გარემოს დაცვის დანაშაულები

გარემოს დაცვის წესის დარღვევა (მუხლი 287) - ადვოკატი

რა სასჯელი ითვალისწინებს გარემოს დაცვის წესის დარღვევისთვის?

ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა ორიდან ხუთ წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით სამ წლამდე ან უამისოდ.

რომელ ეტაპებზე ვრცელდება ეს ნორმა?

სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, სამეცნიერო ან სხვა ობიექტის დაპროექტების, განლაგების, რეკონსტრუქციის, მშენებლობის, საექსპლუატაციოდ გადაცემის ან ექსპლუატაციის დროს.

როდის ითვლება დანაშაული ჩადენილად?

მხოლოდ მაშინ, როცა წესის დარღვევამ გამოიწვია რადიაციული ფონის არსებითი გაუარესება, ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება ან სხვა მძიმე შედეგი.

რას ამოწმებს ადვოკატი ასეთ საქმეზე?

წესის დარღვევის ფაქტს, მიზეზობრიობას დარღვევასა და შედეგს შორის, შედეგის სიმძიმეს და საექსპერტო დასკვნების დასაბუთებულობას, ასევე კონტროლის ორგანოების მოქმედებების კანონიერებას.

3 წთ·10 იან 2026

რას განსაზღვრავს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 287

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 287 აწესრიგებს პასუხისმგებლობას სამუშაოს წარმოებისას გარემოს დაცვის წესის დარღვევისთვის. ეს ნორმა მიმართულია ეკოლოგიური უსაფრთხოების დაცვისკენ და ვრცელდება იმ პირებზე, ვისი საქმიანობაც სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, სამეცნიერო ან სხვა ობიექტებთან არის დაკავშირებული. დანაშაული ჩაიდენილად ითვლება მხოლოდ მაშინ, როცა წესის დარღვევამ კონკრეტული მძიმე შედეგი გამოიწვია.

თუ თქვენი კომპანია ან თქვენ პირადად ხართ მოხვედრილი ამ მუხლით ბრალდების ქვეშ, ან გარემოზე მიყენებული ზიანის ფაქტი ეხება თქვენ, მნიშვნელოვანია, ზუსტად გაერკვეთ, რას მოითხოვს ეს ნორმა, რომელი ეტაპებზე ვრცელდება ის და რა სასჯელია გათვალისწინებული. ქვემოთ დეტალურად არის აღწერილი ამ მუხლის შემადგენლობა და დაცვის მუშაობის ძირითადი მიმართულებები.

დანაშაულის შემადგენლობა — რომელი ქმედება ისჯება

კანონის თანახმად, დანაშაულის ობიექტური მხარე მოიცავს გარემოს დაცვის წესის დარღვევას ობიექტის სიცოცხლის ციკლის სხვადასხვა ეტაპზე. კერძოდ, ნორმა ვრცელდება სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, სამეცნიერო ან სხვა ობიექტის შემდეგ ეტაპებზე: დაპროექტება, განლაგება, რეკონსტრუქცია, მშენებლობა, საექსპლუატაციოდ გადაცემა და ექსპლუატაცია. ამრიგად, პასუხისმგებლობა შესაძლებელია წარმოიშვას როგორც უკვე მოქმედი ობიექტის ექსპლუატაციის დროს, ისე მისი დაპროექტების ან მშენებლობის ეტაპზეც.

აუცილებელი ნიშანია შედეგის არსებობა. კანონის თანახმად, წესის დარღვევამ უნდა გამოიწვიოს: რადიაციული ფონის არსებითი გაუარესება, ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება, ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება ან სხვა მძიმე შედეგი. თუ ეს შედეგები არ არსებობს, წესის დარღვევა სხვა სამართლებრივ პასუხისმგებლობას შეიძლება იწვევდეს, მაგრამ ამ მუხლით დანაშაული არ ჩაიდენილა.

კანონში ჩამოთვლილი თითოეული შედეგი საგანგებო შეფასებას საჭიროებს. რადიაციული ფონის არსებითი გაუარესება ნიშნავს იმ მდგომარეობას, როცა გარემოში რადიაციული მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად იცვლება და ეს ცვლილება დაკავშირებულია საწარმოო ან სხვა საქმიანობასთან. ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება გულისხმობს ქმედების შედეგად ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას, რაც სამედიცინო დასკვნით დგინდება. ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება ეხება ცოცხალი ბუნების ობიექტების ერთდროულ და ფართო დაზიანებას. სხვა მძიმე შედეგის ცნება კი მოიცავს იმ შედეგებს, რომლებიც თავისი ხასიათით ამ ჩამოთვლილებს ედარება — მისი შინაარსი საქმის კონკრეტულ გარემოებებზეა დამოკიდებული.

განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სუბიექტურ მხარეს: დანაშაული მოითხოვს იმის დადგენას, რომ პირს საერთოდ შეეძლო წესის დაცვა და ის აცნობიერებდა თავისი ქმედების საშიშროებას. წესის შინაარსი — თუ რა მოთხოვნები ეკისრებოდა ობიექტს თითოეულ ეტაპზე — განისაზღვრება შესაბამის ტექნიკურ და სანორმატივო დოკუმენტებში, და სწორედ ამ მოთხოვნებთან შედარება ქმნის ბრალდების საფუძველს.