სარეგულაციო ტექნოლოგიები — რას მოითხოვს ამოცანილი კანონი
სარეგულაციო ტექნოლოგიები — პროგრამული სისტემები, რომლებიც ანგარიშვალდებულ პირებს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ვალდებულებების შესრულებაში ეხმარება — ყველაზე ეფექტიანია მაშინ, როცა ისინი კანონის ზუსტ მოთხოვნებზე არიან აგებული. „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონი ამ სფეროში ხუთ მიმართულებას განსაზღვრავს: ინფორმაციის აღრიცხვა-წარდგენა (მუხლი 7), წარდგენის წესი და ვადები (მუხლი 26), შენახვის ვადები (მუხლი 27), შესაბამისობის კონტროლის სისტემა (მუხლი 29) და ჯგუფური დონის არქიტექტურა (მუხლი 30). ამ გვერდზე ეს მოთხოვნები ინჟინერული თვალსაზრისით არის განმარტებული — რა უნდა ახდენდეს სისტემა, რომ კანონიერი იყოს.
მუხლი 7 — აღრიცხვა და სტატისტიკური წარდგენა
მუხლი 7 კომპეტენტურ ორგანოს ავალდებულებს თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში აღრიცხოს და სამუშაო ჯგუფის მოთხოვნისას გონივრულ ვადაში წარუდგინოს დეტალური სტატისტიკური ინფორმაცია: წარდგენილი და ანალიზისთვის შერჩეული ანგარიშგებების რაოდენობა, სხვა იურისდიქციის ფინანსური დაზვერვის სამსახურებთან გაცვლადი ინფორმაციის მონაცემები, გამოძიებისა და განაჩენების სტატისტიკა, ყადაღდადებული ქონების ჩამონათვალი და საზედამხედველო ორგანოების მიერ ჩატარებული შემოწმებების რაოდენობა და სახეობა. ამ მონაცემების სისტემური გადამუშავება სწორედ ის სარეგულაციო ტექნოლოგიური ფენაა, რომელიც ხელისუფლებას სისტემურ სურათს აძლევს — და ანგარიშვალდებულის შიდა სისტემები ამ ჯაჭვის პირველ რგოლს წარმოადგენენ.
მუხლი 26 — წარდგენის წესი და ვადები
მუხლი 26 ანგარიშგების სამსახურის საფინანსურ მონიტორინგს წარედგინება ელექტრონულად ან წერილობით, სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე აქტით დადგენილი წესით — და სწორედ აქ იხსნება სარეგულაციო ტექნოლოგიების მთავარი დანიშნულება: ელექტრონული გადაცემის უნარი. ვადები მკაცრია: საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში გათვალისწინებული ანგარიშგება სამსახურს უნდა წარედგინოს საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე; ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების საქართველოს საბაჟო საზღვარზე გადაადგილებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია — გადაადგილებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა; ხოლო მოთხოვნით გათვალისწინებული ინფორმაცია — არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. სისტემა, რომელიც ამ ვადებს ვერ უზრუნველყოფს, კანონდამთავრებულ მოთხოვნას ვერ ასრულებს — ამიტომ ვადების კონტროლი ტექნოლოგიური არქიტექტურის ნაწილია და არა მეორეხარისხოვანი დეტალი.
მუხლი 27 — შენახვის ხუთი წელი
მუხლი 27 შენახვის ვადებს აწესრიგებს: ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია შეინახოს მოპოვებული ინფორმაცია და ჩატარებული ანალიზის შედეგები, აგრეთვე კლიენტის ანგარიშთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია და საქმიანი კორესპონდენცია საქმიანი ურთიერთობის შეწყვეტიდან ან ერთჯერადი გარიგების დადებიდან 5 წლის განმავლობაში; გარიგებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია — გარიგების მომზადებიდან, დადებიდან ან შესრულებიდან 5 წლის განმავლობაში; წარდგენილი ანგარიშგება და სხვა დოკუმენტებიც ინახება 5 წლის განმავლობაში. ვადა შეიძლება გაიზარდოს დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე არაუმეტეს 5 წლით. ამავე მუხლით ინფორმაცია ინახება ისეთი ფორმით, რომ შესაძლებელი იყოს დაუყოვნებლივ წარდგენა, ხოლო სისხლისსამართლებრივი დევნისას — მტკიცებულებად გამოყენება. და მეორეს მხრივ, ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია თავისი საქმიანობის ხასიათისა და მოცულობის გათვალისწინებით შექმნას მონაცემთა აღრიცხვისა და დამუშავების შესაბამისი ელექტრონული სისტემა — კანონი პირდაპირ მოითხოვს ტექნოლოგიურ გადაწყვეტილებას.
მუხლი 29 და მუხლი 30 — შიდა კონტროლი და ჯგუფური დონე
მუხლი 29 შესაბამისობის კონტროლის სისტემას განსაზღვრავს: ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია დანერგოს ისეთი პოლიტიკა, წესები, სისტემები და მექანიზმები, რომლებიც მისი საქმიანობის ხასიათის, მოცულობისა და რისკების პროპორციულია. შიდა ინსტრუქცია განსაზღვრავს პასუხისმგებელ პირს, თანამშრომელთა შერჩევისა და განგრძობითი სწავლების წესებს და დამოუკიდებელ აუდიტს. მუხლი 30 კი საბანკო ჯგუფის დონეზე ადის: ჯგუფის საქმიანობის ზედამხედველობა ჯგუფურ შესაბამისობას ითვალისწინებს, და სისტემური არქიტექტურა აქ ჯგუფის ყველა წევრის მონაცემების ერთიან მართვას მოითხოვს.
ამ ხუთი მიმართულების ერთად წაკითხვა იმას აჩვენებს, რომ სარეგულაციო ტექნოლოგია ცალკე პროდუქტად კი არა, კანონიერების ინფრასტრუქტურად უნდა დაიგეგმოს: ანგარიშგების გზა, შენახვის ვადები, შიდა კონტროლის მექანიზმები და ჯგუფური ხედრა ერთი არქიტექტურის ფუნქციებია. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ პროექტი სამართლებრივი ანალიზით დაიწყოს და არა პირიქით — წინააღმდეგ შემთხვევაში სისტემა ფუნქციურად მდიდარი, მაგრამ კანონმდებლობით სუსტი გამოვა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ სარეგულაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირ კითხვებს.
რამდენ ხანს უნდა ინახებოდეს მონაცემები?
5 წლის განმავლობაში — როგორც კლიენტის იდენტიფიკაციის, ისე გარიგებებთან დაკავშირებული მონაცემებისთვის; დასაბუთებული მოთხოვნით ვადა შეიძლება გაიზარდოს არაუმეტეს 5 წლით.
რა ვადაში წარდგება ეჭვიანი გარიგების ანგარიში?
საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე; საზღვარზე ნაღდი ფულის გადაადგილებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია — გადაადგილებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა.
აუცილებელია თუ არა ელექტრონული სისტემა?
დიახ — კანონი პირდაპირ ავალდებულებს ანგარიშვალდებულ პირს შექმნას მონაცემთა აღრიცხვისა და დამუშავების შესაბამისი ელექტრონული სისტემა.
რა არის შესაბამისობის კონტროლის სისტემის ბირთვი?
პროპორციულობა — პოლიტიკა, წესები, სისტემები და მექანიზმები უნდა შეესაბამებოდეს საქმიანობის ხასიათს, მოცულობასა და რისკებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საფინანსო სამართლის გამოცდილ იურისტს, რომელიც სარეგულაციო ტექნოლოგიურ პროექტს კანონის ენაზე აბამს: განსაზღვრავს სისტემის საკანონმდებლო მოთხოვნებს, აფასებს არსებული გადაწყვეტილებების შესაბამისობას და ეხმარება ზედამხედველ ორგანოსთან კომუნიკაციაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური კონსულტაცია Legal.ge-ზე.