მამხილებლის დაცვა (Whistleblower Protection) საბანკო და საფინანსო სექტორში არის რისკების მართვისა და კორპორაციული ეთიკის ფუნდამენტური ნაწილი. ბანკები და ფინანსური ინსტიტუტები ვალდებულნი არიან, დანერგონ მექანიზმები, რომლებიც თანამშრომლებს საშუალებას მისცემს, უსაფრთხოდ განაცხადონ შიდა დარღვევების, თაღლითობის, ფულის გათეთრების ან კორუფციის ფაქტების შესახებ. საქართველოში მამხილებლის ინსტიტუტი სულ უფრო ძლიერდება, განსაკუთრებით ეროვნული ბანკის კორპორაციული მართვის კოდექსის მოთხოვნების ფონზე. ეს სერვისი მიზნად ისახავს როგორც ფინანსური ინსტიტუტების დახმარებას ეფექტური შიდა მამხილებლობის სისტემის შექმნაში, ასევე ინდივიდი მამხილებლების სამართლებრივ დაცვას რეპრესიებისგან, სამსახურიდან გათავისუფლებისგან ან დისკრიმინაციისგან.
რას მოიცავს მამხილებლის დაცვის სერვისი?
მომსახურება გათვლილია როგორც დამსაქმებლებზე (სისტემის დანერგვა), ისე დასაქმებულებზე (უფლებების დაცვა):
- შიდა პოლიტიკის შემუშავება: ბანკებისთვის მამხილებელთა დაცვის პოლიტიკისა და პროცედურების მომზადება, რომელიც უზრუნველყოფს ანონიმურობას და ინფორმაციის კონფიდენციალურობას.
- საჩივრების მართვის სისტემა: ანონიმური ცხელი ხაზისა და ელექტრონული პლატფორმების სამართლებრივი გამართვა, რათა დაცული იყოს მამხილებლის იდენტობა.
- შიდა მოკვლევა: მხარდაჭერა მიღებული შეტყობინებების საფუძველზე შიდა მოკვლევის ჩატარებაში, მტკიცებულებების შეგროვებასა და სამართლებრივ შეფასებაში.
- მამხილებლის წარმომადგენლობა: იმ პირთა იურიდიული დაცვა, რომლებმაც ამხილეს დარღვევა და განიცდიან ზეწოლას დამსაქმებლის მხრიდან (უკანონო გათავისუფლება, დაქვეითება).
- ტრენინგები: პერსონალისა და მენეჯმენტის ცნობიერების ამაღლება მამხილებლის როლისა და დაცვის გარანტიების შესახებ.
ხშირი სცენარები და რეალური სიტუაციები
მამხილებლის დაცვის საკითხები ხშირად დგება შემდეგ სიტუაციებში:
- AML დარღვევების მხილება: თანამშრომელი ამჩნევს, რომ ბანკი განზრახ ატარებს საეჭვო ტრანზაქციებს და არ ატყობინებს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს. მას სჭირდება დაცვა ინფორმაციის გაჟღერების შემთხვევაში.
- შიდა თაღლითობა: აუდიტორი აღმოაჩენს მენეჯმენტის მიერ თანხების მითვისებას. ანგარიშგებამდე მას სჭირდება გარანტია, რომ არ დაკარგავს სამსახურს.
- არაეთიკური გაყიდვები: თანამშრომელს აიძულებენ გაყიდოს პროდუქტები კლიენტების შეცდომაში შეყვანის გზით (Mis-selling). ის უარს ამბობს და ამხელს პრაქტიკას, რასაც მოჰყვება დევნა.
- სისტემის დანერგვა: ბანკს სურს საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა და იწვევს იურისტს, რათა შექმნას დამოუკიდებელი არხი დარღვევების შესატყობინებლად.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
მამხილებლის დაცვის ზოგადი პრინციპები გაწერილია საქართველოს კანონში „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“, თუმცა ეს ძირითადად საჯარო სექტორს ეხება. კერძო და საბანკო სექტორში მამხილებლის დაცვა რეგულირდება ეროვნული ბანკის „კომერციული ბანკების კორპორაციული მართვის კოდექსით“, რომელიც ავალდებულებს ბანკებს, ჰქონდეთ მამხილებელთა დაცვის პოლიტიკა. ასევე, შრომის კოდექსი იცავს დასაქმებულს დისკრიმინაციისგან. „ფულის გათეთრების აღკვეთის შესახებ“ კანონი დამატებით იცავს პირებს, რომლებიც ატყობინებენ საეჭვო გარიგებების შესახებ.
მომსახურების პროცესი: რას უნდა ელოდოთ
ორგანიზაციებისთვის პროცესი იწყება არსებული კულტურისა და პოლიტიკის აუდიტით. იურისტი წერს ახალ პოლიტიკას, რომელიც უზრუნველყოფს ანონიმურობას. ინდივიდებისთვის პროცესი იწყება კონფიდენციალური კონსულტაციით. იურისტი აფასებს რისკებს და ურჩევს, როგორ მოახდინოს მხილება უსაფრთხოდ (შიდა არხებით თუ პირდაპირ მარეგულირებელთან). რეპრესიების შემთხვევაში, იურისტი მიმართავს სასამართლოს ან სახალხო დამცველს უფლებების აღსადგენად.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
მამხილებლის დაცვა მოითხოვს უკიდურეს კონფიდენციალურობას და დამოუკიდებლობას. Legal.ge გაკავშირებთ იურისტებთან, რომლებსაც ესმით ამ პროცესის მგრძნობიარობა. ჩვენ ვეხმარებით კომპანიებს შექმნან გამჭვირვალე გარემო, ხოლო ინდივიდებს — დაიცვან თავიანთი პრინციპები უსაფრთხოდ. ენდეთ ჩვენს პროფესიონალიზმს და ეთიკურ სტანდარტებს.
განახლდა: ...