სამედიცინო დაწესებულების ცნება და მისი კრიტერიუმები
დიაგნოსტიკის ცენტრის გახსნა საქართველოში სამედიცინო დაწესებულების სამართლებრივი ცნებიდან იწყება. კანონის თანახმად, სამედიცინო დაწესებულება არის საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის იურიდიული პირი, რომელიც დადგენილი წესით ახორციელებს სამედიცინო საქმიანობას. ეს განმარტება პრაქტიკული მნიშვნელობისაა: დიაგნოსტიკის ცენტრი ვერ იმოქმედებს როგორც ფიზიკური პირის მარტივი საწარმო, ვერც იმ ფორმით, რომელიც კანონმდებლობით ნაგულისხმევი არ არის — საჭიროა იურიდიული პირის რეგისტრაცია და სამედიცინო საქმიანობის სტატუსის შესაბამისი გაფორმება.
ცნებასთან ერთად კანონი ფინანსურ კრიტერიუმებსაც აწესებს, რომლებიც სამედიცინო დაწესებულების სტატუსს არსებითად განსაზღვრავს. კერძოდ, სამედიცინო დაწესებულების საფინანსო რესურსებში სამედიცინო საქმიანობიდან მიღებული წილი უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 75%-ს, ხოლო მის ბალანსზე არსებული ძირითადი ფონდების საშუალო წლიური ღირებულების არანაკლებ 75%-ი უნდა იყოს გათვალისწინებული სამედიცინო ფუნქციების განსახორციელებლად. გარდა ამისა, შიდა სტანდარტებით შესრულებული სამედიცინო მომსახურებით და სხვა ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლის 100% რჩება დაწესებულების განკარგულებაში, ხოლო შრომის ანაზღაურების ფონდი უნდა შეადგენდეს შემოსავლის არანაკლებ 30%-ს. ეს მაჩვენებლები აჩვენებს, რომ სამედიცინო სფერო დიაგნოსტიკის ცენტრის მთავარი და არა მხოლოდ ფორმალური საქმიანობა უნდა იყოს.
სამედიცინო დაწესებულების ფუნქციები და მოთხოვნები
კანონი განსაზღვრავს ფუნქციებს, რომლებიც სამედიცინო დაწესებულებას ახორციელებს: პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის განსაზღვრა; დაავადებათა პროფილაქტიკა, მკურნალობა, პაციენტების რეაბილიტაცია ან პალიატიური მზრუნველობა; სამეანო საქმიანობა; ფარმაცევტული საქმიანობა; გვამის პათოლოგიურ-ანატომიური გამოკვლევა და სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა; ეპიდემიოლოგიური კონტროლის ღონისძიებების განხორციელება. დიაგნოსტიკის ცენტრისთვის ამ ჩამონათვალიდან ცენტრალურია პირველი — ჯანმრთელობის მდგომარეობის განსაზღვრა, რადგან ზუსტად ეს ფუნქცია განსაზღვრავს მის პროფილს. ამავდროულად, დაწესებულება ვალდებულია გაუწიოს პაციენტს გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურება კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, დაიცვას სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით დადგენილი სტანდარტები, წესები და ნორმები, ხოლო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის უზრუნველყოს თანაბარი ხელმისაწვდომობა.
ლიცენზია და ნებართვა: როდის რომელია საჭირო
სამედიცინო საქმიანობის სფეროში შესაბამისი უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს — ლიცენზიას ან/და ნებართვას — გასცემს სამინისტრო. კანონი აქ მკაფიო წესს აწესებს: სამედიცინო დაწესებულების მიერ ისეთი სამედიცინო საქმიანობის განხორციელება, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით ექვემდებარება ლიცენზიის ან/და ნებართვის მიღებას, არ შეიძლება განხორციელდეს სათანადო ლიცენზიის ან/და ნებართვის გარეშე. ლიცენზიის ან ნებართვის გაუქმების წესი სათანადო კანონით არის განსაზღვრული. ასევე მნიშვნელოვანია პერსონალის საკითხი: სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმების უფლებისა და შესაბამისი განათლების მქონე ჯანმრთელობის დაცვის პერსონალის ნუსხას ამტკიცებს მინისტრი.
პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ დიაგნოსტიკის ცენტრის დაგეგმვისას თითოეული მომსახურება უნდა გაანალიზდეს ცალ-ცალკე: ზოგი სახის საქმიანობა ლიცენზიას მოითხოვს, ზოგი — ნებართვას, ზოგიც კი შეტყობინების რეჟიმში ექცევა. ამ გრადაციის არევა იწვევს იმას, რომ საწარმო ან გადასახადს იხდის ზედმეტად, ან — რაც მეტად საშიშია — ლიცენზიის გარეშე მოქმედებს. ამიტომ ლიცენზირების გეგმის შედგენა სწორედ იურიდიული ანალიზის საკითხია, და არა მხოლოდ ადმინისტრაციული ფორმალობა.