სასამართლოში გასაჩივრების უფლება
სტუდენტის უფლებათა დაცვის უკიდურესი საშუალება სასამართლო გასაჩივრებაა: „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონის 43-ე მუხლი სტუდენტს ამ უფლებას პირდაპირ ანიჭებს. ამავე მუხლით გათვალისწინებულია, რომ სტუდენტის საქმეებთან დაკავშირებული საკითხების განხილვის წესი დაწესებულების წესდებით ან დებულებებით ან/და საქართველოს კანონმდებლობით განისაზღვრება — ანუ შიდა მექანიზმები გარე კონტროლს არ ცვლის, არამედ მას ავსებს.
სასამართლო გასაჩივარი იმ შემთხვევაში ხდება აქტუალური, როდესაც შიდა საშუალებები ამოწურულია ან გამოუსადეგარია — და სწორედ ამ მომენტის ზუსტი დადგენა დაცვის სტრატეგიის ნაწილია.
პროცედურული გარანტიები
დაცვის პროცედურული ბირთვი 43-ე მუხლითაა განსაზღვრული: სტუდენტს უფლება აქვს მიიღოს დაწესებულების მიერ მის მიმართ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთებული და წერილობითი ფორმა; განხილვაზე დასწრება და დაცვის უზრუნველყოფა, მათ შორის იმ პირთა მონაწილეობით, რომელთა მოწმობაც მისთვის აუცილებელია; ასევე მტკიცებულებებზე წვდომა და მათი გამოკვლევა.
წარმოების საჯაროობის წესიც აქ დგება: სტუდენტის საქმის განხილვა შეიძლება დაიხუროს მხოლოდ კანონით დადგენილ შემთხვევებში — სხდომის ღიაობა ზოგადი წესია და არა გამონაკლისი. მტკიცების ტვირთი ბრალდებაზე დგას: დაწესებულება ამტკიცებს გადაწყვეტილების საფუძვლებს, და არა სტუდენტი — უგულებელყოფს.
სწავლის გაგრძელება წარმოებისას
კანონი პრეზუმფციასაც აწესრიგებს: სტუდენტის მიმართ საკითხის განხილვის პერიოდში მისი სწავლა გრძელდება — ანუ დავის არსებობა სტატუსს არ აჩერებს. ეს გარანტია იმ შემთხვევაშიც მუშაობს, როდესაც საქმე დისციპლინურ ხასიათს ატარებს: სასჯელი მხოლოდ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის შემდეგ დგება.
გარიცხვის საკითხი კი სეპარატული რეჟიმით წყდება: სტატუსის შეწყვეტა წესდებით დადგენილ შემთხვევებს ემყარება, გადაწყვეტილებას დაწესებულების ორგანო იღებს, და სასამართლო კონტროლი უკიდურეს ინსტანსად რჩება.