პროფესიული სამხედრო სამსახურის სახეები
სამხედრო სამსახურის კოდექსით პროფესიული სამხედრო სამსახური ორი სახისაა: საკონტრაქტო — კონტრაქტზე დაფუძნებული, ნებაყოფლობითი, ვადიანი სამხედრო სამსახური, და არასაკონტრაქტო — უვადო სამხედრო სამსახური. საკონტრაქტო სამსახურის მოსამსახურეებს მიეკუთვნებიან რიგითის, პირველი კლასის რიგითის, კაპრალის, კაპრალ-სპეციალისტის, უმცროსი სერჟანტის, სერჟანტის, უფროსი სერჟანტის, მასტერ-სერჟანტის, მთავარი სერჟანტის, ლეიტენანტის, უფროსი ლეიტენანტის და კაპიტნის სამხედრო წოდების მქონე პირები. არასაკონტრაქტო სამსახურში კი მაიორის, ვიცე-პოლკოვნიკის, პოლკოვნიკის, ბრიგადის გენერლის, გენერალ-მაიორის, გენერალ-ლეიტენანტისა და გენერლის წოდების მქონენი არიან. საკონტრაქტო სამსახურის მოსამსახურეს პროფესიული სამხედრო სამსახურის გასავლელად კონტრაქტი უფორმდება, კონტრაქტის ფორმას კი მინისტრი ამტკიცებს.
მიღების პირობები და შერჩევა
პროფესიულ სამხედრო სამსახურში მიიღება საქართველოს მოქალაქე, რომელიც არის არანაკლებ თვრამეტი წლის, იცის სახელმწიფო ენა და აკმაყოფილებს საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებს. საკონტრაქტო სამსახურში მისაღები პირის მაქსიმალური ასაკი შეიძლება დადგინდეს მინისტრის ნორმატიული აქტით, მიღების წესი და წარსადგენი დოკუმენტებიც მინისტრის ნორმატიული აქტით განისაზღვრება. მიღებამდე პირი გადის შერჩევას — ფიზიკური, სამედიცინო, ფსიქოლოგიური და სპეციალური შემოწმებით, წინასწარ განსაზღვრულ შემთხვევაში კი გასაუბრებითაც.
შერჩევის წარმატებით გავლის შემდეგ პირი ინიშნება შესაბამის თანამდებობაზე, ხოლო მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში გადის საწყისი საბრძოლო მომზადების კურსს; კურსის წარმატებით გავლის შემდეგ იგი სამსახურს აგრძელებს კონტრაქტით განსაზღვრული ვადით. საწყისი მომზადების კურსის ჩატარების წესი მინისტრის სამართლებრივი აქტით რეგულირდება. კანდიდატისთვის ეს ნიშნავს, რომ ერთი და იმავე პროცესის სხვადასხვა ეტაპები სხვადასხვა აქტით ფარგლავა: კანონი განსაზღვრავს ზოგად ჩარჩოს, ხოლო დეტალები — მაქსიმალური ასაკი, დოკუმენტების ნუსხა, შერჩევის კრიტერიუმები, კურსის წესი — მინისტრის აქტებშია გადმოტანილი, და თითოეული ეტაპის გასაჩივრებისას სწორედ შესაბამისი აქტის ნორმები იკითხება.
სამსახურის ვადა და ზღვრული ასაკი
სამხედრო სამსახურის ვადა, რომელიც დაკავშირებულია საკონტრაქტო სამსახურთან, განისაზღვრება მოსამსახურესთან გაფორმებული კონტრაქტით. ზღვრული ასაკი კანონით განსხვავებულია შემადგენლობების მიხედვით: რიგითებისთვის ორმოცდახუთი წელი, კაპრალებისა და სერჟანტებისთვის გარდა მთავარი სერჟანტისა ორმოცდაათი, მთავარი სერჟანტისთვის ორმოცდათხუთმეტი, უმცროსი ოფიცრებისთვის ორმოცდახუთი, უფროსი ოფიცრებისთვის გარდა პოლკოვნიკისა ორმოცდაათი, პოლკოვნიკისთვის ორმოცდათხუთმეტი და უმაღლესი ოფიცრებისთვის სამოცი წელი. ზღვრული ასაკი შეიძლება გაგრძელდეს ხუთ წლამდე ვადით, გაგრძელებას თავდაცვის ძალების მეთაურის წარდგინებით მინისტრი ახდენს.
საწყისი მომზადება და კონტრაქტის გაფორმება
საკონტრაქტო სამსახურის გზა რამდენიმე თანმიმდევრული ეტაპისგან შედგება: მოქალაქის მომზადებული განაცხადი და კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია, შერჩევის ეტაპი შემოწმებებით, შედეგების შესაბამისად თანამდებობაზე დანიშვნა, განსაზღვრულ შემთხვევაში საწყისი საბრძოლო მომზადების კურსი და, ბოლოს, კონტრაქტის გაფორმება. კონტრაქტი სწორედ ამ ჯაჭვის ბოლო წერტილია: იგი ფორმდება იმ პირზე, რომელმაც წინა ეტაპები კანონიერად გაიარა, და მისი შინაარტი სამსახურის ვადასთან ერთად მომსახურის და სამსახურის სხვა პირობებსაც განსაზღვრავს.
კანონი ცალსახად განსაზღვრავს წოდებრივ საზღვარს ორ სამსახურებრივ რეჟიმს შორის: კაპიტნის ჩათვლით წოდებები საკონტრაქტო სამსახურს მიეკუთვნება, მაიორიდან ზემოთ — არასაკონტრაქტოს. ეს განსაზღვრა პრაქტიკულია: კარიერული გეგმის დაგეგმვისას საგნობის, ასევე ზღვრული ასაკის მიმართება წოდებასთან პირდაპირ უნდა გაითვალისწინოს, რადგან კონტრაქტის ვადა და გაგრძელების პერსპექტივა სწორედ ამ რეჟიმებზეა მიბმული. გარდა ამისა, ზღვრული ასაკის გაგრძელების გადაწყვეტილებაც იერარქიულადაა აგებული: მას თავდაცვის ძალების მეთაურის წარდგინებით მინისტრი ახდენს, ხოლო ძალების მეთაურის ასაკს მინისტრის გადაწყვეტილება ზღვრავს, რაც ამ საკითხებთან დაკავშირებულ დავებში გადაწყვეტილების უფლებამოსილების ზუსტ დადგენას მნიშვნელოვანს ხდის.
არასაკონტრაქტო სამსახურის მოსამსახურესაც შეიძლება გაუფორმდეს კონტრაქტი — ამ შემთხვევაში ის პრივილეგიის მინიჭების ან ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით გამოიყენება და სამსახურის უვადო ხასიათს არ ცვლის. ამიტომ დოკუმენტის სახელი მარტო არ კმარია: გადამწყვეტია მისი შინაარტი და ის მიზანი, რომლისთვისაც იგი გაფორმდა.
შერჩევის ეტაპის მნიშვნელობა
შერჩევის ეტაპი იურიდიულად ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც თანამდებობაზე დანიშვნა: კანონით მიღებამდე პირი გადის შერჩევას ფიზიკური, სამედიცინო, ფსიქოლოგიური და სპეციალური შემოწმებით, და წინასწარ განსაზღვრულ შემთხვევაში — გასაუბრებით; შერჩევის კრიტერიუმებს მინისტრის სამართლებრივი აქტი განსაზღვრავს. ამიტომ შერჩევის შედეგებზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილების გასაჩივრებისას სწორედ ეს კრიტერიუმები და მათი სწორი გამოყენება ხდება შეფასების საგანი, და ამ საკითხებზე სამართლებრივი დახმარება დავის ადრეულ ეტაპზე იძლევა საუკეთესო შედეგს.
ხშირად დასმული კითხვები საკონტრაქტო სამსახურზე
რომელია მიღების მინიმალური ასაკი?
არანაკლებ თვრამეტი წლის ასაკის საქართველოს მოქალაქე, რომელიც იცის სახელმწიფო ენა.
რა შემოწმებები ტარდება?
ფიზიკური, სამედიცინო, ფსიქოლოგიური და სპეციალური შემოწმება, განსაზღვრულ შემთხვევაში — გასაუბრებაც.
რა არის ზღვრული ასაკი?
შემადგენლობიდან გამომდინარე ორმოცდახუთიდან სამოც წლამდე; ის ხუთი წლით გაგრძელდება.
რა ხდება შერჩევის შემდეგ?
დაინიშნება თანამდებობაზე, განსაზღვრულ შემთხვევაში გადის საწყის საბრძოლო მომზადებას და შემდეგ სამსახურს აგრძელებს კონტრაქტით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე მომუშავე სამართლის სპეციალისტები სამხედრო სამსახურთან დაკავშირებულ საკითხებზე მოგეხმარებათ: ვაანალიზებთ კონტრაქტის პირობებს, შერჩევისა და დანიშვნის გადაწყვეტილებებს, ზღვრული ასაკის გაგრძელების საკითხებს და წარგენთ თქვენს ინტერესებს დავების ყველა ეტაპზე. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საიტზე.