მუხლები 171-174: ბავშვის ინტერესების დაცვის სისხლისსამართლებრივი ჯაჭვი
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი არასრულწლოვნების დაცვის სფეროში მთელ ნორმატიულ ჯაჭვს აყალიბებს. ეს ჯაჭვი მოიცავს ოთხ მუხლს: მუხლი 171 განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას არასრულწლოვნის ჩაბმაზე ანტისაზოგადოებრივ ქმედებაში, მუხლი 172 – არასრულწლოვნის მიმართ უკანონო გარიგებაზე შვილად აყვანის მიზნით, მუხლი 173 – შვილად აყვანის ან მინდობით აღზრდის წესის დარღვევაზე, ხოლო მუხლი 174 – ბავშვის შეცვლაზე. ეს ნორმები ერთმანეთთან ლოგიკურ კავშირშია: ისინი იცავენ ბავშვის უფლებას ოჯახურ გარემოზე, უსაფრთხო აღზრდაზე და იდენტურობაზე. ბრალდება ამ მუხლებით ხშირად ერთდროულად რამდენიმე ნორმას ემყარება, და სწორი კვალიფიკაცია საქმის შედეგზე პირდაპირ აისახება. ამ გვერდზე დეტალურად განვმარტავთ თითოეულ მუხლს, მის სასჯელებს და დაცვის შესაძლებლობებს.
მუხლი 171: არასრულწლოვნის ჩაბმა ანტისაზოგადოებრივ ქმედებაში
კანონის თანახმად, არასრულწლოვნის დაყოლიება მათხოვრობაზე ან სხვა ანტისაზოგადოებრივ ქმედებაზე ისჯება საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ას სამოცდაათიდან ორას ორმოც საათამდე ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე. არასრულწლოვნის გამაბრუებელ ან სამკურნალწამლო საშუალებათა არასამედიცინო მოხმარებაში ჩაბმა ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე, ხოლო ეს ქმედებები, ჩადენილი არაერთგზის, – თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე. ამ მუხლით გათვალისწინებული ქმედებისათვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციით და ჯარიმით. მნიშვნელოვანია საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაც, რომლითაც ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი ამ მუხლის პირველი ნაწილის იმ სიტყვების ნორმატიული შინაარსი, რომელიც პირისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას ითვალისწინებდა არასრულწლოვნის დანაშაულის ჩადენაზე დაყოლიების გამო – ეს გარემოება დაცვისთვის არსებითი არგუმენტია.
მუხლი 172: უკანონო გარიგება შვილად აყვანის მიზნით
მუხლი 172 ორ ნაწილად არის აგებული და სასჯელი პირდაპირ არის დამოკიდებული ქმედების ფორმაზე. არასრულწლოვნის ყიდვა ან მის მიმართ სხვა უკანონო გარიგების განხორციელება შვილად აყვანის მიზნით ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთ წლამდე. არასრულწლოვნის გაყიდვა ან მის მიმართ სხვა უკანონო გარიგების განხორციელება შვილად აყვანის მიზნით კი ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ წლამდე. განსხვავება მკაფიოა: გაყიდვის შემთხვევაში ჯარიმა, როგორც ალტერნატივა, საერთოდ არ არის გათვალისწინებული. ამ მუხლის გამოყენებისთვის გადამწყვეტია მიზნის დადგენა: ქმედება ზუსტად შვილად აყვანის მიზნით უნდა იყოს ჩადენილი. თუ მიზანი არ დამტკიცდა, კვალიფიკაცია ამ მუხლით ვერ გამართლდება.

