საშიში ნარჩენების სამართლებრივი რეჟიმი და ჯარიმები
საშიში ნარჩენების მართვა საქართველოში ნარჩენების მართვის კოდექსით რეგულირდება, რომელიც ამ სფეროში როგორც ძირითად მოვალეობებს, ისე სპეციალურ მოთხოვნებსა და მათი დარღვევის სანქციებს ადგენს. სახიფათო ნარჩენებთან დაკავშირებული წესების დარღვევა კოდექსში ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრად დასაჯადი სფეროა: ზოგიერთი შემთხვევისთვის ჯარიმა იურიდიული პირისთვის 10 000 ლარამდე აღწევს. ამიტომ ნებისმიერი საწარმოსთვის, რომელიც სახიფათო ნარჩენებს წარმოქმნის ან მართავს, ამ ნორმების ზუსტი ცოდნა არა ფორმალობა, არამედ ფინანსური რისკის მართვის საკითხია.
ჩაშვების, დანაგვიანების, დაწვისა და დამუშავების აკრძალვები
კოდექსის მე-36 მუხლი სახიფათო ნარჩენებთან დაკავშირებულ ძირითად აკრძალვებს აწესრიგებს. სახიფათო ნარჩენების საკანალიზაციო სისტემაში ან მიწისქვეშა ან ზედაპირულ წყლებში ჩაშვება ან ჩაყრა ფიზიკურ პირს 5 000 ლარით დაჯარმებს, იურიდიულ პირს კი — 10 000 ლარით. იმავე ზომით იჯარმება სახიფათო ნარჩენებით გარემოს დანაგვიანება ან ნარჩენების შეგროვების კონტეინერის გარეთ ჩაყრა, აგრეთვე სამეწარმეო საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი სახიფათო ნარჩენების არადანიშნულების — მათ შორის მუნიციპალური არასახიფათო ნარჩენების — კონტეინერში მოთავსება. სახიფათო ნარჩენების გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მქონე ინსინერატორის გარეთ დაწვა და ასეთივე გადაწყვეტილების მქონე დამუშავების ობიექტის გარეთ დამუშავება ფიზიკური პირისთვის 500 ლარის, იურიდიული პირისთვის 1500 ლარის ჯარიმას იწვევს.
ამ მუხლის გამოყენებისას მნიშვნელოვანია ექსპერტიზის წესიც: თუ მუხლის საჭიროებისთვის დანიშნულმა ექსპერტიზამ ნარჩენები სახიფათოდ ცნო, ექსპერტიზის ჩატარების ღირებულებას ანაზღაურებს პირი, რომლის მიმართაც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმია შედგენილი. ეს ნიშნავს, რომ სადავო ნარჩენზე კვალიფიკაცია საბოლოოდ ოქმის სუბიექტზე ადებს როგორც ჯარიმას, ისე ექსპერტიზის ხარჯს.
შერევის წესი და რეგისტრაციის მოთხოვნები
კოდექსის მე-39 მუხლი შერევის საკითხს აწესრიგებს: ოპერატორის მიერ 20 კგ-ზე ნაკლები სახიფათო ნარჩენის სხვა ნარჩენებთან, ნივთიერებებთან ან მასალებთან შერევა წინასწარი წერილობითი თანხმობის გარეშე ფიზიკურ პირს 500 ლარით, იურიდიულ პირს 1 000 ლარით ჯარმებს. მე-40 მუხლი კი რეგისტრაციის საჭიროებას ეხება: ნარჩენების შეგროვება ან ტრანსპორტირება რეგისტრაციის გარეშე 1 000 ლარის ჯარიმას იწვევს; წელიწადში 10 ტონამდე არასახიფათო ნარჩენის აღდგენა ან განთავსება რეგისტრაციის გარეშე — 1 500 ლარისას; წინასწარი დამუშავების ობიექტის, გადამტვირთავი სადგურის ან 50 ტონაზე მეტი არასახიფათო ნარჩენის დროებითი შენახვის ობიექტის მოწყობა და ოპერირება რეგისტრაციის გარეშე — 2 000 ლარისას; რეგისტრაციის პირობების შეუსრულებლობა — 1 000 ლარისას. გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის II დანართით გათვალისწინებული საქმიანობის რეგისტრაციის გარეშე განხორციელება, რომელიც სკრინინგის გადაწყვეტილებით შეფასებას არ დაექვემდებარა — 5 000 ლარის ჯარიმას იწვევს.