართ პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია. აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდებისგან, გარდა ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი შემთხვევებისა, თავისუფლდება: ექსპორტისთვის განკუთვნილი ადგილობრივი წარმოების საქონელი; თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტში მისაწოდებელი საქონელი; დიპლომატიური წარმომადგენლობებისთვის განკუთვნილი იმპორტში მოქცეული საქონელი; საბაჟო კოდექსის შესაბამისად დაბრუნებული საქონელი.
ალკოჰოლიანი სასმელების სპეციფიკური გამონაკლისებიც არის: თავისუფლდება 0,05 ლიტრის ან მასზე ნაკლები ტევადობის ჭურჭელში ან 10 ლიტრზე მეტი, გარდა ლუდისა, მოცულობის ჭურჭელში ჩასხმული ალკოჰოლიანი სასმელი; იმპორტირებული 4 ლიტრამდე ალკოჰოლიანი სასმელი საფოსტო გზავნილის შემთხვევაში; და მგზავრის მიერ იმპორტირებული ალკოჰოლიანი სასმელი კანონით გათვალისწინებული ზღვრული ოდენობის ფარგლებში.
აკრძალვები და პასუხისმგებლობა
კანონი აქტიურად აკრძალავს შემდეგს: აქციზური მარკით ნიშანდების გარეშე მარკირებას დაქვემდებარებული საქონლით დასაბეგრი ოპერაციის ან/და იმპორტის განხორციელება — გარდა გამონაკლისებისა; და ჩამოსასხმელი ან/და 10 ლიტრზე მეტი მოცულობის ჭურჭელში ჩამოსხმული აქციზური ალკოჰოლიანი სასმელის, გარდა ლუდისა, საცალო ქსელში მიწოდება. ეს ნიშნავს, რომ ბოთლებში ჩამოსხმული პროდუქციის მარკირება სავალდებულოა და მის გარეშე მიწოდება პირდაპირ აკრძალულია.
რას ნიშნავს ეს ბიზნესისთვის
პრაქტიკული დასკვნა ასეთია: ალკოჰოლის წარმოება და რეალიზაცია ლიცენზიის ნაცვლად აქციზის სისტემაში ჯდება. დაგეგმეთ აქციზის გადამხდელობა წარმოების ან იმპორტის დაწყებამდე; უზრუნველყავით აქციზური მარკების შეძენა და ნიშანდება ოპერაციამდე; გაითვალისწინეთ გამონაკლისები მცირე ტევადობისა და დიდი ჭურჭლის შემთხვევაში; და მიჰყევით სურსათის უვნებლობის ზოგად მოთხოვნებს, რომლებიც ამ ბაზრის ყველა მონაწილეს ეხება. ასეთი მიდგომით თქვენი ბიზნესი სრულად კომპლაინსური იქნება არსებული კანონმდებლობით.
საბაჟო ასპექტიც დაიცავით: იმპორტის მომენტი განისაზღვრება საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვების პროცედურაში მოქცევით, ამიტომ აქციზის გადახდის ვალდებულება საბაჟო პროცედურებთან არის მიბმული. სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული ალკოჰოლიანი სასმელის პრივატიზების შემთხვევაში კი აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდებას ახორციელებს ამ საქონლის შემძენი ან/და მიმღები პირი დასაწყობების ადგილამდე ტრანსპორტირების დასრულებისთანავე.
დაიმახსოვრეთ ასევე, რომ აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდების მომსახურებას განსაზღვრულ შემთხვევებში ახორციელებს შერჩეული პირი — ეს ნიშნავს, რომ მარკირების პროცესი ტექნიკურადაც სახელმწიფო კონტროლის ქვეშ დგას.
ექსპორტირებული ადგილობრივი საქონლისთვის მარკირება არ ითხოვება — კანონით დადგენილი გამონაკლისის სახით თავისუფლდება თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტში მისაწოდებელი საქონელი და დიპლომატიური წარმომადგენლობებისთვის განკუთვნილი იმპორტი. ჯამში, ალკოჰოლის ბაზარზე კონტროლის ლოგიკა მარტივია: საქონელი მარკით უნდა მოხვდეს მომხმარებელთან, ხოლო გამონაკლისები ზუსტად კანონით განსაზღვრული ჩამონათვალით არის დაშვებული.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — ალკოჰოლის აქციზურ რეჟიმთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
საჭიროებს თუ არა ალკოჰოლის წარმოება-რეალიზაცია ლიცენზიას?
არა — ალკოჰოლის სპეციალური ლიცენზია არ არსებობს; ეს საქმიანობა აქციზისა და აქციზური მარკების რეჟიმშია.
რომელი ალკოჰოლიანი სასმელი თავისუფლდება მარკირებისგან?
0,05 ლიტრის ან ნაკლები ტევადობის ჭურჭელში ან 10 ლიტრზე მეტი (გარდა ლუდისა) მოცულობის ჭურჭელში ჩასხმული; საფოსტო გზავნილით იმპორტირებული 4 ლიტრამდე სასმელი; და მგზავრის მიერ კანონით დადგენილი ზღვრული ოდენობით შემოტანილი სასმელი.
რა არის აკრძალული მარკის გარეშე?
მარკირებას დაქვემდებარებული საქონლით დასაბეგრი ოპერაციის ან/და იმპორტის განხორციელება და ჩამოსასხმელი ან 10 ლიტრზე მეტი მოცულობის ჭურჭელში (გარდა ლუდისა) ჩამოსხმული ალკოჰოლიანი სასმელის საცალო ქსელში მიწოდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ალკოჰოლის ბაზრის საგადასახადო რეჟიმში: შევაფასებთ აქციზის გადამხდელობის ვალდებულებებს, განვმარტავთ აქციზური მარკებით ნიშანდების წესებსა და გამონაკლისებს და დაგეგმავთ იმპორტ-ექსპორტის ოპერაციებს საბაჟო პროცედურებთან უწყვეტლად. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — სწორი კლასიფიკაცია და დროული მარკირება დაგიზოგავთ ჯარიმებსა და ხარჯებს.