თანაბარი დასაქმება (Equal Employment Opportunity - EEO) გულისხმობს შრომის ბაზარზე თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფას და დისკრიმინაციის გამორიცხვას დასაქმების, დაწინაურების ან გათავისუფლების ეტაპებზე. საქართველოში ხშირად გვხვდება ვაკანსიები, რომლებიც შეიცავს დისკრიმინაციულ მოთხოვნებს (მაგ. "გვესაჭიროება გოგონა 25 წლამდე"), რაც კანონმდებლობის უხეში დარღვევაა. დამსაქმებლები ვალდებულნი არიან, შეარჩიონ კადრები მხოლოდ პროფესიული უნარების მიხედვით, განურჩევლად რასისა, სქესისა, ასაკისა, რელიგიისა თუ სხვა ნიშნისა. ამ პრინციპის დარღვევა იწვევს სამართლებრივ დავებს, რომელთა რიცხვი საქართველოში ყოველწლიურად იზრდება. იურიდიული მომსახურება ამ სფეროში ეხმარება კომპანიებს, თავიდან აიცილონ დისკრიმინაციული პრაქტიკა და დაიცვან კანონი.
რას მოიცავს თანაბარი დასაქმების სერვისი?
Legal.ge-ს სპეციალისტები გთავაზობენ HR პროცესების სამართლებრივ აუდიტს და მხარდაჭერას:
- ვაკანსიების ტექსტის რევიზია: სამუშაო აღწერილობების შემოწმება, რათა გამოირიცხოს დისკრიმინაციული ტერმინოლოგია და მოთხოვნები (ასაკი, სქესი, ოჯახური მდგომარეობა).
- გასაუბრების პროტოკოლი: რეკომენდაციები იმის შესახებ, თუ რა კითხვების დასმა არ შეიძლება გასაუბრებაზე (მაგ. "გეგმავთ თუ არა ბავშვის გაჩენას?").
- შერჩევის კრიტერიუმების დოკუმენტირება: კანდიდატის აყვანის ან უარის თქმის ობიექტური მიზეზების სამართლებრივი დასაბუთება, რაც დაიცავს კომპანიას დავის შემთხვევაში.
- დავების მართვა: წარმომადგენლობა სასამართლოში ან სახალხო დამცველთან, თუ კანდიდატი ან თანამშრომელი უჩივის კომპანიას დისკრიმინაციის გამო.
- ინკლუზიური პოლიტიკის დანერგვა: შშმ პირთა დასაქმებისა და მრავალფეროვნების ხელშეწყობის სტრატეგიების შემუშავება.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
სამართლებრივი რისკები დგება შემდეგ შემთხვევებში:
- ასაკობრივი დისკრიმინაცია (Ageism): როდესაც გამოცდილ კადრს უარს ეუბნებიან ასაკის გამო, ან პირიქით - ახალგაზრდას გამოცდილების საბაბით (როცა ეს არ არის რელევანტური).
- უარი ორსულ ქალს: როდესაც კანდიდატს, რომელმაც წარმატებით გაიარა გასაუბრება, უარს ეუბნებიან ორსულობის გაგების შემდეგ.
- რელიგიური ნიშანი: სამუშაო გრაფიკის შედგენისას რელიგიური დღესასწაულების ან ჩაცმულობის (მაგ. თავსაბურავი) გამო შეზღუდვა.
- შშმ პირთა უფლებები: როდესაც დამსაქმებელი არ უზრუნველყოფს გონივრულ მისადაგებას (ადაპტირებულ გარემოს).
საქართველოს კანონმდებლობა და სამართლებრივი ჩარჩო
თანაბარი დასაქმების გარანტიები გაწერილია საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლში (დისკრიმინაციის აკრძალვა) და კანონში "დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ". კანონმდებლობა კრძალავს დისკრიმინაციას წინასახელშეკრულებო ეტაპზეც (ვაკანსიის გამოცხადება, გასაუბრება).
მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ დავის შემთხვევაში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის შებრუნებული წესი: თუ კანდიდატი მიუთითებს ფაქტებზე, რომლებიც ქმნის დისკრიმინაციის ეჭვს, დამსაქმებელმა უნდა ამტკიცოს, რომ დისკრიმინაციას ადგილი არ ჰქონია. ეს ზრდის დამსაქმებლის პასუხისმგებლობას, ჰქონდეს დოკუმენტირებული შერჩევის პროცესი.
პროცესის ეტაპები სპეციალისტთან მუშაობისას
რისკების პრევენცია მოიცავს:
- ანალიზი: HR დოკუმენტაციის და პროცედურების შემოწმება.
- კორექტირება: სამართლებრივად გაუმართავი კითხვარებისა და ფორმების შეცვლა.
- ტრენინგი: რეკრუტერების სწავლება "აკრძალულ კითხვებზე".
- მონიტორინგი: პერიოდული აუდიტი თანაბარი მოპყრობის პრინციპების დაცვაზე.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
თანაბარი დასაქმება არა მხოლოდ ეთიკური, არამედ სამართლებრივი აუცილებლობაა. სახალხო დამცველისა და სასამართლოს პრაქტიკა აჩვენებს, რომ დისკრიმინაციული ვაკანსიები და გასაუბრებები ხშირად ხდება დაჯარიმების მიზეზი. Legal.ge-ს ექსპერტები დაგეხმარებიან, გახადოთ თქვენი რეკრუტირების პროცესი გამჭვირვალე, კანონიერი და მიმზიდველი კვალიფიციური კადრებისთვის.
განახლდა: ...