აეროდრომების კლასიფიკაცია და სტატუსი
საუწყებო დაქვემდებარების მიხედვით აეროდრომები და ვერტოდრომები იყოფა სამოქალაქო ავიაციისა და სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომებად და ვერტოდრომებად. სამოქალაქო და სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომებისა და ვერტოდრომების მიმართ კოდექსითა და მის საფუძველზე გამოცემული ნორმატიული აქტებით ხდება საჰაერო სივრცის კლასიფიკაცია და დგინდება შესაბამისი საჰაერო სივრცე და საჰაერო მოძრაობის მომსახურების სახეობა. აეროპორტს ან ვერტოდრომს საერთაშორისო სტატუსს ანიჭებს საქართველოს მთავრობა — ეს გადაწყვეტილება ბორტის გამართვის საზღვრებსაც განსაზღვრავს: საერთაშორისო სტატუსი ნიშნავს საზღვარგარეთულ გადაყვანებზე გასვლის უფლებას, და ამიტომ მისი მინიჭება არა ტექნიკური, არამედ პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა — მთავრობის დონეზე. აეროდრომისთვის ეს სტატუსი შესაძლებლობათა წრეს აფართოებს, მომხმარებლისთვის კი — მიმდინარეობის არჩევანს.
სერტიფიცირება, რეგისტრაცია და აღრიცხვა
აღსანიშნავია, რომ კლასიფიკაცია საჰაერო სივრცესაც შეეხება: კოდექსით და მის საფუძველზე გამოცემული აქტებით ხდება საჰაერო სივრცის კლასიფიკაცია და თითოეულ აეროდრომთან დაკავშირებული მომსახურების სახეობის დადგენა. ეს ნიშნავს, რომ აეროდრომის სტატუსი მხოლოდ მიწისპირავე ინფრასტრუქტურას არ ეხება: მისგან გამომდინარეობს, თუ რომელი სივრცე და რომელი მომსახურება მოქმედებს მის თავზე — და ამიტომ რეგულაციების ცოდნა მფრინავებისთვისაც არით საჭირო.
სამოქალაქო ავიაციის აეროდრომი და ვერტოდრომი ექვემდებარება სერტიფიცირებას; სერტიფიცირების წესსა და პირობებს განსაზღვრავს სააგენტოს დირექტორის ბრძანება. სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომი და ვერტოდრომი, რომლებიც სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოიყენება, სერტიფიცირებას იმავე წესით გადის. სერტიფიცირებული აეროდრომების, ვერტოდრომებისა და რეგისტრირებული საფრენი მოედნების რეესტრს სააგენტო აწარმოებს; სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომების რეგისტრაცია-აღრიცხვას თავდაცვის სამინისტრო ახორციელებს, ხოლო ორივე სფეროს წესებს შესაბამისი ორგანოები ამტკიცებენ. აღსანიშნავია შერეული რეჟიმის წესიც: სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომი, რომელიც სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოიყენება, სერტიფიცირებას სამოქალაქო წესით გადის — ანუ ორი სფეროს გადაკვეთაზე კანონი სამოქალაქო უსაფრთხოების სტანდარტს აყენებს წინაპირობად.
დაცვის არე და მოძრაობის წესები
დაცვის არის კონცეფცია ორმხრივია: ერთი მხრივ, ის აეროდრომს ფრენის უსაფრთხოებისთვის საჭირო გარემოს უზრუნველყოფს — შენობების სიმაღლისა და ობიექტების ექსპლუატაციის შეზღუდვით; მეორე მხრივ, ის მიმდებარე მიწის მფლობელების უფლებებს ეხება, ამიტომ კანონი მუნიციპალიტეტის ინფორმირებას ითვალისწინებს. ამ ორი ინტერესის ბალანსი სწორედ იმ პროცედურაშია, რომელიც სერტიფიცირებასთან ერთად მიმდინარეობს.
სამოქალაქო ავიაციის აეროდრომისა და ვერტოდრომის დაცვის არეს ადგენს სააგენტო შესაბამისი სერტიფიცირების პროცესში და ამის თაობაზე აცნობებს სათანადო მუნიციპალიტეტს; სახელმწიფო ავიაციისას — თავდაცვის სამინისტრო. დაცვის არეში მდებარე შენობა-ნაგებობის სიმაღლე და სხვა ობიექტის ექსპლუატაციის თავისებურებები ფრენის უსაფრთხოებით განისაზღვრება. აეროდრომის ტერიტორიაზე სატრანსპორტო საშუალებებისა და ქვეითთა მოძრაობის წესებს ნორმატიული აქტით სააგენტო ამტკიცებს, ხოლო ტერიტორიაზე მოძრავი ნებისმიერი პირი ვალდებულია დაიცვას ექსპლუატანტის მიერ დადგენილი მოძრაობის წესები — ეს წესი აეროპორტის ტერიტორიას განსაკუთრებულ სივრცედ აქცევს: ზოგადი საგზაო მოძრაობის ნორმები აქ სპეციალურ რეგულაციებს ენებევა, და დარღვევა არა მხოლოდ ადმინისტრაციულ, არამედ უსაფრთხოებით საკითხად იგევება.
შეჯამებად: აეროპორტის რეგულაციების სისტემა ხუთ დონედ იშლება. პირველი — კლასიფიკაცია: სამოქალაქო ან სახელმწიფო ავიაცია, საერთაშორისო სტატუსი მთავრობის გადაწყვეტილებით. მეორე — სერტიფიცირება: სამოქალაქო აეროდრომებისთვის სააგენტოს დირექტორის ბრძანებით. მესამე — რეგისტრაცია: სერტიფიცირებული ობიექტების რეესტრი სააგენტოსთანაა, სახელმწიფოსი — თავდაცვის სამინისტროსთან. მეოთხე — დაცვის არე: სააგენტოს მიერ სერტიფიცირების პროცესში, მუნიციპალიტეტის ინფორმირებით. მეხუთე — ტერიტორიაზე მოძრაობა: სააგენტოს წესები და ექსპლუატანტის მიერ დადგენილი რეგულაციები.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
ვინ ანიჭებს საერთაშორისო სტატუსს?
საქართველოს მთავრობა — აეროპორტს ან ვერტოდრომს, და ამ გადაწყვეტილებას მთავრობის დონეზე განიხილავს კანონი.
ვინ განსაზღვრავს სერტიფიცირების წესს?
სააგენტოს დირექტორის ბრძანება — სამოქალაქო ავიაციისთვის; სახელმწიფო ავიაციისას, რომელიც სამოქალაქო მიზნებითაა გამოყენებული, იგივე წესი ვრცელდება.
ვინ აწარმოებს რეესტრს?
სააგენტო — სერტიფიცირებული აეროდრომების, ვერტოდრომებისა და რეგისტრირებული საფრენი მოედნების; სახელმწიფო ავიაციის ობიექტების რეგისტრაცია-აღრიცხვას კი თავდაცვის სამინისტრო ახორციელებს.
ვინ ადგენს დაცვის არეს?
სააგენტო — სერტიფიცირების პროცესში, მუნიციპალიტეტის ჩართვით.
კლასიფიკაციის პირველი წესი საუწყებო დაქვემდებარებაა: აეროდრომები და ვერტოდრომები იყოფა სამოქალაქო და სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომებად და ვერტოდრომებად. საერთაშორისო აეროპორტის ან ვერტოდრომის სტატუსს ანიჭებს საქართველოს მთავრობა. სერტიფიცირების წესი და პირობები სააგენტოს დირექტორის ბრძანებით განისაზღვრება, და სახელმწიფო ავიაციის აეროდრომი, რომელიც სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოიყენება, იმავე წესით ექვემდებარება სერტიფიცირებას.
ვინ ანიჭებს საერთაშორისო აეროპორტის სტატუსს?
საქართველოს მთავრობა; სერტიფიცირების წესს კი სააგენტოს დირექტორის ბრძანება ადგენს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
აეროპორტის რეგულაციები რამდენიმე დონედ ლაგდება — კლასიფიკაცია, სერტიფიცირება, რეგისტრაცია, დაცვის არე და მოძრაობის წესები — და თითოეულ დონეზე სხვა ორგანო პასუხისმგებელია. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საავიაციო სამართლის იურისტს, რომელიც განსაზღვრავს თქვენს შემთხვევაზე მოქმედ წესებს და დაიცავს თქვენს ინტერესებს აეროდრომთან დაკავშირებულ ურთიერთობებში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე, აღწერეთ საკითხი — სერტიფიცირება, დაცვის არე თუ ტერიტორიაზე მოძრაობა — და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება. Оба этих статуса — классификация и сертификация — определяют объём обязательств оператора перед государством.