ციფრული ერა სამემკვიდრეო სამართალში ახალ გამოწვევებს აჩენს. საქართველო, როგორც კრიპტოვალუტების მიმართ მეგობრული ქვეყანა, ბევრი ინვესტორისთვის გახდა ციფრული აქტივების მართვის ცენტრი. თუმცა, განსხვავებით საბანკო ანგარიშებისა და უძრავი ქონებისგან, კრიპტოვალუტა (Bitcoin, Ethereum და სხვა) არ ექვემდებარება ავტომატურ მემკვიდრეობით გადაცემას ტრადიციული გზებით. თუ მფლობელი გარდაიცვლება და არ დატოვებს წვდომის კოდებს (Private Keys), ეს აქტივები სამუდამოდ იკარგება. კრიპტო მემკვიდრეობის დაგეგმვა არის ინოვაციური იურიდიული სერვისი, რომელიც უზრუნველყოფს თქვენი ციფრული სიმდიდრის უსაფრთხო გადაცემას მემკვიდრეებზე ისე, რომ დაცული იყოს კონფიდენციალურობა და არ დაიკარგოს წვდომა.
საქართველოს კანონმდებლობა პირდაპირ არ არეგულირებს „კრიპტო ანდერძს“, მაგრამ სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნორმები საშუალებას იძლევა ციფრული აქტივები ჩაითვალოს არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთედ. იურისტის როლია შექმნას ისეთი სამართლებრივი და ტექნიკური მექანიზმი, რომელიც ნოტარიუსისა და მემკვიდრეებისთვის გასაგები და აღსრულებადი იქნება, კიბერუსაფრთხოების რისკების გათვალისწინებით. Legal.ge გაძლევთ საშუალებას იპოვოთ სპეციალისტები, რომლებსაც ესმით როგორც სამემკვიდრეო სამართალი, ისე ბლოკჩეინ ტექნოლოგიები.
რას მოიცავს კრიპტო მემკვიდრეობის დაგეგმვის მომსახურება?
ეს სერვისი აერთიანებს იურიდიულ და ტექნიკურ კონსულტაციას:
- ციფრული აქტივების ინვენტარიზაცია: კრიპტო საფულეების, ბირჟის ანგარიშების და NFT-ების სრული სიის შედგენა (უსაფრთხოების ნორმების დაცვით).
- ანდერძის შედგენა: სპეციალური ფორმულირებების შემუშავება ანდერძში, რომელიც მოიცავს ციფრულ აქტივებს, მაგრამ არ ამჟღავნებს კერძო გასაღებებს (რათა ანდერძის გასაჯაროებისას არ მოხდეს ქურდობა).
- წვდომის გადაცემის მექანიზმი: უსაფრთხო „ციფრული სეიფის“ ან ნდობით აღჭურვილი პირის (პროტექტორის) ინსტიტუტის გამოყენება წვდომის კოდების გადასაცემად გარდაცვალების შემთხვევაში.
- იურიდიული კონსულტაცია ბირჟებთან: ინსტრუქციების მომზადება ცენტრალიზებულ ბირჟებზე (მაგ. Binance, Coinbase) არსებული თანხების მემკვიდრეობით მიღებისთვის (KYC პროცედურები).
- საგადასახადო დაგეგმვა: მემკვიდრეებისთვის საგადასახადო ვალდებულებების განმარტება ციფრული აქტივების მიღებისა და განაღდების დროს.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
კრიპტო აქტივების დაკარგვა ხშირად ხდება ბანალური მიზეზებით:
პირველი სცენარია „დაკარგული გასაღები“. პირი ფლობდა დიდ თანხას „ცივ საფულეზე“ (Ledger/Trezor). ის გარდაიცვალა, მემკვიდრეებმა იპოვეს მოწყობილობა, მაგრამ არ იციან PIN კოდი და 24-სიტყვიანი აღდგენის ფრაზა. შედეგად, თანხა მიუწვდომელია.
მეორე შემთხვევაა ბირჟის ბლოკირება. მემკვიდრეები ცდილობენ შევიდნენ გარდაცვლილის ანგარიშზე მისი პაროლით. ბირჟის უსაფრთხოების სისტემა აფიქსირებს საეჭვო აქტივობას და ბლოკავს ანგარიშს. ანგარიშის განბლოკვა მოითხოვს რთულ სამემკვიდრეო პროცედურებს.
მესამე სცენარია კონფიდენციალურობის დარღვევა. პირმა ანდერძში პირდაპირ ჩაწერა თავისი კრიპტო საფულის პაროლი. ანდერძი გახსნა ნოტარიუსმა, წაიკითხეს მემკვიდრეებმა და დამსწრეებმა. ინფორმაციამ გაჟონა და საფულე დაიცალა მემკვიდრეების მიერ მის მიღებამდე.
მეოთხე სიტუაციაა აქტივების იგნორირება. ოჯახმა არც კი იცის, რომ გარდაცვლილი ფლობდა კრიპტოვალუტას. ინვენტარიზაციის გარეშე ეს აქტივები უბრალოდ „ქრება“.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
კრიპტო მემკვიდრეობა რეგულირდება ზოგადი სამოქალაქო ნორმებით:
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მემკვიდრეობის სამართალი): აღიარებს მემკვიდრეობად გარდაცვლილის ყველა ქონებრივ და არაქონებრივ უფლებას. მიუხედავად იმისა, რომ კრიპტოვალუტა არ არის „ფული“ კლასიკური გაგებით, ის არის „არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე“.
- კანონი ნოტარიატის შესახებ: განსაზღვრავს ანდერძის შედგენისა და შენახვის წესებს. კრიპტო აქტივების შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დახურული ანდერძის ინსტიტუტი.
- მონაცემთა დაცვის რეგულაციები: მნიშვნელოვანია წვდომის კოდების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
დაგეგმვა იწყება აუდიტით — სად და რა ფორმით ინახება აქტივები. შემდეგ იურისტი და კლიენტი არჩევენ სტრატეგიას. თუ აქტივები ბირჟაზეა, მზადდება იურიდიული ინსტრუქცია მემკვიდრეებისთვის. თუ აქტივები კერძო საფულეზეა, იქმნება მრავალშრიანი დაცვის სისტემა (მაგ. გასაღების ნაწილი ინახება ნოტარიუსთან, ნაწილი ბანკის სეიფში, ან გამოიყენება Multisig ტექნოლოგია). დგება ანდერძი, რომელიც მიუთითებს ამ აქტივებზე. მიზანია, რომ გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრემ შეძლოს კანონიერად და ტექნიკურად მიიღოს წვდომა.
რატომ Legal.ge?
ტრადიციულმა ადვოკატებმა ხშირად არ იციან, რა არის Private Key ან Seed Phrase, რაც საფრთხეს უქმნის თქვენს აქტივებს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას თანამედროვე იურისტებთან, რომლებმაც იციან ტექნოლოგიების ენა და შეუძლიათ უზრუნველყონ თქვენი ციფრული მემკვიდრეობის უსაფრთხოება. დაგეგმეთ დღეს, რათა თქვენი ინვესტიცია არ დაიკარგოს ხვალ.
განახლდა: ...