მონეტიზაციის სამი საყრდენი
კონტენტის მონეტიზაცია საავტორო უფლებების სისტემაზეა აგებული: რომ კონტენტით შემოსავალი იღებდე, უნდა გქვნდეს გამოყენების განსაკუთრებული უფლებები, უნდა გაცემდეს ლიცენზია, რომელიც პლატფორმას ან ბრენდს უფლებას აძლევს, და უნდა იცოდე გამოსავალი იმ შემთხვევისთვის, როცა სხვა მონეტიზირებს ლიცენზიის გარეშე. ქვემოთ განვმარტავთ ამ სამ საყრდენს კანონის მეთუთმეტე, მეორმოცე და ორმოცდამეცხრე მუხლების მიხედვით.
რა უნდა გქვნდეს მონეტიზაციისთვის
მეთუთმეტე მუხლის მიხედვით, ავტორს ან საავტორო უფლების სხვა მფლობელს აქვს ნაწარმოების ნებისმიერი სახით გამოყენების განსაკუთრებული უფლება. ეს ნიშნავს უფლებას, განახორციელოს, ნება დართოს ან აკრძალოს ნაწარმოების რეპროდუცირება, გავრცელება, იმპორტი, საჯარო ჩვენება, საჯარო შესრულება, საჯარო გადაცემა — ეთერში, კაბელით ან სადენებით ისე, რომ ნაწარმოები ხელმისაწვდომი იყოს არჩეულ დროსა და ადგილიდან — აგრეთვე თარგმნა და გადამუშავება.
მონეტიზაციისთვის ეს იმას ნიშნავს: ლიცენზიატი — პლატფორმა, ბრენდი ან გამომცემელი — მხოლოდ იმ უფლებებს ახორციელებს, რომლებიც ლიცენზიორს გააჩნია. ავტორს ასევე უფლება აქვს მიიღოს საავტორო ჰონორარი ნაწარმოების ნებისმიერი ფორმით გამოყენებისთვის. ამიტომ მონეტიზაციის ჯაჭვი ყოველთვის ერთი კითხვით იწყება: რომელი უფლება რომელ საფუძველზე გადაეცემა მომსახურებას. თუ ჯაჭვში ერთი რგოლიც კი ცარიელია — უფლება არ გადაეცემა ან ლიცენზია კონკრეტულ გამოყენებას არ ფარავს — შემოსავალი ამ რგოლიდან იურიდიულად სახიფათო ზონაში აღმოჩნდება და დავის დროს მოთხოვნების საფუძველი ხდება. ამიტომ ლიცენზიის ტექსტი მონეტიზაციის მთავარი ინსტრუმენტია და არა ფორმალობა.
მონეტიზაციის გარიგება — სალიცენზიო ხელშეკრულება
მეორმოცე მუხლი განსაზღვრავს გარიგების აუცილებელ შინაარსს: სალიცენზიო ხელშეკრულება უნდა ითვალისწინებდეს გამოსაყენებელი ნაწარმოების ზუსტ აღწერას — სახელწოდებას, მოცულობას, ჟანრს — გამოყენების კონკრეტულ სახეს, ხელშეკრულების მოქმედების ვადას და ტერიტორიას, ჰონორარის ოდენობას ან მის განსაზღვრის წესს ყოველი სახისთვის, გადახდის წესსა და ვადას. ყველა ჩაუწერელი გამოყენება ავტორს ან უფლების სხვა მფლობელს რჩება, ამიტომ ჩამონათვალი ხელშეკრულებაში სრული და ზუსტი უნდა იყოს: რაც უფრო ზუსტია გამოყენების სახის აღწერა, მით ნაკლებია სადავო არე.
ნაგულისხმევებიც გასათვალისწინებელია: კონკრეტული სახის ჩაუწერელობისას ხელშეკრულება ითვლება დადებულად მხარეთა განზრახვისთვის აუცილებელ გამოყენებაზე; ვადის ჩაუწერელობისას — გაუქმება შესაძლებელია დადებიდან 3 წლის შემდეგ, 6 თვით ადრე შეტყობინებით; ტერიტორიის ჩაუწერელობისას — მხოლოდ საქართველო ფარავს.
ჰონორარის ოდენობა, მისი გამოანგარიშებისა და გადახდის წესი დგინდება ავტორს, უფლების სხვა მფლობელს ან კოლექტიურ საფუძველზე მმართველ ორგანიზაციასა და მოსარგებლეს შორის დადებული ხელშეკრულებით, და მონეტიზაციის პირობების მოლაპარაკებაც სწორედ ამ ჩარჩოში მიმდინარეობს. ასე რომ, ჰონორარი არ არის პლატფორმის კეთილგანწყობა — ის გარიგების საგანია, რომლის წესებსაც კანონი აწესრიგებს.