ეკოლოგიური დანაშაულები — რას მოიცავს სისხლის სამართლის კოდექსის შესაბამისი თავი
გარემოს დაბინძურება და ეკოლოგიური უსაფრთხოების სხვა დარღვევები საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის ცალკე თავით არის გათვალისწინებული. ამ გვერდზე განხილულია ეკოლოგიური დანაშაულების ძირითალი ჯგუფები: სამუშაოს წარმოებისას გარემოს დაცვის წესის დარღვევა, გარემოსათვის საშიში ნივთიერებებთან და ნარჩენებთან მოპყრობის წესის დარღვევა, წყლის დაბინძურება და ზღვის დაბინძურება, აგრეთვე ამ ჯგუფთან დაკავშირებული სხვა ნორმები. თითოეული მათგანი საკუთარ სასჯელს ითვალისწინებს, და კვალიფიკაციის სისწორე ხშირად სწორედ იმაზეა დამოკიდებული, რომელი ნორმა შეესაბამება ფაქტობრივ გარემოებებს.
თუ თქვენი საწარმო, თანამდებობითი პირი ან ორგანიზაცია ეხება ეკოლოგიური ხასიათის ბრალდებას, მნიშვნელოვანია, ზუსტად იცოდეთ, რომელი ნორმა რას ითვალისწინებს. ქვემოთ თითოეული ჯგუფის აღწერას თან ახლავს კანონით გათვალისწინებული სასჯელის ზუსტი შინაარსი.
სამუშაოს წარმოებისას გარემოს დაცვის წესის დარღვევა
კოდექსის შესაბამისი ნორმით ისჯება სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, სამეცნიერო ან სხვა ობიექტის დაპროექტების, განლაგების, რეკონსტრუქციის, მშენებლობის, საექსპლუატაციოდ გადაცემის ან ექსპლუატაციის დროს გარემოს დაცვის წესის დარღვევა, რამაც გამოიწვია რადიაციული ფონის არსებითი გაუარესება, ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება ან სხვა მძიმე შედეგი. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.
გარემოსათვის საშიში ნივთიერებისადმი ან ნარჩენისადმი მოპყრობის წესის დარღვევა
ცალკე ნორმა ეხება ტოქსიკური, ბაქტერიოლოგიური, ქიმიური ან გარემოსათვის საშიში სხვა ნივთიერებისადმი ან ნარჩენისადმი მოპყრობის წესის დარღვევას მისი წარმოების, ტრანსპორტირების, განთავსების, შენახვის, ჩამარხვის ან გამოყენების დროს. თუ ქმედებას შეეძლო გამოეწვია ადამიანის ჯანმრთელობის ან გარემოს არსებითი დაზიანება ან სხვა მძიმე შედეგი, ის ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე. იგივე ქმედება, რომელმაც გამოიწვია გარემოს დაბინძურება, მოწამვლა ან დასნებოვნება, ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ანდა ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება, აგრეთვე ჩადენილი საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის დროს ან ეკოლოგიური უბედურების ზონაში, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ხუთ წლამდე. ხოლო თუ ქმედებამ გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან ადამიანთა მასობრივი დაავადება, დამნაშავე ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან რვა წლამდე.
წყლის დაბინძურება
წყლის ობიექტის დაბინძურება, დანაგვიანება, დაშრეტა ან მასზე სხვა ისეთი უარყოფითი ზემოქმედება, რომელმაც შეიძლება დააზიანოს მოსახლეობის ჯანმრთელობა, შეამციროს თევზის მარაგი, გააუარესოს წყალმომარაგების პირობები, გამოიწვიოს წყლის ფიზიკური, ქიმიური, ბიოლოგიური თვისებების გაუარესება, ბუნებრივი თვითგაწმენდის უნარის დაქვეითება, ჰიდროლოგიური და ჰიდროგეოლოგიური რეჟიმის დარღვევა, ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.
იგივე ქმედება, რომელმაც გამოიწვია ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ანდა ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება, აგრეთვე ჩადენილი სახელმწიფო ნაკრძალის ან აღკვეთილის ტერიტორიაზე ანდა საგანგებო ეკოლოგიური მდგომარეობის დროს ან ეკოლოგიური უბედურების ზონაში, ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე. ხოლო ამ ნორმის პირველი ან მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, რომელმაც გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან სხვა მძიმე შედეგი, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე.
ზღვის დაბინძურება
ზღვის დაბინძურების შემადგენლობა მოიცავს გემიდან, სხვა მცურავი საშუალებიდან, პლატფორმიდან ან ზღვაში ხელოვნურად აგებული სხვა კონსტრუქციიდან ადამიანის ჯანმრთელობისათვის ან ზღვის ცოცხალი ორგანიზმისათვის მავნე ნივთიერებების, სხვა ნარჩენის ანდა მასალის ზღვაში უკანონოდ ჩაყრას, აგრეთვე მათი ჩამარხვის წესის დარღვევით ზღვის დაბინძურებას, რაც საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობას ან ზღვის ცოცხალ ორგანიზმს, ანდა ხელს უშლის ზღვის მართლზომიერ გამოყენებას — ჩადენილი ასეთი ქმედებისათვის ადმინისტრაციული სახდელის დადების შემდეგ. ასეთი ქმედება ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოებით ვადით ერთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. ხმელეთიდან და საჰაერო ხომალდიდან ზღვაში ასეთი ჩაყრის შემთხვევაშიც იგივე სასჯელია გათვალისწინებული.
თუ ამ ქმედებამ მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა ადამიანის ჯანმრთელობას, მცენარეულ სამყაროს, თევზის მარაგს ან წყლის სხვა ცოცხალ ორგანიზმს, დასვენების ზონას ანდა კანონით დაცულ სხვა სიკეთეს, დამნაშავე ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოებით ვადით ორ წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე. ხოლო თუ ქმედებამ გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე.
დაკავშირებული ნორმები — ბიოლოგიური აგენტები, ვეტერინარია, წყლით სარგებლობა
განხილულ ჯგუფთან ერთად კოდექსი განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას მიკრობიოლოგიური ან სხვა ბიოლოგიური აგენტისადმი ან ტოქსინისადმი მოპყრობის წესის დარღვევისთვის: თუ ამან გამოიწვია ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ეპიდემიის ანდა ეპიზოოტიის გავრცელება ან გარემოსათვის სხვა მძიმე შედეგი, დამნაშავე ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ; იგივე ქმედება, რომელმაც გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე.
აგრეთვე გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა ვეტერინარიის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევისთვის, რომელმაც გამოიწვია ეპიზოოტიის გავრცელება ან სხვა მძიმე შედეგი — ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე; წყლის თვითნებური მიტაცების ან ჰიდროტექნიკურ სამუშაოთა თვითნებური წარმოებისთვის საერთო სარგებლობის ქსელზე, აგრეთვე წყლით სარგებლობის წესის სხვა დარღვევისთვის, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია — ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ. ცალკე ნორმაში განსაზღვრულია პასუხისმგებლობა იმ თანამდებობის პირისთვისაც, რომელსაც ევალება ზღვაში მავნე ნივთიერების ან ნარჩენის ჩაყრის შესახებ შესაბამისი ორგანოებისთვის ინფორმირება და ამ მოვალეობას თავს არიდებს — ეს ქმედებაც ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ერთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ წლამდე ან უამისოდ.
როგორ ეხმარება ადვოკატი ეკოლოგიური საქმეებზე
ამ კატეგორიის საქმეებში ცენტრალურია სამი საკითხი: კონკრეტული წესის არსებობა და შინაარსი; მიზეზობრიობა დარღვევასა და დადგენილ შედეგს შორის; და შედეგის შესაბამისობა კანონით გათვალისწინებულ ნიშნებთან. ადვოკატი მუშაობს ეკოლოგიურ, ქიმიურ, რადიოლოგიურ და სამედიცინო ექსპერტიზებზე, ამოწმებს საწარმოო დოკუმენტაციას და კონტროლის ორგანოების მოქმედებების კანონიერებას. საქმის წარმოების წესი და ვადები განსაზღვრულია საპროცესო კანონმდებლობის სხვა აქტებით.
ჩვენი გუნდი გთავაზობთ კონსულტაციას ეკოლოგიური დანაშაულების ყველა ჯგუფზე — როგორც ბრალდებულის, ისე დაზარალებულის მხარეს. დაგვიკავშირდით, რომ შევაფასოთ თქვენი სიტუაცია და ავაშენოთ დაცვის სტრატეგია.