საქმიანობის ლიცენზიის მიღება იწყება წერილობითი განაცხადის ლიცენზიის გამცემი ორგანოსათვის წარდგენით. საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა ზუსტად არეგულირებს, როგორ უნდა იყოს განაცხადი შედგენილი, რომელი დოკუმენტები დაერთოს მას, ვინ მონაწილეობს მის განხილვაში და რა ვადებში უნდა მიიღოს გამცემმა ორგანომ გადაწყვეტილება. ამ გვერდზე თქვენ ნახავთ ლიცენზიის განაცხადებთან დაკავშირებული წესების სრულ აღწერას — წარმოების ფორმიდან დაწყებული, გამცემი ორგანოს უფლება-მოვალეობებით დამთავრებული.
გაცემის ადმინისტრაციული წარმოების ფორმა
საქმიანობის ლიცენზია, როგორც წესი, გაიცემა მარტივი ადმინისტრაციული წარმოებით, ლიცენზიებისა და ნებართვების სფეროს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. გამონაკლისი მხოლოდ ერთია: კანონით ზუსტად განსაზღვრული საქმიანობის ლიცენზიის სახეობები გაიცემა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით. ეს ნიშნავს, რომ წარმოების ფორმას განსაზღვრავს არა გამცემი ორგანოს შეხედულება, არამედ კანონი — საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით გაიცემა მხოლოდ ის ლიცენზიის სახეები, რომლებიც ამისათვის პირდაპირ არის დასახელებული კანონში.
დაუშვებელია ლიცენზიის გამცემის მიერ ლიცენზიის გაცემა იმ ადმინისტრაციული წარმოების სახით, რომელსაც არ ითვალისწინებს კანონი, ანდა კონკრეტული ლიცენზიისათვის კანონით განსაზღვრული წარმოების სახის შეცვლა სხვა სახით. გადაწყვეტილება ლიცენზიის გაცემის თაობაზე გამცემი ორგანო იღებს საზოგადოებრივი ურთიერთობებისათვის დადგენილი საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების წესით, ხოლო თავად გადაწყვეტილება — ლიცენზიის გაცემის, გაცემაზე უარის თქმის ან გაუქმების შესახებ — ადმინისტრაციული აქტია და უნდა შეესაბამებოდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტისათვის დადგენილ მოთხოვნებს.
განაცხადი და აუცილებელი დოკუმენტაცია
ლიცენზიის მაძიებელი საქმიანობის ლიცენზიის მისაღებად გამცემ ორგანოს წარუდგენს წერილობით განაცხადს, რომლის წარდგენაც ხორციელდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით. განაცხადი უნდა აკმაყოფილებდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და, ამასთანავე, უნდა შეიცავდეს მითითებას, თუ საქმიანობის ლიცენზიის რომელი სახის მიღებას ითხოვს მაძიებელი, აგრეთვე თანდართული საბუთების ნუსხას.
განაცხადს უნდა ერთვოდეს კერძო სამართლის იურიდიული პირისა და ინდივიდუალური მეწარმისათვის სახელმწიფო რეესტრიდან ამონაწერები, ფიზიკური პირისათვის — იდენტიფიკაციის დამადასტურებელი, კანონმდებლობით დადგენილი საბუთების ასლები, ხოლო საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა განაცხადს უნდა დაურთოს სადამფუძნებლო დოკუმენტების დამოწმებული ასლები. განაცხადს ასევე უნდა ერთოდეს სალიცენზიო მოსაკრებლის გადახდის დამადასტურებელი საბუთი, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ლიცენზიის მაძიებელია მთავრობის სტრუქტურისა და უფლებამოსილების შესახებ კანონით გათვალისწინებული სამინისტრო ან მის გამგებლობაში არსებული სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება.
სალიცენზიო მოსაკრებლის ოდენობა, ბიუჯეტში გადახდის და ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების წესი განისაზღვრება სალიცენზიო და სანებართვო მოსაკრებლების შესახებ კანონით. მნიშვნელოვანი გარანტიაა, რომ დამატებითი თანდართული საბუთები და საქმიანობის თავისებურებებიდან გამომდინარე დამატებითი სალიცენზიო პირობები შეიძლება განისაზღვროს მხოლოდ კანონით — გამცემ ორგანოს არ აქვს უფლება, განაცხადს დამატებითი მოთხოვნები თავად დაურთოს.
სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს მონაწილეობა
განაცხადის განხილვაში თანამონაწილეობს სხვა ადმინისტრაციული ორგანოც. ლიცენზიის მაძიებელი ვალდებულია წარმოადგინოს დამატებითი სალიცენზიო პირობების დამაკმაყოფილებელი ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა დადასტურებაც უშუალოდ არ არის დაკავშირებული ლიცენზიის გაცემის ადმინისტრაციულ წარმოებასთან. ამასთანავე, მაძიებელი უფლებამოსილია არ წარმოადგინოს ისეთი დოკუმენტები, რომლებიც გაიცემა სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ და ლიცენზიის გაცემის საფუძველია, ხოლო გამცემს დაუშვებელია მათი წარმოდგენის მოთხოვნა.
განცხადების კანონით დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დადგენისთანავე გამცემი ორგანო განაცხადისა და თანდართული საბუთების ასლებს სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოს გადასცემს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, მას მიაწოდებს რა ეს მასალები არა უგვიანეს 3 დღისა. სხვა ადმინისტრაციული ორგანო მონაწილეობს საჯარო ადმინისტრაციულ წარმოებაში და ვალდებულია დაადგინოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა დადასტურების წარმოდგენა მაძიებელს არ ევალება; იგი უფლებამოსილია დასაბუთებული უარიც განაცხადოს ამ გარემოებების დადგენაზე.
სხვა ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის ან დადგენაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღოს გამცემისათვის წარდგენიდან არა უგვიანეს 25 დღისა; თუ ეს ვადა საკმარისი არ არის, იგი უფლებამოსილია მასალების მიღებიდან არა უგვიანეს 5 დღისა დასაბუთებული შუამდგომლობით მოითხოვოს ვადის გაგრძელება, ხოლო გადაწყვეტილება გამცემს უნდა წარუდგინოს არა უგვიანეს 27 დღისა. თუ დადგენილ ვადაში ფაქტობრივი გარემოება არ დადასტურდა და დასაბუთებული უარიც არ იქნა განცხადებული, დამატებითი სალიცენზიო პირობები დაკმაყოფილებულად ჩაითვლება. სხვა ორგანოს დასაბუთებული შუამდგომლობის უკმაყოფილებლობის შემთხვევაში წარმოშობილ ზიანზე პასუხისმგებელია ლიცენზიის გამცემი.
თუ მაძიებელი იმავე ლიცენზირებული საქმიანობის სფეროში უკვე ფლობს ლიცენზიას, გამცემი ორგანო არ იკვლევს ხელახლა იმ სალიცენზიო პირობების დამაკმაყოფილებელ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებიც დადგინდა წინა ლიცენზიის გაცემისას.
გაცემის ზოგადი წესი და ვადები
განაცხადის წარმოებაში მიღების შემდეგ გამცემი ორგანო დაუყოვნებლივ აქვეყნებს ცნობას საჯარო გაცნობისთვის დოკუმენტების წარდგენის შესახებ. საჯარო გაცნობისათვის წარდგენიდან 20 დღის განმავლობაში ნებისმიერი პირი უფლებამოსილია წერილობით წარადგინოს თავისი მოსაზრებები, ხოლო ამ ვადის გასვლიდან არა უგვიანეს 7 დღისა გამცემი მართავს ზეპირ მოსმენას. უარის თქმის შემთხვევაში გამცემი ვალდებულია დაუყოვნებლივ წერილობით აცნობოს დასაბუთებული უარი ლიცენზიის მაძიებელს.
ლიცენზიის გაცემის ვადების გაგრძელება შესაძლებელია მხოლოდ კანონით განსაზღვრული ლიცენზიის სახეებისათვის და არა უმეტეს 3 თვემდე; გაგრძელების თაობაზე გადაწყვეტილება გამცემი ვალდებულია მიიღოს განაცხადის წარდგენიდან 15 დღის ვადაში და მაძიებელს ამის შესახებ აცნობოს წარდგენიდან 20 დღის ვადაში — წინააღმდეგ შემთხვევაში ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. მთავრობა გამცემის დასაბუთებული შუამდგომლობის საფუძველზე უფლებამოსილია ვადა დამატებით 3 თვემდე გააგრძელოს; გამცემი ვალდებულია ამის შესახებ მაძიებელს დაუყოვნებლივ აცნობოს და შუამდგომლობით მიმართოს განაცხადის წარდგენიდან 2 თვის ვადაში.
თუ ლიცენზიის სახე ხასიათდება ადამიანთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მომეტებული საფრთხით, ეხება სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესების ფართო წრეს და გარემოებათა დასადგენად 3 თვე არ კმარა, გამცემი უფლებამოსილია მთავრობას დასაბუთებული შუამდგომლობით მიმართოს ვადის კიდევ 3 თვით გაგრძელების მოთხოვნით, ხოლო თუ ეს პირობები განაცხადის წარდგენისასვეა ცნობილი — 6 თვემდე გაგრძელების მოთხოვნით. წარმოების 3 ან 6 თვემდე გაგრძელების შემთხვევაში სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს დასაბუთებული შუამდგომლობის საფუძველზე შეიძლება დაიგრძელოს ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების ვადაც 2 თვემდე.
გამცემი ორგანო ვალდებულია ლიცენზიის გაცემის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღოს განაცხადის წარდგენიდან 30 დღის ვადაში. თუ ამ ვადაში გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული, ლიცენზია გაცემულად ჩაითვლება, ხოლო მაძიებელი ვადის გასვლის შემდეგ უფლებამოსილია მოითხოვოს სალიცენზიო მოწმობა, რომლის გაცემაც გამცემი ორგანო ვალდებულია დაუყოვნებლივ.
ლიცენზიის გამცემის უფლება-მოვალეობები
ლიცენზიის გამცემი ორგანო კანონით დადგენილ შემთხვევებში და დადგენილი წესით გასცემს საქმიანობის ლიცენზიას, შეაქვს მასში ცვლილება ან აუქმებს მას. იგი აწარმოებს უწყებრივ სალიცენზიო რეესტრს, ინახავს ლიცენზიის მაძიებლის მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას და კანონით დადგენილი წესით ახორციელებს კონტროლს ლიცენზიის მფლობელის მიერ სალიცენზიო პირობების შესრულებაზე.
ინფორმაციის გამჭირვალობისათვის გამცემი ორგანო გადაწყვეტილების მიღებიდან 10 დღის ვადაში აქვეყნებს საქართველოს ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში — საკანონმდებლო მაცნეში — ინფორმაციას ლიცენზიის გაცემის, მასში ცვლილების შეტანის ან გაუქმების შესახებ. ამ ვალდებულებას არ ვრცელდება საიდუმლო ინფორმაციაზე და იმ ლიცენზიების ინფორმაციაზე, რომლებიც გაიცემა მართვის ერთიანი ავტომატური საშუალებების გამოყენებით.
მონაცემთა ცვლილება და ფილიალის უფლებამოსილება
განაცხადში ასახული მონაცემების ცვლილების შემთხვევაში ლიცენზიის მფლობელი ვალდებულია გამცემ ორგანოს წერილობით აცნობოს ამის თაობაზე და წარუდგინოს შესაბამისი დოკუმენტები ცვლილების განხორციელებიდან 7 დღის განმავლობაში. თუ ლიცენზიით გათვალისწინებულ საქმიანობას ახორციელებს იურიდიული პირი, აღნიშნული საქმიანობის განხორციელების უფლებამოსილება აქვს ამ პირის ფილიალსაც.
ლიცენზიის მფლობელი ვალდებულია ფილიალის მიერ ლიცენზირებადი საქმიანობის განხორციელების შესახებ წინასწარ აცნობოს გამცემ ორგანოს და დაადასტუროს ფილიალის მიერ სალიცენზიო პირობების დაკმაყოფილება. დაუშვებელია გამცემის მიერ ისეთი დამატებითი პირობის ან რეჟიმის დაწესება, რომელიც გულისხმობს ფილიალისათვის ცალკე ლიცენზიის გაცემას — ერთი ლიცენზია ვრცელდება იურიდიული პირის ფილიალზეც.