კონკურსის შედეგებით უკმაყოფილო კანდიდატის ხელში, სასამართლომდე ან მის ნაცვლად, შიდასაწესებო საშუალებაც არსებობს: საპრეტენზიო კომისია, რომელიც კონკურსის პროცედურებთან, ეტაპებსა და შედეგებთან დაკავშირებული პრეტენზიების განხილვისთვის შეიძლება შეიქმნას საჯარო დაწესებულებაში. ეს მექანიზმი მოკლე ვადებზეა აწყობილი და სწორედ ამიტომ მოითხოვს მიმართვის მომზადება წინასწარ, დოკუმენტურად გააზრებულად. ამ გვერდზე ახსნილია, როგორ ქმნის და როგორ მუშაობს საპრეტენზიო კომისია, რა ფორმით და რომელ ვადაში შეიძლება მიმართვა, რამდენ დროში განიხილება ის და როგორ შედეგდება ეს საბოლოო გადაწყვეტილებაში, ასევე ის კომისიის მუშაობის წესები, რომლებზეც პრეტენზია აგებული უნდა იყოს.
საპრეტენზიო კომისიის შექმნა და შემადგენლობა
შესაბამისი კონკურსის პროცედურებთა, ეტაპებსა და შედეგებთან დაკავშირებული პრეტენზიების განხილვის მიზნით, კონკურსის ჩატარებისთვის პასუხისმგებელი საჯარო დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანებით, შესაძლებელია შეიქმნას საპრეტენზიო კომისია. მის წევრთა რაოდენობასა და შემადგენლობას განსაზღვრავს დაწესებულების ხელმძღვანელი, ხოლო შემადგენლობაში შედიან კომისიის თავმჯდომარე, თავმჯდომარის მოადგილე და წევრები, მათ შორის მოწვეული პირები. ორი გარანტია აქ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: პირი, რომელიც მონაწილეობდა კონკურსის რომელიმე ეტაპის ჩატარებაში, არ შეიძლება იყოს საპრეტენზიო კომისიის შემადგენლობაში — ეს პირდაპირ გამორიცხავს ინტერესთა კონფლიქტს; და თავმჯდომარის არყოფნის შემთხვევაში მის მოვალეობას ასრულებს მოადგილე. თუ პრეტენზიის მომზადებისას გამოჩნდა, რომ საპრეტენზიო კომისიის რომელიმე წევრი კონკურსის ეტაპის ჩატარებაში მონაწილეობდა, სწორედ ეს გარემოება ხდება შემადგენლობის საწინააღმდეგო შუამდგომლობის საყრდენი.
სხდომის კომპეტენტურობა და გადაწყვეტილების მიღების წესი
საპრეტენზიო კომისიის სხდომა უფლებამოსილია, თუ მას ესწრება წევრთა ნახევარზე მეტი. გადაწყვეტილება მიიღება დამსწრე წევრთა ხმების უბრალო უმრავლესობით, ხოლო ხმების თანაბრად გაყოფის შემთხვევაში გადამწყვეტად ითვლება სხდომის თავმჯდომარის ხმა. მიღებული გადაწყვეტილება ფორმდება ოქმით, რომელსაც ხელს აწერენ სხდომის თავმჯდომარე და დამსწრე წევრები. წევრს უფლება აქვს, განსხვავებული აზრი დაურთოს ოქმს, რის შესახებაც ოქმში კეთდება შესაბამისი ჩანაწერი — ეს ჩანაწერი ხშირად მნიშვნელოვანი ინფორმაციის წყაროა შემდგომი დავისთვის.
მიმართვის ფორმა და ვადა — გადამწყვეტი პირობა
კანდიდატს საპრეტენზიო კომისიისადმი მიმართვის უფლება აქვს მხოლოდ წერილობითი ფორმით. ვადაც მკაცრად არის განსაზღვრული: კონკურსის შედეგების — კანდიდატის მიმართ გამოტანილი საბოლოო გადაწყვეტილების — გამოცხადებიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. ვადის დათვლის წესიც ზუსტად არის დაწესებული: წერილობითი გაგზავნის შემთხვევაში ვადა ითვლება გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან, ხოლო გადაწყვეტილების ელექტრონული ფოსტით გაგზავნის შემთხვევაში — გაგზავნიდან. ეს განსხვავება პრაქტიკულად ძალიან მნიშვნელოვანია: ელექტრონული გაგზავნისას ვადა ფაქტობრივად გაგზავნის მომენტიდან მოედინება და კანდიდატს შესაძლოა ერთი-ორი დღეც კი არ ჰქონდეს რეალურ მომზადებაზე. ამიტომ მიმართვის ტექსტი და საყრდენი გარემოებები წინასწარ უნდა იყოს ჩამოყალიბებული — 2 სამუშაო დღე დოკუმენტების შეგროვებისთვის საკმარისი არ არის.
განხილვის ვადა და შედეგის ბედი
საპრეტენზიო კომისიის სახელზე შეტანილი განცხადება კომისიის მიერ განიხილება არაუმეტეს 3 სამუშაო დღეში. მიღებული გადაწყვეტილება აისახება ოქმში და საბოლოო გადაწყვეტილების მისაღებად წარედგინება კომისიას. საბოლოო გადაწყვეტილებას კი იღებს კომისია საპრეტენზიო კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გაცნობის შემდგომ. საჭიროების შემთხვევაში კომისიას უფლება აქვს, მოიწვიოს გაფართოებული სხდომა საპრეტენზიო კომისიის წევრთა მონაწილეობით. ამრიგად, საპრეტენზიო კომისია საბოლოო სიტყვას არ ამბობს — მისი გადაწყვეტილება კომისიის გადასაწყვეტია და მიმართვის მომზადებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს, რომ არგუმენტაცია სწორედ გაფართოებული განხილვის პირობებშიც უნდა გამოიჭიროს.
კომისიის მუშაობის წესები, რომლებზეც პრეტენზია აგებულია
პრეტენზიის შინაარსი ხშირად სწორედ კონკურსის კომისიის მუშაობის წესების დარღვევას ემყარება, ამიტომ ამ წესების ცოდნა მიმართვის მომზადების საფუძველია:
- კომისიის წევრი ვალდებულია კონკურსის ეტაპების დაწყებამდე წინასწარ განაცხადოს ყველა იმ გარემოების თაობაზე, რომელიც შეიძლება ხელი შეუშალოს კანდიდატის ობიექტურ შეფასებასა და მიუკერძოებელ გადაწყვეტილებას; ასეთი გარემოების არსებობისას ის ვალდებულია განაცხადოს თვითაცილება;
- თუ წევრმა ეს გარემოება არ განაცხადა და ამის შესახებ კონკურსის მიმდინარეობისას გახდა ცნობილი, მისი შეფასება საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას აღარ იქნება გათვალისწინებული;
- კომისია უფლებამოსილია, მიიღოს გადაწყვეტილება, თუ სხდომას ესწრება წევრთა ნახევარზე მეტი, მაგრამ არანაკლებ 3 წევლის;
- კომისია, როგორც წესი, გადაწყვეტილებას იღებს ქულათა სისტემის საფუძველზე; კენჭისყრაც არის დასაშვები — ამ დროს გადაწყვეტილება მიღებულად ითვლება, თუ მას დამსწრე წევრთა ნახევარზე მეტი მხარს უჭერს, ხმების თანაბრად გაყოფისას კი გადამწყვეტია თავმჯდომარის ხმა;
- კანდიდატის შეფასება უნდა იყოს ობიექტური, მიუკერძოებელი, თანმიმდევრულად და თანაბრად გამოყენებული ყველა კანდიდატისადმი კონკურსის ყველა ეტაპზე;
- შეფასება ეფუძნება წარდგენილ დოკუმენტებს, წერით დავალებასა და გასაუბრების შედეგებს, სამუშაო გამოცდილებასა და განათლებას;
- შეფასების დასაბუთებული შედეგი აისახება ოქმში, რომელსაც ხელს აწერენ თავმჯდომარე და დამსწრე წევრები; წევრს შეუძლია განსხვავებული აზრის დართვა.
ამ წესებიდან თითოეული პრეტენზიის პოტენციური საყრდენია: თვითაცილების ვალდებულების დარღვევა, კვორუმის უგულებელყოფა, შეფასების არათანაბარი გამოყენება ან გადაწყვეტილების ოქმში არაასახვა — თითოეული ამ დარღვევის დასაბუთება კონკრეტულ, დოკუმენტურ ფაქტზე უნდა აგებოდეს.
საბოლოო გადაწყვეტილების ვადა და შედეგების გაცნობა
კომისია ვალდებულია საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღოს განაცხადების წარდგენის ვადის დასრულებიდან არაუგვიანეს 3 თვის ვადაში. თუ საბოლოო გადაწყვეტილებისთვის თავდაპირველად უფრო მოკლე ვადაა განსაზღვრული, კომისია უფლებამოსილია გაზარდოს იგი ვადის ამოწურვამდე, თუმცა თავდაპირველად განსაზღვრული და გაზრდილი ვადის ჯამი 3 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. გადაწყვეტილების შედეგების მიხედვით, კომისია ვაკანტურ თანამდებობაზე დასანიშნად წარადგენს საუკეთესო კანდიდატს ან დასაბუთებულად უარს აცხადებს კანდიდატის წარდგენაზე. გადაწყვეტილების მიღებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა თითოეულ კანდიდატს ეცნობება ელექტრონულად ან/და წერილობით. საჯარო დაწესებულება კონკურსის შედეგების შესახებ ინფორმაციას ასახავს ბიუროს ვებგვერდის შესაბამის მოდულში; კონკურსის დასრულებიდან ერთი კვირის ვადაში იქ აისახება ინფორმაცია ვაკანტური თანამდებობების დასახელების, შესული განაცხადების რაოდენობის, კონკურსის ფორმის, ეტაპების, პროცედურებისა და შედეგების მითითებით, ბიუროს მიერ შემუშავებული ფორმის შესაბამისად. მოწვეულ წევრთა შრომა კანონმდებლობით დადგენილი წესით ანაზღაურდება.
რაზე აგებულია მიმართვის მომზადება
ზემოთ აღწერილი რეგულაცია მიმართვის მომზადების ალგორითმს სავსებით განსაზღვრავს. პირველი: დაუყოვნებლივ დააფიქსირეთ შედეგების გაცნობის ფაქტი და ფორმა — აქედან იწყება 2 სამუშაო დღის ვადის დენა და სწორედ ამ ფარგლებში უნდა მოხდეს წერილობითი მიმართვის შეტანა. მეორე: განსაზღვრეთ პრეტენზიის საგანი — პროცედურა, კონკრეტული ეტაპი თუ საბოლოო შედეგი — და მიამაგრეთ ის ზემოთ ჩამოთვლილ წესებს: თვითაცილებას, კვორუმს, შეფასების თანაბრობას, ოქმის შინაარსს. მესამე: გაითვალისწინეთ, რომ საპრეტენზიო კომისია განაცხადს განიხილავს არაუმეტეს 3 სამუშაო დღეში და მისი გადაწყვეტილება საბოლოოდ კომისიას გადაეცემა — ანუ მიმართვა ისე უნდა იყოს აწყობილი, რომ მისი არგუმენტები ორივე ინსტანციას მიეწოდოს სრულად. და მეოთხე: თუ საბოლოო შედეგი მაინც უკმაყოფილებას გამოიწვევს, გახსოვდეთ, რომ წესი კონკურსის შედეგების გასაჩივრების სხვა გზებსაც ითვალისწინებს, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობით არის დადგენილი.