საჯარო სამსახურში კონკურსში მონაწილეობა განაცხადის მომზადებითა და წარდგენით იწყება. ეს ეტაპი ფორმალურად მარტივი ჩანს, მაგრამ სწორედ აქ ჩნდება ყველაზე ხშირად სადავო საკითხები: განაცხადის წარდგენის ფორმა, ვადა, მონაწილეობის უფლების არსებობა და კანდიდატის ვალდებულებები ზუსტად არის განსაზღვრული წესით, და ამ განსაზღვრებების უცოდინრობა პირდაპირ აისახება კონკურსში მონაწილეობის შესაძლებლობაზე. ამ გვერდზე ახსნილია, როგორ და სად წარიდგენა განაცხადი, რამდენი დროა გამოყოფილი, ვის აქვს მონაწილეობის უფლება ღია და დახურულ კონკურსში და რა უფლება-მოვალეობები გაქვთ კანდიდატს განაცხადის წარდგენის შემდეგ.
განაცხადის წარდგენის ფორმა და ვადა
ღია და დახურულ კონკურსში მონაწილეობისთვის კანდიდატი განაცხადს წარადგენს მხოლოდ ელექტრონული ფორმით, ბიუროს მიერ ადმინისტრირებული ვებგვერდის მეშვეობით. წესი აქ სხვა ალტერნატივას არ ითვალისწინებს: ვერც ჩამოტანილი დოკუმენტებით და ვერც სავალდებულო ფორმის გარეშე წერილობითი თხოვნით ჩაინაცვლებს ელექტრონული განაცხადი ბიუროს ვებგვერდზე. კანდიდატს განაცხადის წარსადგენად ეძლევა ღია და დახურული კონკურსის გამოცხადების დღიდან არანაკლებ 10 სამუშაო დღის ვადა. ეს ვადა ზღვრავს განაცხადის შეცვლის შესაძლებლობასაც: კანდიდატი უფლებამოსილია, განაცხადში ცვლილება შეიტანოს საჯარო დაწესებულების მიერ განაცხადების წარდგენისთვის განსაზღვრული ვადის ამოწურვამდე. პრაქტიკული დასკვნა მარტივია: ვადის ბოლო დღეებში შეტანილი განაცხადი მომავალ შესწორებას ტექნიკურად შეუძლებელს ხდის, ამიტომ განაცხადის დროული მომზადება კანდიდატის ინტერესშია.
ღია და დახურული კონკურსი — რომელი რომელ შემთხვევაში ცხადდება
ღია და დახურული კონკურსი ცხადდება პროფესიული საჯარო მოხელის ვაკანტური თანამდებობის დასაკავებლად. ღია კონკურსი ცხადდება მეოთხე რანგის პროფესიული საჯარო მოხელის ვაკანტურ თანამდებობაზე, ხოლო დახურული — ზემდგომი, ანუ მესამე, მეორე ან პირველი რანგის მოხელის ვაკანტურ თანამდებობაზე. საჯარო სამსახურის შეუფერხებელი მუშაობის უზრუნველსაყოფად საჯარო დაწესებულება უფლებამოსილია კონკურსი გამოაცხადოს იმ თანამდებობაზეც, რომელიც გამოცხადების მომენტისთვის ვაკანტური არ არის, თუ არსებობს დადასტურებული საფუძველი, რომ ეს თანამდებობა კონკურსის დასრულებამდე ვაკანტური გახდება. ზემდგომი რანგის თანამდებობაზე ღია კონკურსი გამონაკლისია და მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში ცხადდება: თუ დახურული კონკურსის საფუძველზე შესაფერისი კანდიდატი ვერ შეირჩა, ანდა თუ ბიუროს დასაბუთებული რეკომენდაცია არსებობს. ასეთ რეკომენდაციას ბიურო გასცემს შესაბამისი საჯარო დაწესებულების მიმართვის შემთხვევაში, საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვის ერთიან ელექტრონულ სისტემაში არსებული მონაცემების გადამოწმების საფუძველზე — იმ დასკვნით, რომ დადგენილი დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების გათვალისწინებით დახურული კონკურსის საფუძველზე შესაფერისი კანდიდატი ვერ შეირჩევა. კანდიდატისთვის ეს კლასიფიკაცია მნიშვნელოვანია იმიტომ, რომ მასზეა დამოკიდებული, გაქვთ თუ არა ამ კონკურსში მონაწილეობის უფლება.
ვის აქვს კონკურსში მონაწილეობის უფლება
მონაწილეთა წრე პირდაპირ განისაზღვრება კონკურსის ფორმით:
- ღია კონკურსში მონაწილეობის უფლება აქვს საქართველოს ქმედუნარიან მოქალაქეს, რომელიც აკმაყოფილებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ მოთხოვნებს;
- დახურულ კონკურსში მონაწილეობის უფლება აქვს მოქმედ პროფესიულ საჯარო მოხელეს;
- ასევე მოხელეთა რეზერვში ჩარიცხულ პირს;
- და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირს, თუ იგი საჯარო სამსახურის სისტემაში მუშაობს არანაკლებ ერთი წლის განმავლობაში და აკმაყოფილებს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ მოთხოვნებს.
ეს ჩამონათვალი ჯერ კიდევ განაცხადის წარდგენამდე წყვეტს თქვენი მონაწილეობის სამართლებრიობის საკითხს: თუ კონკურსი დახურულია, მას მხოლოდ ზემოთ ჩამოთვლილი წრის პირები ერთვებიან, და ამ წრის გარეთ მყოფი კანდიდატის განაცხადი მონაწილეობის უფლების ნაკლებობას ეყრდნობა. თუ ღია კონკურსია, მონაწილეობის უფლება საქართველოს ქმედუნარიან მოქალაქეს აქვს, და გადამწყვეტია მხოლოდ კანონით დადგენილი მოთხოვნების შესრულება. ამიტომ, განაცხადის მომზადებისას პირველი ნაბიჯი კონკურსის ფორმის დადგენა და საკუთარი სტატუსის ამ ჩამონათვალთან შედარებაა.
კანდიდატის უფლება-მოვალეობები
განაცხადის წარდგენასთან დაკავშირებით კანდიდატს აქვს შემდეგი უფლება-მოვალეობები:
- კონკურსში მონაწილეობის მიზნით, წარადგინოს ელექტრონული განაცხადი ბიუროს მიერ ადმინისტრირებულ ვებგვერდზე;
- შეიტანოს ცვლილება გაკეთებულ განაცხადში განაცხადის წარდგენისთვის განსაზღვრული ვადის ამოწურვამდე;
- დაწესებულებას მიაწოდოს უტყუარი ინფორმაცია და დოკუმენტები საკონკურსო მოთხოვნებთან შესაბამისობის შესახებ;
- მიმართოს ბიუროს განაცხადის ძირითად ფორმალურ მოთხოვნებთან შესაბამისობის გადამოწმების მოთხოვნით;
- გაასაჩივროს ღია და დახურული კონკურსის შედეგები საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით;
- განახორციელოს კონკურსთან დაკავშირებული სხვა უფლება-მოვალეობები, რაც საქართველოს კანონმდებლობით არის გათვალისწინებული.
განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა იქნას მიღებული უტყუარი ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულება: კანდიდატი საჯარო დაწესებულებას უნდა მიაწოდებდეს მხოლოდ ზუსტ ინფორმაციასა და დოკუმენტებს საკონკურსო მოთხოვნებთან შესაბამისობის შესახებ. ამ ვალდებულებიდან გამომდინარე, განაცხადში შეყვანილი ყოველი მონაცემი უნდა ემყარებოდეს დოკუმენტურად დასაბუთებულ ფაქტს, რადგან სწორედ ამ მონაცემებს ამოწმებს დაწესებულება კონკურსის პირველ ეტაპზე. ბიუროს მიმართვის უფლებაც — განაცხადის ძირითად ფორმალურ მოთხოვნებთან შესაბამისობის გადამოწმების მოთხოვნით — კანდიდატის მნიშვნელოვანი გარანტიაა, თუმცა ამ უფლების გამოყენების ვადები და პროცედურა წესის სხვა დებულებებით არის დადგენილი და მათ ცალკე უნდა მიაქციოთ ყურადღება.
რაზე უნდა მიაქციოთ ყურადღება განაცხადის მომზადებისას
ზემოთ აღწერილი ნორმებიდან გამომდინარეობს მოკლე პრაქტიკული ალგორითმი. პირველი: დაადგინეთ კონკურსის ფორმა — ღია თუ დახურული — და შეადარეთ საკუთარი სტატუსი მონაწილეთა წრეს; ეს განსაზღვრავს მონაწილეობის უფლების არსებობას. მეორე: გაანგარიშება დრო — განაცხადის წარდგენის ვადა კონკურსის გამოცხადების დღიდან არანაკლებ 10 სამუშაო დღეა, და ცვლილების შეტანის შესაძლებლობაც ამავე ვადის ამოწურვით ითხოვს ბოლოს. მესამე: განაცხადი შეავსეთ მხოლოდ დასაბუთებული მონაცემებით — უტყუარი ინფორმაციის მიწოდება კანდიდატის პირდაპირი ვალდებულებაა. მეოთხე: გაითვალისწინეთ, რომ გაკეთებული განაცხადის შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ ვადის ამოწურვამდე, ამიტომ მომზადებული დოკუმენტები ჯერ გადაამოწმეთ. და მეხუთე: თუ კონკურსის მიმდინარეობასთან დაკავშირებით საკამათო საკითხი აღმოცენდა, გახსოვდეთ, რომ კანდიდატს უფლება აქვს ღია და დახურული კონკურსის შედეგები გაასაჩივროს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით — ამ უფლების დეტალური რეგულაცია წესის სხვა ნორმებს ეკუთვნის.