საშიში ნარჩენების რეგულაცია

საშიში ნარჩენების რეგულაცია — განმარტებები, მოთხოვნები, ჯარიმები

საშიში ნარჩენების რეგულაცია საქართველოში ნარჩენების მართვის კოდექსით არის განსაზღვრული, და მისი საფუძველი ტერმინთა ზუსტი განმარტებებია: რა არის ნარჩენი, რომელი ნარჩენია სახიფათო და რომელი არა, რა არის ოპერატორი და რას ნიშნავს ნარჩენების მართვა. ამ გვერდზე თავმოყრილია განმარტებითი საფუძველი, სახიფათო ნარჩენების ძირითადი მოთხოვნები და რეგისტრაციის წესების დარღვევის ჯარიმები — ის სამი ფენა, რომლითაც ეს სფერო პრაქტიკულად მუშაობს.

განმარტებები არა ფორმალობაა: კოდექსით ნარჩენი არის ნებისმიერი ნივთიერება ან ნივთი, რომელსაც მფლობელი იშორებს, განზრახული აქვს მოიშოროს ან ვალდებულია მოიშოროს; სახიფათო ნარჩენები კი — ნარჩენები, რომლებსაც აქვთ კოდექსის შესაბამისი დანართით გათვალისწინებული ერთი ან მეტი მახასიათებელი. ანუ სახიფათობა განსაზღვრული მახასიათებლებით დგინდება და არა დაშვებით.

ძირითადი ტერმინები, რომლებიც ყველა ოპერაციას აწესრიგებს

კოდექსი ცალსახად განმარტავს მართვის ჯაჭვის ყველა რგოლს. ნარჩენების წარმომქმნელია პირი, რომლის საქმიანობის შედეგადაც წარმოიქმნება ნარჩენები, ან პირი, რომელიც ნარჩენების შემადგენლობას ცვლის; ნარჩენების მფლობელი — წარმომქმნელი ან სხვა პირი, რომელიც ფლობს ნარჩენებს; გადამზიდველი — პირი, რომელიც ახორციელებს ტრანსპორტირებას; ოპერატორი — პირი, რომელსაც მინიჭებული აქვს შეგროვების, დროებითი შენახვის ობიექტის ან დამუშავების ობიექტის მართვის უფლება. ნარჩენების მართვა მოიცავს შეგროვებას, დროებით შენახვას, წინასწარ დამუშავებას, ტრანსპორტირებას, აღდგენას და განთავსებას, ზედამხედველობას და განთავსების ობიექტების შემდგომ მოვლას.

დროებითი შენახვის ობიექტის განმარტებაშიც დროითი ზღვრებია: ობიექტი, სადაც ინახება ნარჩენები 3 წელზე ნაკლები დროით, თუ ნარჩენები განკუთვნილია აღდგენისთვის, ან 1 წელზე ნაკლები დროით, თუ განთავსებისთვის — გარდა მთავრობის მიერ განსაზღვრული გამონაკლისი შემთხვევებისა. ეს ზღვრები ბმულია სანქციებთანაც, რადგან ვადის გადაცდენა რეგისტრაციის პირობების დარღვევად ითვლება.

სახიფათო ნარჩენების ძირითადი ვალდებულებები

სახიფათო ნარჩენების წარმოქმნა, შეგროვება და ტრანსპორტირება, აგრეთვე დამუშავება და დასაწყობება ისე უნდა განხორციელდეს, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს გარემოს და ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვა. აკრძალულია სახიფათო ნარჩენებით გარემოს დანაგვიანება კონტეინერის გარეთ; მათი საკანალიზაციო სისტემაში ან მიწისქვეშა და ზედაპირულ წყლებში, ზღვის ჩათვლით, ჩაშვება; გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მქონე ინსინერატორის გარეთ დაწვა; და ასეთივე გადაწყვეტილების მქონე დამუშავების ობიექტის გარეთ დამუშავება.

სპეციალური მოთხოვნები შეგროვებასა და დამუშავებასთან დაკავშირებით განისაზღვრება მთავრობის დადგენილებით, რომელიც აწესრიგებს მიკვლევადობის მექანიზმებს წარმოქმნიდან საბოლოო განთავსებამდე, შეფუთვისა და ეტიკეტირების მოთხოვნებს, დროებითი შენახვის ობიექტის მოთხოვნებს და ცალკეული კატეგორიების — მათ შორის ნარჩენი ზეთისა და აზბესტის ნარჩენის — მოთხოვნებს.

რეგისტრაციის წესების დარღვევა და ჯარიმები

კოდექსი რეგისტრაციის გარეშე მოქმედებისთვის ზუსტი ჯარიმები აწესებს. ნარჩენების შეგროვება ან ტრანსპორტირება დადგენილი წესით რეგისტრაციის გარეშე იწვევს დაჯარიმებას 1000 ლარის ოდენობით. წელიწადში 10 ტონამდე არასახიფათო ნარჩენის რეგისტრაციის გარეშე აღდგენა ან განთავსება — 1500 ლარის ოდენობით. არასახიფათო ნარჩენების წინასწარი დამუშავების ობიექტის მოწყობა და ოპერირება რეგისტრაციის გარეშე — 2000 ლარის ოდენობით; იმავე ჯარიმას, 2000 ლარს, იწვევს ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურის და 50 ტონაზე მეტი არასახიფათო ნარჩენის დროებითი შენახვის ობიექტის რეგისტრაციის გარეშე მოწყობა-ოპერირება.

რეგისტრაციის პირობების შეუსრულებლობა იწვევს დაჯარიმებას 1000 ლარის ოდენობით, ხოლო სკრინინგით შეუფასებელი საქმიანობის რეგისტრაციის გარეშე განხორციელება — 5000 ლარის ოდენობით. ჯარიმების ეს საფეხურები ცხადყოფს: კანონი მცირე ოპერაციებსაც კი რეგისტრაციის მოთხოვნით აწესრიგებს, და ყველაზე მაღალი სანქცია შეფასების კოდექსის დანართით გათვალისწინებულ, თავიდან აცილებულ შეფასებას უკავშირდება.

ჯარიმების გამოყოფაში ჩანს და სანქციების ზომის ლოგიკა: რაც უფრო მაღალია ოპერაციის პოტენციური გავლენა გარემოზე, მით მკაცრია სანქცია. ტრანსპორტირება და შეგროვება — სფერო, სადაც დარღვევა ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკაა — შედარებით დაბალი ჯარიმით იწყება, მაგრამ ზედიზედ განმეორებითი დარღვევები თითოეული ახალი შემთხვევით იზრდება. ამიტომ ერთი დარღვევის „ჯარიმის ფასად“ შეფასება შეცდომაა: რეალური ღირებულება რეგისტრაციის სრული ალღით გამოითვლება.

რას ნიშნავს ეს თქვენი საწარმოსთვის

პირველი — კლასიფიკაცია: განსაზღვრეთ თქვენი ნარჩენის სტატუსი განმარტებებით, რადგან სახიფათო ნარჩენები დაუყოვნებლივ მკაცრ რეჟიმში გადადის. მეორე — როლი: წარმომქმნელი, მფლობელი, გადამზიდველი თუ ოპერატორი — თითოეულ როლს საკუთარი მოთხოვნები აქვს. მესამე — რეგისტრაცია: თუ თქვენი ოპერაცია სარეგისტრაციო სიაშია, ჯარიმების თავიდან ასაცილებლად რეგისტრაცია ოპერაციის დაწყებამდე უნდა დასრულდეს.

მეოთხე — დროითი ზღვრები: დროებითი შენახვის ვადები განმარტებაშივეა ჩადებული და მათი გადაჭარბება ცალკე დარღვევაა. ამ ოთხი ნაბიჯის დაცვა საშიში ნარჩენების რეგულაციას პროგნოზირებად სისტემად აქცევს და ჯარიმების რისკს მინიმუმამდე დაიყვანს.

ხშირად დასმული კითხვები

როგორ განისაზღვრება, რომ ნარჩენი სახიფათოა?

სახიფათო ნარჩენებია ნარჩენები, რომლებსაც აქვთ კოდექსის შესაბამისი დანართით გათვალისწინებული ერთი ან მეტი მახასიათებელი. ნარჩენი კი არის ნებისმიერი ნივთიერება ან ნივთი, რომელსაც მფლობელი იშორებს, განზრახული აქვს მოიშოროს ან ვალდებულია მოიშოროს.

რამდენია ჯარიმა რეგისტრაციის გარეშე მუშაობისთვის?

შეგროვება/ტრანსპორტირება რეგისტრაციის გარეშე — 1000 ლარი; 10 ტონამდე აღდგენა/განთავსება — 1500 ლარი; წინასწარი დამუშავების ობიექტი, გადამტვირთავი სადგური და 50 ტონაზე მეტი დროებითი შენახვის ობიექტი — 2000 ლარი; რეგისტრაციის პირობების შეუსრულებლობა — 1000 ლარი; სკრინინგით შეუფასებელი საქმიანობის რეგისტრაციის გარეშე განხორციელება — 5000 ლარი.

რამდენ ხნით შეიძლება ნარჩენის დროებითი შენახვა?

3 წელზე ნაკლები დროით, თუ ნარჩენები განკუთვნილია აღდგენისთვის, ან 1 წელზე ნაკლები დროით, თუ განთავსებისთვის — გარდა მთავრობის მიერ განსაზღვრული გამონაკლისი შემთხვევებისა.

ვინ არის ნარჩენების მართვის ჯაჭვში ოპერატორი?

ოპერატორია ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელსაც მინიჭებული აქვს ნარჩენების შეგროვების, დროებითი შენახვის ობიექტის ან დამუშავების ობიექტის ან ასეთი ობიექტის ნაწილის მართვის უფლება.

როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე