ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია: რა უნდა ვიცოდეთ ფორმაზე
ინდივიდუალური მეწარმე მეწარმეთა შესახებ კანონით განსაზღვრული ყველაზე მარტივი ფორმაა, მაგრამ მისი სამართლებრივი ბუნება ზუსტად გასაგებია საჭირო: ინდივიდუალური მეწარმე იურიდიული პირი არ არის. იგი საქმიან ურთიერთობაში თავის უფლებებსა და მოვალეობებს როგორც ფიზიკური პირი ახორციელებს და სამეწარმეო საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისთვის კრედიტორის წინაშე პასუხს აგებს პირადად, მთელი თავისი ქონებით, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
მეწარმედ მიიჩნევა ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს საწარმო — სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების ორგანიზებული სისტემა. სამეწარმეო საქმიანობა მოგების მიღების მიზნით განხორციელებული მართლზომიერი, არაერთჯერადი, დამოუკიდებელი და ორგანიზებული საქმიანობაა; ის შეიძლება განხორციელდეს ინდივიდუალური მეწარმის ან სამეწარმეო საზოგადოების ფორმით; საზოგადოება ცალკე იურიდიული პირია და სწორედ ამ ნიშნით განსხვავდება ინდივიდუალური მეწარმისგან, რომელიც იურიდიული პირი არ არის.
როდის არ საჭიროებს საქმიანობა მეწარმის ფორმას
კანონი ზღვრავს იმ საქმიანობასაც, რომელიც სამეწარმეოდ არ მიიჩნევა: ფიზიკურ პირთა სახელოვნებო, სამეცნიერო, სამედიცინო, არქიტექტურული, საადვოკატო, საარბიტრაჟო, სამედიატორო, სანოტარო, აუდიტორული ან საკონსულტაციო საქმიანობა, პატენტრწმუნებულებად საქმიანობა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით სარგებლობა მეწარმეს არ სჭირდება. ასეთი საქმიანობის განმახორციელებლებს — თავისუფალი პროფესიის წარმომადგენლებს — თუ სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, შეუძლიათ გამოიყენონ მეწარმის სამართლებრივი ფორმები.
განსაკუთრებული წესი სასოფლო-სამეურნეო და სატყეო-სამეურნეო საქმიანობისთვის არსებობს: ისიც არ მიიჩნევა სამეწარმეოდ, სანამ მისი განსახორციელებლად მუდმივად დასაქმებული არ არის 5 პირი მაინც, რომელიც არ არის წარმოების მფლობელის ოჯახის წევრი; ამ ზღვარის გადაცდენისას მეწარმის სამართლებრივი ფორმის დაფუძნება აუცილებელი ხდება.
რეგისტრაციის წესი და განცხადება
მეწარმის რეგისტრაცია სავალდებულოა და მოიცავს როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციას; მას მარეგისტრირებელი ორგანო ახორციელებს. მეწარმე წარმოშობილად მიიჩნევა რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება კი ძალაშია მარეგისტრირებელი ორგანოს ერთიან ელექტრონულ პორტალზე განთავსებისთანავე. რეესტრის წარმოების წესი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონით და ინსტრუქციით განისაზღვრება. რეესტრში დაცული მონაცემების რეგისტრაციის, ცვლილებებისა და გაუქმების შესახებ ინფორმაცია მარეგისტრირებელი ორგანო ელექტრონულად უგზავნის შემოსავლების სამსახურს. განმასხვავებელია პასუხისმგებლობაც: წარდგენილი მონაცემებისა და დოკუმენტების ნამდვილობისა და შინაარსის სისწორისთვის პასუხს აგებს მათი შექმნის უფლებამოსილი ორგანო, მარეგისტრირებელი ორგანო კი მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და სარეგისტრაციო დოკუმენტების ურთიერთშესაბამისობისა და უსაფრთხოებისთვის.
ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაციისთვის ფიზიკური პირი მარეგისტრირებელ ორგანოს წარუდგენს წერილობით განცხადებას და პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტს; უცხოური შემთხვევაში — იმ დოკუმენტს, რომელიც სანოტარო მოქმედებებისას იდენტიფიკაციისთვის გამოიყენება. განცხადება შეიცავს განმცხადებლის სახელს, იურიდიულ მისამართს, პირად ნომერს და ხელმოწერას. განაცხადის წარდგენის უფლება აქვთ აგრეთვე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიებსა და ცხინვალის რეგიონში — ლეგიტიმურად მცხოვრებ ფიზიკურ პირებს, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არიან რეგისტრირებულნი და პირადი ნომერი აქვთ; მათი რეგისტრაციის წესს ინსტრუქცია განსაზღვრავს.