ამხანაგობის დაფუძნება: ორი ფორმა, ორი პასუხისმგებლობა
მეწარმეთა შესახებ კანონი ამხანაგობის ორ ფორმას განასხვავებს. სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება სამეწარმეო საზოგადოებაა, რომლის პარტნიორები ერთობლივად, ერთიანი საფირმო სახელწოდებით ახორციელებენ სამეწარმეო საქმიანობას და საზოგადოების ვალდებულებებისთვის კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ უშუალოდ და შეუზღუდავად, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ამ ფორმას სულ მცირე 2 პარტნიორი უნდა ჰყავდეს.
კომანდიტური საზოგადოება შერეული მოდელია: მისი პარტნიორები ერთობლივად, ერთიანი საფირმო სახელწოდებით მოქმედებენ, მაგრამ მათგან სულ მცირე 1 პარტნიორის — კომანდიტის — პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შეზღუდულია საგარანტიო თანხის ოდენობით, ხოლო დანარჩენი პარტნიორები — კომპლემენტარები — პასუხს აგებენ უშუალოდ და შეუზღუდავად. კომანდიტურ საზოგადოებაზე, ზოგადი ნაწილის წესებთან ერთად, სოლიდარული საზოგადოების ნორმებიც ვრცელდება.
პარტნიორის პასუხისმგებლობა და მისი ზღვარი
კანონის მე-26 მუხლი პასუხისმგებლობის ზღვარს ზუსტად წერს: კომანდიტური საზოგადოების კომანდიტი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოების, კოოპერატივის პარტნიორი სამეწარმეო საზოგადოების ვალდებულებისთვის კრედიტორის წინაშე პასუხს არ აგებს. გამონაკლის შემთხვევაში ეს პირი პასუხს აგებს პირადად, თუ ის პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმას ბოროტად იყენებს და საზოგადოებას კრედიტორის მოთხოვნის დაკმაყოფილება არ შეუძლია.
ეს გამონაკლისი ამხანაგობის დაფუძნებისას გადაწყვეტილების ნაწილია: კომანდიტად ყოფნა პასუხისმგებლობის შეზღუდვას ნიშნავს მხოლოდ მაშინ, თუ ფორმა კეთილსინდისიერად გამოიყენება. კომპლემენტარად ყოფნა კი, პირიქით, სრულ პირად რისკზე ნიშნავს ხელმოწერას.
შენატანი და კომანდიტის საგარანტიო თანხა
შენატანი ამხანაგობის სისხლის მიმდინარეობაა. თუ პარტნიორმა წესდებით ნაკისრი შენატანის განხორციელების ვალდებულება დადგენილ ვადაში არ შეასრულა, დანარჩენ პარტნიორებს შეუძლიათ დამრღვევი პარტნიორის სოლიდარული საზოგადოებიდან გარიცხვის გადაწყვეტილება მიიღონ, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული ან საზოგადოებას მხოლოდ 2 პარტნიორი ჰყავს. 2 პარტნიორიანი საზოგადოების შემთხვევაში შენატანის შეუსრულებლობა საზოგადოების დაშლის საფუძვლადაც კი შეიძლება იქცეს.
პარტნიორს უფლება აქვს საზოგადოების სახელით მოითხოვოს სხვა პარტნიორის მიერ ნაკისრი შენატანის შესრულება და ამ მიზნით საზოგადოება სასამართლოში წარადგინოს; სარჩელის უფლება მას მხოლოდ მაშინ აქვს, თუ დამრღვევი პარტნიორი წერილობით იქნა გაფრთხილებული და გაფრთხილებიდან 1 თვის ვადაში ვალდებულება არ შეასრულა.
კომანდიტის საგარანტიო თანხა კრედიტორების მიმართ რეესტრში მითითებული ოდენობით განისაზღვრება და კომანდიტი მხოლოდ ამ თანხით პასუხობს; თუ საგარანტიო თანხა სრულად არ არის შეტანილი, ის განუხორციელებელი შენატანის ოდენობითაც პასუხს აგებს. საგარანტიო თანხის დაბრუნების შემთხვევაში ის შეტანილად აღარ მიიჩნევა, ხოლო რეესტრში არარეგისტრირებულ მომატებაზე კრედიტორები მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში დაეყრდნობიან.
საერთო წესდება და რეგისტრაცია
ნებისმიერი ფორმის სამეწარმეო საზოგადოების წესდება შეიცავს სამართლებრივ ფორმას, საქმიანობის საგანს — როგორც ზოგადი სამეწარმეო საქმიანობის, ისე კონკრეტული საქმიანობის საგნის მითითების შესაძლებლობით —, წილზე საკუთრებასთან დაკავშირებულ შეთანხმებულ შეზღუდვას და პარტნიორთა შეთანხმების არსებობის ინფორმაციას; სტანდართულ წესდებებს სამეწარმეო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმების მიხედვით ამტკიცებს იუსტიციის მინისტრი, თუმცა სტანდართულ წესდებაში მოგვიანებით შეტანილი ცვლილება ან მისი გაუქმება თავისთავად არ ავალდებულებს უკვე დარეგისტრირებულ საზოგადოებას საკუთარი წესდების შეცვლას — ეს აუცილებელი ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ცვლილების მიზეზი თავად კანონის შესაბამისი ცვლილებაა, რომელიც წესდებას კანონის იმპერატიულ მოთხოვნებთან შესაბამისობას მოითხოვს. რეგისტრაციისთვის წარედგინება სადამფუძნებლო შეთანხმება და ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთა თანხმობა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მათი ნება სადამფუძნებლო შეთანხმებაშია გამოხატული; საქართველოს კანონმდებლობით რეგისტრაციის სხვა წინაპირობებიც შეიძლება დადგეს, ამიტომ დაფუძნების დოკუმენტაციის შედგენამდე მოქმედი მოთხოვნების გადამოწმება აუცილებელია. კომანდიტური საზოგადოების სადამფუძნებლო შეთანხმება დამატებით შეიცავს ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რომელი პარტნიორია კომანდიტი და რა შეადგენს მის შენატანს.
ფორმის შერჩევა პრაქტიკულად საგარანტიო თანხისა და პარტნიორთა როლების დოკუმენტირებაზეა დამოკიდებული: კომანდიტის სტატუსი იმას ნიშნავს, რომ მისი რისკი რეესტრში ჩაწერილი თანხით ზის, ხოლო კომპლემენტარის სტატუსი საზოგადოების ყველა ვალდებულებაზე პირად პასუხისმგებლობას აღწერს. სწორედ ამიტომ სადამფუძნებლო დოკუმენტში ყველა პარტნიორის სტატუსი ერთმნიშვნელოვნად უნდა იყოს განსაზღვრული.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ ამხანაგობის დაფუძნებასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რამდენი პარტნიორი სჭირდება სოლიდარულ საზოგადოებას?
სულ მცირე 2 პარტნიორი. კომანდიტურ საზოგადოებაში კი სულ მცირე 1 პარტნიორი კომანდიტი უნდა იყოს, დანარჩენები კომპლემენტარები არიან.
კომანდიტი რამდენად პასუხობს?
მხოლოდ რეესტრში მითითებული საგარანტიო თანხით; თუ ის სრულად არ არის შეტანილი, კომანდიტი განუხორციელებელი შენატანის ოდენობითაც პასუხს აგებს.
რა ხდება შენატანის არშესრულებისას?
დანარჩენი პარტნიორები დამრღვევის გარიცხვას შეძლებენ, ხოლო 2 პარტნიორიანი საზოგადოება დაშლამდეც შეიძლება მივიდეს; სარჩელამდე საჭიროა წერილობითი გაფრთხილება და 1 თვის ვადა.
კომპლემენტარის პასუხისმგებლობა როგორია?
უშუალო და შეუზღუდავი — ისინი კრედიტორების წინაშე სოლიდარული მოვალეების სტატუსით პასუხობენ.
შეზღუდული პასუხისმგებლობა ოდესმე ირღვევა?
დიახ, გამონაკლისად: თუ პირი შეზღუდვის ფორმას ბოროტად იყენებს და საზოგადოება მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებს, ის კრედიტორის წინაშე პირადად პასუხს აგებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ამხანაგობის ფორმის შერჩევაში და დაფუძნებაში: შევაფასებთ, ვინ უნდა იყოს კომანდიტი და ვინ კომპლემენტარი, შევადგენთ წესდებას საგარანტიო თანხებისა და შენატანების ზუსტი განაწილებით და გავავლებინებთ რეგისტრაციას. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — პასუხისმგებლობის სწორი განაწილება თანამშრომლობის ხანგრძლივობას წყვეტს.