ენერგეტიკული საქმიანობა და მისი სახეები
კანონის მიზნებისთვის ენერგეტიკულ საქმიანობად ითვლება, ერთის მხრივ, ელექტროენერგეტიკული საქმიანობა, რომელიც მოიცავს ელექტროენერგიის წარმოებას, გადაცემას, განაწილებას, მიწოდებას, ელექტროენერგიით ვაჭრობას, ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირებას, ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას და ელექტროენერგიის დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერირებას. მეორე მხრივ, ბუნებრივი გაზის საქმიანობა მოიცავს ბუნებრივი გაზის წარმოებას, გადაცემას, განაწილებას, გაზის საცავის სისტემის ოპერირებას, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ოპერირებას, მიწოდებას, ვაჭრობას, ბაზრის ოპერირებას, ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირებას და დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერირებას.
მნიშვნელოვანი გამონაკლისია ის, რომ ელექტროენერგიის წარმოება გადამცემი ან გამანაწილებელი ქსელის გამოყენების გარეშე, სრული რაოდენობის პირადი მოხმარების მიზნით, ამ კანონით არ რეგულირდება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი მწარმოებელი აპირებს ჭარბი ელექტროენერგიის სხვა ელექტროენერგეტიკული საწარმოსთვის ან მომხმარებლისთვის მიყიდვას. ამრიგად, ქსელთან მიერთებული წარმოება ან გასაყიდი ჭარბი ენერგია კვლავ რეგულაციის სფეროში აღიქმება.
საჯარო მომსახურების ვალდებულება
საერთო ეკონომიკური ინტერესიდან გამომდინარე, მიწოდების უსაფრთხოების, უწყვეტობის, სათანადო ხარისხისა და ფასის, გარემოს დაცვის, ენერგოეფექტურობის, განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან ენერგიის წარმოებისა და კლიმატის დაცვის უზრუნველსაყოფად ენერგეტიკულ საწარმოს შესაძლოა დაეკისროს საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულება. ეს ვალდებულება ეკისრება საქართველოს მთავრობას მიერ, სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოებთან, მარეგულირებელ კომისიასთან და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან კონსულტაციის შემდეგ. საჯარო მომსახურების ვალდებულება დროებითი ღონისძიებაა და უნდა დაექვემდებაროს რეგულარულ გადახედვას.
საჯარო მომსახურების ვალდებულების დაკისრება და შესრულება უნდა იყოს გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და ადვილად გადამოწმებადი; იგი უნდა იყოს პროპორციული და არ უნდა ზღუდავდეს კონკურენციას ბაზრებზე მეტად, ვიდრე აუცილებელია. ვალდებულების შესრულებისთვის საწარმოსთვის ფინანსური ან სხვა კომპენსაციის ან ექსკლუზიური უფლების მინიჭება ხდება გამჭვირვალე და არადისკრიმინაციური გზით, ხოლო სახელმწიფოს მიერ გაცემული სარგებელი არ უნდა აღემატებოდეს ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ ხარჯებს, მიღებული შემოსავლისა და გონივრული მოგების გათვალისწინებით. განმახორციელებელი საწარმო უზრუნველყოფს მიწოდების უსაფრთხოებას, წინასწარ განსაზღვრული ან შეთანხმებული ხარისხით მიწოდებას, განსაზღვრულ შემთხვევებში რეგულირებულ ტარიფებს, გარემოს დაცვას, ადამიანის ჯანმრთელობის, სიცოცხლისა და საკუთრების დაცვას და მომხმარებელთა უფლებების დაცვას.
სავალდებულო ლიცენზირება და გამონაკლისები
კომისია ლიცენზიებს გასცემს შემდეგ საქმიანობაზე: ელექტროენერგეტიკის სექტორში — ელექტროენერგიის წარმოებაზე (გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა), გადაცემაზე, განაწილებაზე და ელექტროენერგიის ბაზრის ოპერირებაზე; ბუნებრივი გაზის სექტორში — გაზის გადაცემაზე, განაწილებაზე, საცავის სისტემის ოპერირებაზე, გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობების ოპერირებაზე და ბაზრის ოპერირებაზე; აგრეთვე წყალმომარაგებაზე. აკრძალულია ამ საქმიანობათა განხორციელება კომისიის მიერ გაცემული მოქმედი ლიცენზიის გარეშე.
ლიცენზირებას არ საჭიროებს: პირის მიერ ელექტროენერგიის წარმოება მხოლოდ საკუთარი საყოფაცხოვრებო ან არასაყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის, როდესაც წარმოებისა და მოხმარების ობიექტი ერთად არ არის მიერთებული გადამცემ ან გამანაწილებელ ქსელთან; ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დროს წარმოება; წარმოება მცირე და მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურებით; და დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერატორი, რომლის სტატუსიც კომისიის გადაწყვეტილებითაა მინიჭებული. მიწოდების, ვაჭრობისა და ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირების საქმიანობა ლიცენზიას არ საჭიროებს, მაგრამ მისი შესახებ კომისიისთვის შეტყობინება სავალდებულოა.