შპს დაფუძნება: სამართლებრივი ბაზა
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საქართველოში ყველაზე გავრცელებული სამეწარმეო ფორმაა. კანონით ის განისაზღვრება როგორც სამეწარმეო საზოგადოება, რომლის კაპიტალი წილებად არის დაყოფილი, ხოლო პარტნიორების პასუხისმგებლობა საზოგადოების ვალდებულებებისთვის შეზღუდულია. საზოგადოება კრედიტორის წინაშე მთელი თავისი ქონებით პასუხობს, ხოლო პარტნიორთა ვალდებულებებისთვის პასუხს არ აგებს.
ეს ფორმა ერთი პირის მიერაც დააფუძნებს: კანონის მე-19 მუხლით შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ერთმა პირმა შეიძლება დააფუძნოს, ხოლო ყველა წილის ერთ პარტნიორზე გადასვლის შემთხვევაში საზოგადოება ერთი პირის სამეწარმეო საზოგადოება ხდება და ეს ფაქტი რეესტრში აისახება.
განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ მისამართს: კანონით მეწარმის იურიდიული მისამართი მისი ფიზიკური მისამართია საქართველოს ტერიტორიაზე, ამიტომ სადამფუძნებლო შეთანხმებაში სწორედ ასეთი მისამართის მითითებაზე უნდა იზრუნოთ.
სადამფუძნებლო შეთანხმების აუცილებელი შინაარსი
სადამფუძნებლო შეთანხმება შეიცავს წესდებას და კანონით გათვალისწინებულ მონაცემებს. ნებისმიერი ფორმის საზოგადოების შემთხვევაში ის წესდებასთან ერთად უნდა შეიცავდეს საფირმო სახელწოდებას, იურიდიულ მისამართს, ყოველი პარტნიორის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს — სახელს, გვარს, საცხოვრებელ მისამართს და პირად ნომერს, ხოლო იურიდიული პირის შემთხვევაში — საფირმო სახელწოდებას, იურიდიულ მისამართს და საიდენტიფიკაციო ნომერს. ასევე: ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მონაცემებს, სამეთვალყურეო საბჭოს არსებობის შემთხვევაში მის წევრებს, გენერალური სავაჭრო წარმომადგენლისა და წილის მმართველის არსებობის შემთხვევაში მათ მონაცემებს.
თუ დამფუძნებლების მიერ შემუშავებული წესდება არ არსებობს, სტანდარტული წესდება სადამფუძნებლო შეთანხმების ნაწილად მიიჩნევა. შპს-ის შემთხვევაში დამატებით უნდა იყოს ინფორმაცია გაცემული წილების ოდენობისა და პარტნიორთა წილობრივ მონაწილეობაზე — ისინი პროცენტებით გამოიხატება და მათი ჯამი 100 პროცენტს უნდა შეადგენდეს.
დამატებითი შესაძლო ელემენტებია: ნებადართული კაპიტალის მაქსიმალური ოდენობა, გამოშვებული წილების ოდენობა და განთავსებისას წილების ხელახალი გადანაწილება, წილების ნომინალური ღირებულება და წილების გასხვისებას ზღუდავი სპეციალური პირობა. საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე პირის ან უცხო იურიდიული პირის შემთხვევაში სადამფუძნებლო დოკუმენტი ეკვივალენტურ იდენტიფიკაციურ მონაცემებს უნდა შეიცავდეს.
ცვლილებების რეჟიმიც დათვლილია: საფირმო სახელწოდების, იურიდიული მისამართის, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრთა რაოდენობისა და მათი დანიშვნისა და გათავისუფლების წესის, განსხვავებული წარმომადგენლობის ფორმის, ნებადართული და გამოშვებული კაპიტალის შესახებ მონაცემთა შეცვლა მოითხოვს იმავე უმრავლესობას, რაც წესდების ცვლილებისთვის არის საჭირო.
წესდება და რეგისტრაციის წინაპირობები
წესდება მინიმუმ შეიცავს სამართლებრივ ფორმას, საქმიანობის საგანს, წილზე საკუთრებასთან დაკავშირებულ შეთანხმებულ შეზღუდვას და ინფორმაციას პარტნიორთა შეთანხმების არსებობის შესახებ. სტანდარტულ წესდებებს იუსტიციის მინისტრი ამტკიცებს. რეგისტრაციისთვის მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინება სადამფუძნებლო შეთანხმება და ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი თითოეული პირის თანხმობა, თუ ნება სადამფუძნებლო შეთანხმებაში არ არის გამოხატული. კანონმდებლობით სხვა წინაპირობებიც შეიძლება დადგინდეს.
დაიმახსოვრეთ აგრეთვე, რომ სტანდარტული წესდების ცვლილება ან გაუქმება თავისთავად არ აიძულებს საზოგადოებას საკუთარი წესდების შეცვლას — ეს მოთხოვნა მხოლოდ მაშიმ ჩნდება, როცა სტანდარტული წესდების ცვლილების მიზეზი კანონის შესაბამისი ცვლილებაა, რომელიც იმპერატიულად მოითხოვს წესდების შესაბამისობას.
განთავსებული კაპიტალი და შენატანი
შპს-ს შეიძლება ჰქონდეს განთავსებული კაპიტალი. თუ საზოგადოებას მხოლოდ ნომინალური ღირებულების მქონე წილები აქვს, განთავსებული კაპიტალის ოდენობა მათ ჯამს უდრის; თუ როგორც ნომინალური, ისე ნომინალური ღირებულების არმქონე წილებია — კაპიტალი ნომინალიანთა ჯამს აღემატება; თუ მხოლოდ ნომინალური ღირებულების არმქონე წილებია — კაპიტალი ნებისმიერი ოდენობით განისაზღვრება. კაპიტალი ეროვნულ ვალუტაში გამოისახება, მისი თავდაპირველი ოდენობა სადამფუძნებლო შეთანხმებით განისაზღვრება, ხოლო ცვლილებაზე გადაწყვეტილებას პარტნიორები იღებენ.
შენატანის წესიც მნიშვნელოვანია: პარტნიორი შეთანხმებულ შენატანს ფულადი ან არაფულადი სახით განახორციელებს, თუ არაფულადი შენატანი წესდებით აკრძალული არ არის. საერთო კრება უფლებამოსილია პარტნიორი ამ ვალდებულებისგან გაათავისუფლოს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შენატანი აუცილებელია კრედიტორთა მოთხოვნების ან საზოგადოების ფუნქციონირებისთვის მნიშვნელოვანი ინტერესის დასაკმაყოფილებლად. შენატანი წილების განთავსებისთანავე სავალდებულო არ არის, ხოლო ვადის შეთანხმების არარსებობისას ის საზოგადოების მოთხოვნიდან გონივრულ ვადაში უნდა შესრულდეს. გონივრული ვადა იზომება კონკრეტულად: იგი განისაზღვრება საზოგადოების საჭიროების, პარტნიორის ქონებრივი მდგომარეობისა და შესასრულებელი ვალდებულების მოცულობის გათვალისწინებით, ხოლო შენატანის განხორციელების წესს წესდება ან პარტნიორთა შეთანხმება ადგენს.
ერთი მნიშვნელოვანი შეზღუდვაც: თუ შენატანის განხორციელების ვალდებულებისგან გათავისუფლება ეხება ნომინალური ღირებულების მქონე წილს, გათავისუფლება დასაშვებია მხოლოდ განთავსებული კაპიტალის შესაბამისი შემცირებით.
დოკუმენტის მომზადებისას ყურადღება მიაქციეთ იმასაც, რომ სადამფუძნებლო შეთანხმებით შეიძლება განისაზღვროს წილების ან კონკრეტული კლასის წილების მისაღები მინიმალური შენატანი, და სხვადასხვა კლასის წილების ნომინალური ღირებულებები სხვადასხვა ოდენობით განისაზღვრება — ეს არის კლასებად დაყოფის საფუძველი.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ შპს დაფუძნებასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
განსაზღვრულია თუ არა შპს-ისთვის მინიმალური კაპიტალი?
კანონი ამ ფორმისთვის მინიმალურ თანხას არ აწესებს: განთავსებული კაპიტალის თავდაპირველ ოდენობას სადამფუძნებლო შეთანხმება განსაზღვრავს, ხოლო მხოლოდ ნომინალური ღირებულების არმქონე წილების შემთხვევაში ის ნებისმიერი ოდენობით შეიძლება განისაზღვროს.
შეიძლება თუ არა შპს-ის ერთი პირის მიერ დაფუძნება?
დიახ. ყველა წილის ერთ პირზე გადასვლისას საზოგადოება ერთი პირის საზოგადოება ხდება და პარტნიორის მონაცემები რეესტრში აისახება.
რა უნდა შეიცავდეს სადამფუძნებლო შეთანხმება?
წესდებას და კანონით დადგენილ მონაცემებს: საფირმო სახელწოდებას, მისამართს, პარტნიორთა იდენტიფიკაციას, მმართველობით პირებს და, შპს-ისთვის, გაცემული წილების ოდენობასა და პროცენტულ მონაწილეობას — ჯამი 100 პროცენტი.
როდის შეიძლება არაფულადი შენატანი?
როდესაც ის წესდებით აკრძალული არ არის; გათავისუფლება შენატანისგან შესაძლებელია საერთო კრების გადაწყვეტილებით, კრედიტორების ინტერესის გათვალისწინებით.
შეიძლება თუ არა პარტნიორის გათავისუფლება ნომინალური წილის შენატანის ვალდებულებისგან?
დიახ, მაგრამ მხოლოდ განთავსებული კაპიტალის შესაბამისი შემცირებით; ხოლო თუ შენატანი აუცილებელია კრედიტორთა მოთხოვნების ან საზოგადოების ფუნქციონირებისთვის მნიშვნელოვანი ინტერესის დასაკმაყოფილებლად, გათავისუფლება საერთოდ არ ხდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით შპს-ის დაფუძნების ყველა ეტაპზე: შევადგენთ სადამფუძნებლო შეთანხმებას და წესდებას თქვენი სტრუქტურის შესაბამისად, დავგეგმავთ წილებს, ნომინალურ ღირებულებებს და შეზღუდვებს და გავავლებინებთ რეგისტრაციას. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — სწორად დაწერილი სადამფუძნებლო დოკუმენტი მომავალი დავებისგან იხსნის.