სამრეწველო ნარჩენების მართვის ჩარჩო
სამრეწველო ნარჩენების მართვა ნარჩენების მართვის კოდექსით რეგულირებული სფეროა, და სწორედ ეს კოდექსი აძლევს საწარმოს სამ მთავარ ვალდებულებას: შეიმუშაოს კომპანიის ნარჩენების მართვის გეგმა განსაზღვრული ზღვრების მიხედვით, აწარმოოს ნარჩენების აღრიცხვა და ანგარიშგება და მიაწოდოს მონაცემები სახელმწიფო მონაცემთა ბაზისთვის. ამ ვალდებულებათა არსი — საწარმოს ნარჩენები აღარ არის ანონიმური მასა: მისი წარმოშობა, შემადგენლობა და ბედი გამჭვირველი და გადამოწმებადი უნდა იყოს.
ვინ რეგულირებს სფეროს
ნარჩენების მართვის სფეროში სამინისტროს კომპეტენციას განეკუთვნება ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; ნარჩენების აღრიცხვა და მონაცემთა ბაზის წარმოება; ეროვნული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავება; საქმიანობების რეგისტრაციის წარმოება; პრევენციის, სეპარირების, წინასწარი დამუშავების, ხელახალი გამოყენებისა და რეციკლირების ხელშეწყობა; ნაგავსაყრელებისა და გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა-მართვა; და სახელმწიფო კონტროლი. ტრანსსასაზღვრო გადაზიდვებს სამინისტრო ფინანსთა სამინისტროსთან ერთად არეგულირებს; სამედიცინო ნარჩენების მართვას — ჯანმრთელობის სფეროს სამინისტროსთან ერთად; ხოლო სახიფათო ნარჩენების ტრანსპორტირებისთვის სატრანსპორტო საშუალების დაშვების მოწმობას ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემის დაწესებულება გასცემს. მუნიციპალიტეტის კომპეტენციაა მუნიციპალური ნარჩენების მართვა, ხოლო სამინისტროს უფლება აქვს ზოგიერთი უფლებამოსილება თავის მართვაში არსებული კერძო სამართლის იურიდიული პირის საშუალებით განახორციელოს.
კომპანიის ნარჩენების მართვის გეგმა — ვის ევალება
კომპანიის ნარჩენების მართვის გეგმის შემუშავება ვალდებულია ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომლის საქმიანობის შედეგად წლის განმავლობაში 200 ტონაზე მეტი არასახიფათო ნარჩენი წარმოიქმნება, ან ნებისმიერი რაოდენობის სახიფათო ნარჩენი; აგრეთვე ფიზიკური პირის შემთხვევაში — 1 000 ტონაზე მეტი, ხოლო იურიდიული პირის შემთხვევაში — 400 ტონაზე მეტი ინერტული ნარჩენი. გეგმა ძირითადად მოიცავს: წარმოქმნილი ნარჩენების შესახებ ინფორმაციას — წარმოშობის, სახეობების, შემადგენლობისა და რაოდენობის მონაცემებით; ნარჩენების, განსაკუთრებით სახიფათოს, წარმოქმნის პრევენციისა და აღდგენის ღონისძიებებს; სეპარირების მეთოდის, განსაკუთრებით სახიფათო ნარჩენების განცალკევების აღწერას; დროებითი შენახვის მეთოდებსა და პირობებს; და დამუშავების მეთოდებს ან იმ პირის ინფორმაციას, რომელსაც ნარჩენები შემდგომი დამუშავებისთვის გადაეცემა.
გეგმა წარედგინება სამინისტროს; განხილვისა და შეთანხმების წესს განსაზღვრავს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი, ხოლო მოთხოვნის შემთხვევაში გეგმა ხელმისაწვდომი უნდა იყოს დაინტერესებული მუნიციპალიტეტისთვის და სხვა პირისთვის. გეგმა ახლდება ყოველ 3 წელიწადში ან ნარჩენების სახეობის, რაოდენობის შეცვლისა და დამუშავებაში არსებითი ცვლილებების შემთხვევაში.
აღრიცხვა, ანგარიშგება და მონაცემთა ბაზა
ნარჩენების აღრიცხვისა და სამინისტროს წინაშე ანგარიშგების ვალდებულება ეკისრებათ კოდექსით გათვალისწინებული საქმიანობების განმახორციელებელ პირებს და ნარჩენების წარმომქმნელს, რომლის სამეწარმეო საქმიანობის შედეგად წლის განმავლობაში 2 ტონაზე მეტი არასახიფათო ნარჩენი (გარდა მუნიციპალურისა) ან ნებისმიერი რაოდენობის სახიფათო ნარჩენი წარმოიქმნება. მონაცემები ინახება 3 წლის განმავლობაში; ნაგავსაყრელის ოპერატორისთვის ეს მოთხოვნა არ ვრცელდება — იგი მონაცემებს ნაგავსაყრელის ფუნქციონირების ვადის ამოწურვამდე და დახურვის შემდგომი მოვლის პერიოდშიც ინახავს. მოსახლეობას ეს ვალდებულება არ ეკისრება. აღრიცხვის ფორმა და შინაარსი მთავრობის დადგენილებით განისაზღვრება.
სამინისტრო აწარმოებს და აახლებს ნარჩენების მონაცემთა ბაზას, რომელიც მოიცავს აღრიცხვით გათვალისწინებულ მონაცემებს, გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიმღებ პირთა შესახებ ინფორმაციას და რეგისტრაციას დაქვემდებარებულ საქმიანობათა შესახებ ცნობებს. ასეთი ბაზა საწარმოს ანგარიშებს ერთ სისტემაში აერთიანებს და კონტროლის ორგანოს სრულ სურათს აძლევს.
ტრანსპორტირების მხარეც კოდექსით არის დარეგულირებული: სახიფათო ნარჩენების გადამზიდავი სატრანსპორტო საშუალებისთვის საჭიროა დაშვების მოწმობა, და მთავრობის დასამტკიცებლად მომზადდება კანონქვემდებარე აქტი, რომელიც განსაზღვრავს მოთხოვნებს სატრანსპორტო საშუალების სტანდარტების, კონტეინერისა და სახიფათო ნარჩენების გადამზიდავი მძღოლის გამოცდილების მიმართ. ეს ნიშნავს, რომ სამრეწველო ნარჩენების მართვა საწარმოს კედლებს არ სცილდება — მისი ტრანსპორტირების ჯაჭვიც კონტროლირებადია.
პრაქტიკული რეკომენდაციები საწარმოსთვის
პირველი: გამოითვალეთ თქვენი ნარჩენების წლიური მასები კატეგორიებად — 200 ტონის, 400 ტონის, 1 000 ტონისა და 2 ტონის ზღვრები განსაზღვრავენ, გეგმა და აღრიცხვა თუ ევალებათ თუ არა. მეორე: სახიფათო ნარჩენის შემთხვევაში ზღვარი არ არსებობს — ნებისმიერი რაოდენობა გეგმასა და აღრიცხვას ითხოვს. მესამე: გეგმა ყოველ 3 წელიწადში განახლდება — არ დაიშვათ მისი მოძველება. მეოთემი: მონაცემები 3 წლის განმავლობაში ინახება — უზრუნველყავით აღრიცხვის უწყვეტობა. მეხუთე: დაიმახსოვრეთ, რომ აღრიცხვის ფორმა მთავრობის დადგენილებით დგინდება — გამოიყენეთ ზუსტი ფორმა, არა საკუთარი. სახიფათო ნარჩენის გადაზიდვისას კი ჯაჭვის თითოეული წერტილი — შენახვიდან ტრანსპორტამდე — დოკუმენტირებული უნდა იყოს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ სამრეწველო ნარჩენების მართვასთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვის ევალება ნარჩენების მართვის გეგმა?
წლიური მასების ზღვრებზე დაყრდნობით — 200, 400, 1 000 და 2 ტონის საყრდენებზე; სახიფათო ნარჩენის შემთხვევაში ზღვარი არ არსებობს.
რამდენი ხნით ინახება აღრიცხვის მონაცემები?
3 წლის განმავლობაში — აღრიცხვის უწყვეტობა თავადვე უნდა უზრუნველყავით.
როდის განახლდება გეგმა?
ყოველ 3 წელიწადში, ასევე ნარჩენების რაოდენობასა და დამუშავებაში არსებითი ცვლილებების შემთხვევაში.
ვინ რეგულირებს სფეროს?
კონტროლის ორგანო, რომელიც თავის უფლებამოსილებას სამართლის იურიდიული პირის საშუალებითაც ახორციელებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სამრეწველო ნარჩენების მართვა ზღვრების გამოთვლით იწყება და დოკუმენტაციით მთავრდება. Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ნარჩენების კატეგორიზაციაში, გეგმის მომზადებასა და აღრიცხვის წესების დაცვაში. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.