ავიაკომპანიის რეგულაციები ქართული საავიაციო კანონმდებლობით
ავიაკომპანიის ყოველდღიური საქმიანობა საქართველოში არა მხოლოდ ავიაციის შესახებ კოდექსით, არამედ მის საფუძველზე გამოცემული მრავალი აქტით არის გარსშემორტყმული: წესებით, ბრძანებებით, მითითებებით, ინსტრუქციებითა და ცირკულარებით. საერთაშორისო პრაქტიკაში ავიაკომპანიების რეგულირებას ხშირად უცხოური რეგულატორული სისტემების სახელებით იხსენიებენ, თუმცა საქართველოში მოქმედ მოთხოვნებს სწორედ ქართული კოდექსის ნორმათა იერარქია ქმნის — კერძოდ, მისი მე-9, 9-1, 9-2 და 10-2 მუხლები. ეს გვერდი ხსნის, როგორ არის აგებული ეს სისტემა: ვინ გამოსცემს აქტებს, ვისზე ვრცელდება ისინი, როგორ იჩივრება და რა არის უსაფრთხოების მითითება, რომელიც სისტემის ყველაზე სწრაფი ინსტრუმენტია.
ნორმატიული აქტების სისტემა — მუხლი 9
კოდექსის მე-9 მუხლის მიხედვით, საავიაციო საქმიანობის მარეგულირებელი ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, ამ კოდექსისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტების საფუძველზე გამოსცემენ საავიაციო საშუალებების ყველა მფლობელისა და მომხმარებლისთვის სავალდებულო წესებს, ბრძანებებს, მითითებებს, ინსტრუქციებს, ცირკულარებს და სხვა ნორმატიულ და ინდივიდუალურ აქტებს — საავიაციო საქმიანობის განხორციელების, საავიაციო საშუალებების წარმოების, სარემონტო სამუშაოების, მშენებლობისა და ექსპლუატაციის საკითხების რეგულირებისათვის და საავიაციო უშიშროების ღონისძიებების დაუყოვნებლივ განსახორციელებლად. ანუ ავიაკომპანიისთვის სავალდებულო წესების წყარო ერთიანია და ცალსახად განსაზღვრული უწყებრივი იერარქიით მუშაობს.
ამავე მუხლით, სამოქალაქო საავიაციო საქმიანობა, გარდა ამ აქტებისა, რეგულირდება საერთაშორისო საავიაციო ორგანიზაციებისა და ევროკავშირის მიერ მიღებული რეგულაციებით ან დირექტივებით დამტკიცებული სახელმძღვანელოებით, სახელმძღვანელო მასალებითა და პროცედურებით. გარდა ამისა, სხვა სამინისტროებისა და უწყებების ნორმატიული აქტების პროექტები, რომლებითაც გათვალისწინებულია აფეთქება, სროლა, მაღლივი კორპუსებისა და მოწყობილობების მშენებლობა, ელექტროგადამცემი ხაზების მონტაჟი, რადიოდაბრკოლებების შექმნა და უსაფრთხო საჰაერო მოძრაობისთვის სხვა სახიფათო სამუშაოები, უნდა შეთანხმდეს მარეგულირებელ ორგანოებთან — ანუ საჰაერო მოძრაობაზე გავლენის მქონე ყველა გადაწყვეტილება საავიაციო კონტროლს ექვემდებარება.
სააგენტოს აქტები და მათი გასაჩივრება — მუხლი 9-1
მუხლი 9-1 განსაზღვრავს სააგენტოს საკუთარ აქტწარმოებას: სააგენტოს დირექტორი გამოსცემს ნორმატიულ და ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს კანონით, საქართველოს სხვა სამართლებრივი აქტებითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ შემთხვევებსა და ფარგლებში. დირექტორს უფლება აქვს, ფრენის უსაფრთხოების ან/და საავიაციო უშიშროების მოთხოვნების გათვალისწინებით, დაუშვას გამონაკლისები სამოქალაქო ავიაციის ნორმატიული აქტებიდან — შესაბამისი აქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებში.
ავიაკომპანიისთვის მნიშვნელოვანია გასაჩივრებისა და შეჩერების წესიც: სააგენტოს სამართლებრივი აქტები საჩივრდება მხოლოდ სასამართლოში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სარჩელის სასამართლოში წარდგენის შემთხვევაში ჩერდება შესაბამისი აქტის მოქმედება — გარდა იმ აქტისა, რომელიც გამოცემულია „საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის შესახებ“ ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენციის, მისი დანართების ან/და სამოქალაქო ავიაციის სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნების დარღვევის გამო, რამაც საფრთხე შეუქმნა ფრენის უსაფრთხოებას ან/და საავიაციო უშიშროებას ან რასაც ასეთი საფრთხის შექმნა შეეძლო. ანუ უსაფრთხოების საფრთხის შემქმნელ აქტზე სარჩელი მის აღსრულებას არ აჩერებს.
უსაფრთხოების მითითება — მუხლი 9-2
სისტემის ყველაზე სწრაფი ინსტრუმენტი უსაფრთხოების მითითებაა: ეს არის სააგენტოს მიერ გამოცემული (ზეპირად ან წერილობით) ან აღიარებული დოკუმენტი, რომელიც გამოიცემა ან აღიარებული ხდება მაშინ, თუ დადასტურდა, რომ საფრთხე ექმნება ფრენის უსაფრთხოებას ან/და საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, და რომელიც მიმართულია საავიაციო უსაფრთხოების აღდგენისკენ. წერილობით მითითება უნდა შეიცავდეს სულ მცირე საფრთხის აღწერას, იმ პირის დასახელებას, რომელსაც ის ეხება, განსახორციელებელი — საჭიროების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ განსახორციელებელი — მოქმედებების ჩამონათვალს და მათი საჭიროების დასაბუთებას, მოქმედებათა შესრულების ვადებს და მითითების ძალაში შესვლის თარიღს.
გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში, როდესაც დაუყოვნებლივ მოქმედებაა საჭირო, მითითება ზეპირად გამოიცემა და გონივრულ ვადაში წერილობით ფორმდება. პირი, რომელსაც მითითება ეხება, ვალდებულია დადგენილ ვადაში უზრუნველყოს მისი შესრულება, ხოლო შესრულებას სააგენტო ზედამხედველობს. ავიაკომპანიისთვის ეს ნიშნავს, რომ უსაფრთხოების მითითება დაუყოვნებლივ შესასრულებელი სამართლებრივი ტვირთია, და არა რეკომენდაცია.
სააერნაოსნო მომსახურებაზე ზედამხედველობა — მუხლი 10-2
მუხლი 10-2 ადგენს სააერნაოსნო მომსახურების ზედამხედველობის სისტემას: ამ ზედამხედველობას — რომელიც მოიცავს სააერნაოსნო მომსახურების საწარმოს სერტიფიცირებას, მომსახურების გაწევისას გამოყენებული ტექნიკური საშუალებების აღიარებას ან ტექნიკური მდგომარეობის შეფასებას, საწარმოს ინსპექტირებას და უწყვეტ მონიტორინგს, უსაფრთხოების მართვის სისტემისა და მასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის შეთანხმებას — სააგენტო ახორციელებს კოდექსის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებებისა და მათ საფუძველზე შემუშავებული წესების შესაბამისად. ავიაკომპანია, რომელიც საკუთარი ფლოტით ან ქირაობით ახდენს გადაზიდებს, სწორედ ამ ცენტრალიზებული ზედამხედველობის ქვეშ ახორციელებს ნავიგაციურ მხარდაჭერას.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ავიაკომპანიის რეგულაციებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვინ გამოსცემს ავიაკომპანიისთვის სავალდებულო აქტებს?
საავიაციო საქმიანობის მარეგულირებელი ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, კოდექსისა და სხვა საკანონმდებლო აქტების საფუძველზე — წესებს, ბრძანებებს, მითითებებს, ინსტრუქციებს, ცირკულარებს და სხვა ნორმატიულ თუ ინდივიდუალურ აქტებს; სამოქალაქო ავიაციაში დამატებით მოქმედებენ საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და ევროკავშირის რეგულაციებით ან დირექტივებით დამტკიცებული სახელმძღვანელოები და პროცედურები.
შეიძლება თუ არა სააგენტოს აქტის გასაჩივრება?
დიახ — მხოლოდ სასამართლოში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სარჩელის შეტანისას აქტის მოქმედება ჩერდება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა აქტი გამოცემულია ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენციის, მისი დანართების ან სხვა ნორმების დარღვევის გამო და საფრთხე შეუქმნია ფრენის უსაფრთხოებას ან საავიაციო უშიშროებას.
რა არის უსაფრთხოების მითითება და რამდენად სწრაფია ის?
სააგენტოს დოკუმენტი, რომელიც გამოიცემა ან აღიარებული ხდება დადასტურებული საფრთხის შემთხვევაში და მიზნად ისახავს საავიაციო უსაფრთხოების აღდგენას; გადაუდებელ შემთხვევაში ის ზეპირად გამოიცემა და შემდეგ წერილობით ფორმდება, ხოლო ადრესატი ვალდებულია დადგენილ ვადაში უზრუნველყოს მისი შესრულება.
ვინ აკონტროლებს სააერნაოსნო მომსახურებას?
სააგენტო — საწარმოს სერტიფიცირებით, ტექნიკური საშუალებების აღიარებით და შეფასებით, ინსპექტირებით, უწყვეტი მონიტორინგითა და უსაფრთხოების მართვის სისტემის დოკუმენტაციის შეთანხმებით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
თუ ავიაკომპანიას ან საავიაციო ოპერატორს ხელმძღვანელობთ და გსურთ, სააგენტოს აქტების, უსაფრთხოების მითითების ან სერტიფიკაციის მოთხოვნები ზუსტად იყოს დაკმაყოფილებული, Legal.ge-ს სპეციალისტები განვმარტავთ ავიაციის კოდექსის მე-9, 9-1, 9-2 და 10-2 მუხლებით დადგენილ სისტემას, შევაფასებთ თქვენს ვალდებულებებს და დაგეხმარებთ გასაჩივრების ან შესაბამისობის დოკუმენტაციის მომზადებაში. მოგვმართეთ Legal.ge-ის ფორმით.