ჩანაწერის ლეიბლის შეთანხმება და სამართლებრივი ჩარჩო
ჩანაწერის ლეიბლის შეთანხმება საქართველოში ცალკე კანონით არ არის რეგულირებული — ჩანაწერის ლეიბლების შესახებ სპეციალური კანონი არ არსებობს. ლეიბლის გარიგება მოძრაობს საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ კანონის მომიჯნავე უფლებების ნორმებზე და ზოგად ხელშეკრულებით სამართალზე: ფონოგრამის დამამზადებლის უფლებები, შემსრულებლის თანხმობა და სალიცენზიო ხელშეკრულების აუცილებელი პირობები. ქვემოთ განვმარტავთ ლეიბლის მხარეს კანონის ორმოცდამეშვიდე, ორმოცდამერვე და მეორმოცე მუხლების მიხედვით.
რა სჭირდება ლეიბლს შემსრულებლისგან
ორმოცდამეშვიდე მუხლის თანახმად, შემსრულებელს თავის შესრულებაზე აქვს პირადი და ქონებრივი უფლებები: სახელის უფლება, რეპუტაციის პატივისცემის უფლება და უფლება, გამოიყენოს შესრულება ნებისმიერი ფორმით, ჰონორარის მიღების უფლების ჩათვლით. გამოყენების განსაკუთრებული უფლება ნიშნავს უფლებას, ნება დართოს ან აკრძალოს შესრულების ჩაწერა, რომელიც ადრე არ იყო ჩაწერილი, ფონოგრამაზე ჩაწერილი შესრულების რეპროდუცირება, ეთერში გადაცემა, გაქირავება, გავრცელება და ხელმისაწვდომობა არჩეულ დროსა და ადგილიდან.
ლეიბლისთვის ეს ნიშნავს: ჩანაწერის შესაქმნელად და შემდეგ მის გამოსაყენებლად საჭიროა შემსრულებლის ნებართვა — ნებართვა გაიცემა წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო შემსრულებელთა კოლექტივის შესრულებაზე — კოლექტივის ხელმძღვანელის მიერ. შემსრულებელს ჰონორარის მიღების უფლება ყოველი გამოყენების ფორმისთვის რჩება. განსაკუთრებული წესებიც არსებობს: მაუწყებლობის ორგანიზაციასთან ხელშეკრულება შესრულების ჩაწერის, მისი შემდგომი გადაცემისა და ჩანაწერის რეპროდუცირების უფლებას გადასცემს შემსრულებელს მხოლოდ მაშინ, თუ ეს ხელშეკრულებით პირდაპირ არის გათვალისწინებული; აუდიოვიზუალურ ნაწარმოებზე ხელშეკრულება კი უფლებათა გადაცემას შემოფარგლავს ამ ნაწარმოების გამოყენებით და, თუ სხვა რამ არ არის დათქმული, ცალკე ხმისა და გამოსახულების გამოყენებას არ მოიცავს. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებით შექმნილ შესრულებაზე შემსრულებელს სახელის უფლება რჩება, ხოლო გამოყენების განსაკუთრებული უფლება — დამსაქმებელს ეკუთვნის, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ფონოგრამის დამამზადებლის უფლებები
ორმოცდამერვე მუხლი განსაზღვრავს, რას იძენს ლეიბლი როგორც ფონოგრამის დამამზადებელი: განსაკუთრებულ უფლებას, გამოიყენოს ფონოგრამა ნებისმიერი ფორმით, ჰონორარის მიღების უფლების ჩათვლით. ეს უფლება მოიცავს ფონოგრამის რეპროდუცირებას, ორიგინალისა და ასლების გაქირავებასა და გავრცელებას, ასლების იმპორტს და გადაცემას სადენებით ან უმავთულო კავშირგაბმულობით, რომ ის ხელმისაწვდომი იყოს ნებისმიერი პირისთვის მის მიერ არჩეულ დროსა და ადგილიდან.
ეს განსაკუთრებული უფლებები შეიძლება ხელშეკრულებით გადაეცეს სხვა პირს — ასე გადაეცემა უფლებები დისტრიბუტორს ან სტრიმინგ-პლატფორმას. საზღვარიც კია განსაზღვრული: საქართველოში ასლების პირველი გაყიდვით ამოიწურება დამამზადებლის უფლება შემდგომ გავრცელებაზე.