საშიში ნარჩენების რეგულაცია — განმარტებები, მოთხოვნები, ჯარიმები
საშიში ნარჩენების რეგულაცია საქართველოში ნარჩენების მართვის კოდექსით არის განსაზღვრული, და მისი საფუძველი ტერმინთა ზუსტი განმარტებებია: რა არის ნარჩენი, რომელი ნარჩენია სახიფათო და რომელი არა, რა არის ოპერატორი და რას ნიშნავს ნარჩენების მართვა. ამ გვერდზე თავმოყრილია განმარტებითი საფუძველი, სახიფათო ნარჩენების ძირითადი მოთხოვნები და რეგისტრაციის წესების დარღვევის ჯარიმები — ის სამი ფენა, რომლითაც ეს სფერო პრაქტიკულად მუშაობს.
განმარტებები არა ფორმალობაა: კოდექსით ნარჩენი არის ნებისმიერი ნივთიერება ან ნივთი, რომელსაც მფლობელი იშორებს, განზრახული აქვს მოიშოროს ან ვალდებულია მოიშოროს; სახიფათო ნარჩენები კი — ნარჩენები, რომლებსაც აქვთ კოდექსის შესაბამისი დანართით გათვალისწინებული ერთი ან მეტი მახასიათებელი. ანუ სახიფათობა განსაზღვრული მახასიათებლებით დგინდება და არა დაშვებით.
ძირითადი ტერმინები, რომლებიც ყველა ოპერაციას აწესრიგებს
კოდექსი ცალსახად განმარტავს მართვის ჯაჭვის ყველა რგოლს. ნარჩენების წარმომქმნელია პირი, რომლის საქმიანობის შედეგადაც წარმოიქმნება ნარჩენები, ან პირი, რომელიც ნარჩენების შემადგენლობას ცვლის; ნარჩენების მფლობელი — წარმომქმნელი ან სხვა პირი, რომელიც ფლობს ნარჩენებს; გადამზიდველი — პირი, რომელიც ახორციელებს ტრანსპორტირებას; ოპერატორი — პირი, რომელსაც მინიჭებული აქვს შეგროვების, დროებითი შენახვის ობიექტის ან დამუშავების ობიექტის მართვის უფლება. ნარჩენების მართვა მოიცავს შეგროვებას, დროებით შენახვას, წინასწარ დამუშავებას, ტრანსპორტირებას, აღდგენას და განთავსებას, ზედამხედველობას და განთავსების ობიექტების შემდგომ მოვლას.
დროებითი შენახვის ობიექტის განმარტებაშიც დროითი ზღვრებია: ობიექტი, სადაც ინახება ნარჩენები 3 წელზე ნაკლები დროით, თუ ნარჩენები განკუთვნილია აღდგენისთვის, ან 1 წელზე ნაკლები დროით, თუ განთავსებისთვის — გარდა მთავრობის მიერ განსაზღვრული გამონაკლისი შემთხვევებისა. ეს ზღვრები ბმულია სანქციებთანაც, რადგან ვადის გადაცდენა რეგისტრაციის პირობების დარღვევად ითვლება.
სახიფათო ნარჩენების ძირითადი ვალდებულებები
სახიფათო ნარჩენების წარმოქმნა, შეგროვება და ტრანსპორტირება, აგრეთვე დამუშავება და დასაწყობება ისე უნდა განხორციელდეს, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს გარემოს და ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა. აკრძალულია სახიფათო ნარჩენებით გარემოს დანაგვიანება კონტეინერის გარეთ; მათი საკანალიზაციო სისტემაში ან მიწისქვეშა და ზედაპირულ წყლებში, ზღვის ჩათვლით, ჩაშვება; გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მქონე ინსინერატორის გარეთ დაწვა; და ასეთივე გადაწყვეტილების მქონე დამუშავების ობიექტის გარეთ დამუშავება.
სპეციალური მოთხოვნები შეგროვებასა და დამუშავებასთან დაკავშირებით განისაზღვრება მთავრობის დადგენილებით, რომელიც აწესრიგებს მიკვლევადობის მექანიზმებს წარმოქმნიდან საბოლოო განთავსებამდე, შეფუთვისა და ეტიკეტირების მოთხოვნებს, დროებითი შენახვის ობიექტის მოთხოვნებს და ცალკეული კატეგორიების — მათ შორის ნარჩენი ზეთისა და აზბესტის ნარჩენის — მოთხოვნებს.