ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია: რა უნდა ვიცოდეთ ფორმაზე
ინდივიდუალური მეწარმე მეწარმეთა შესახებ კანონით განსაზღვრული ყველაზე მარტივი ფორმაა, მაგრამ მისი სამართლებრივი ბუნება ზუსტად გასაგებია საჭირო: ინდივიდუალური მეწარმე იურიდიული პირი არ არის. იგი საქმიან ურთიერთობაში თავის უფლებებსა და მოვალეობებს როგორც ფიზიკური პირი ახორციელებს და სამეწარმეო საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისთვის კრედიტორის წინაშე პასუხს აგებს პირადად, მთელი თავისი ქონებით, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
მეწარმედ მიიჩნევა ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს საწარმო — სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების ორგანიზებული სისტემა. სამეწარმეო საქმიანობა მოგების მიღების მიზნით განხორციელებული მართლზომიერი, არაერთჯერადი, დამოუკიდებელი და ორგანიზებული საქმიანობაა; ის შეიძლება განხორციელდეს ინდივიდუალური მეწარმის ან სამეწარმეო საზოგადოების ფორმით; საზოგადოება ცალკე იურიდიული პირია და სწორედ ამ ნიშნით განსხვავდება ინდივიდუალური მეწარმისგან, რომელიც იურიდიული პირი არ არის.
როდის არ საჭიროებს საქმიანობა მეწარმის ფორმას
კანონი ზღვრავს იმ საქმიანობასაც, რომელიც სამეწარმეოდ არ მიიჩნევა: ფიზიკურ პირთა სახელოვნებო, სამეცნიერო, სამედიცინო, არქიტექტურული, საადვოკატო, საარბიტრაჟო, სამედიატორო, სანოტარო, აუდიტორული ან საკონსულტაციო საქმიანობა, პატენტრწმუნებულებად საქმიანობა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელთან მიერთებული მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურით სარგებლობა მეწარმეს არ სჭირდება. ასეთი საქმიანობის განმახორციელებლებს — თავისუფალი პროფესიის წარმომადგენლებს — თუ სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, შეუძლიათ გამოიყენონ მეწარმის სამართლებრივი ფორმები.
განსაკუთრებული წესი სასოფლო-სამეურნეო და სატყეო-სამეურნეო საქმიანობისთვის არსებობს: ისიც არ მიიჩნევა სამეწარმეოდ, სანამ მისი განსახორციელებლად მუდმივად დასაქმებული არ არის 5 პირი მაინც, რომელიც არ არის წარმოების მფლობელის ოჯახის წევრი; ამ ზღვარის გადაცდენისას მეწარმის სამართლებრივი ფორმის დაფუძნება აუცილებელი ხდება.
რეგისტრაციის წესი და განცხადება
მეწარმის რეგისტრაცია სავალდებულოა და მოიცავს როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციას; მას მარეგისტრირებელი ორგანო ახორციელებს. მეწარმე წარმოშობილად მიიჩნევა რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება კი ძალაშია მარეგისტრირებელი ორგანოს ერთიან ელექტრონულ პორტალზე განთავსებისთანავე. რეესტრის წარმოების წესი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონით და ინსტრუქციით განისაზღვრება. რეესტრში დაცული მონაცემების რეგისტრაციის, ცვლილებებისა და გაუქმების შესახებ ინფორმაცია მარეგისტრირებელი ორგანო ელექტრონულად უგზავნის შემოსავლების სამსახურს. განმასხვავებელია პასუხისმგებლობაც: წარდგენილი მონაცემებისა და დოკუმენტების ნამდვილობისა და შინაარსის სისწორისთვის პასუხს აგებს მათი შექმნის უფლებამოსილი ორგანო, მარეგისტრირებელი ორგანო კი მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და სარეგისტრაციო დოკუმენტების ურთიერთშესაბამისობისა და უსაფრთხოებისთვის.
ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაციისთვის ფიზიკური პირი მარეგისტრირებელ ორგანოს წარუდგენს წერილობით განცხადებას და პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტს; უცხოური შემთხვევაში — იმ დოკუმენტს, რომელიც სანოტარო მოქმედებებისას იდენტიფიკაციისთვის გამოიყენება. განცხადება შეიცავს განმცხადებლის სახელს, იურიდიულ მისამართს, პირად ნომერს და ხელმოწერას. განაცხადის წარდგენის უფლება აქვთ აგრეთვე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიებსა და ცხინვალის რეგიონში — ლეგიტიმურად მცხოვრებ ფიზიკურ პირებს, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არიან რეგისტრირებულნი და პირადი ნომერი აქვთ; მათი რეგისტრაციის წესს ინსტრუქცია განსაზღვრავს.
საფირმო სახელწოდების წესები
ინდივიდუალური მეწარმის საფირმო სახელწოდება არის სახელი, რომელიც ასეთად რეგისტრირებულია რეესტრში და რომლითაც მეწარმე საქმიანობას ახორციელებს. სახელწოდებად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მეწარმის სახელი ან გვარი, საქმიანობის საგნის მიხედვით შერჩეული სიტყვა ან ფანტაზიის ნაყოფი. ის უნდა შეიცავდეს დამატებას „ინდივიდუალური მეწარმე“ ან „ინდმეწარმე“ და უნდა იყოს ქართულ ენაზე; ისეთი გრაფიკული სიმბოლოები, რომლებსაც ენობრივი ნორმებით დადგენილი ბგერითი ან სიტყვიერი შესატყვისი არ აქვთ, დაუშვებელია.
კანონი სახელწოდების შინაარსსაც ზღუდავს: დაუშვებელია ისეთი სიტყვები, რომლებიც შეცდომაში შეიყვანს მესამე პირს სამართლებრივ ფორმასთან დაკავშირებით, სახელმწიფო ორგანოს ან ცნობილი პირის დასახელების იდენტური ან მიმსგავსებული ფორმულირება თანხმობის გარეშე, ასევე ფიზიკური პირის სახელი მისი წერილობითი თანხმობის გარეშე, ხოლო გარდაცვლილი პირის სახელი — გარდაცვალებიდან არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში, მემკვიდრის თანხმობის გარდა. მარეგისტრირებელი ორგანო პირობების დაცვას შესაბამისი მონაცემთა ბაზების საფუძველზე ამოწმებს, ხოლო არსებული ინფორმაციის არასაკმარისობისას დაინტერესებულ პირს დამატებითი ინფორმაციის ან დოკუმენტების წარდგენასაც მოსთხოვს.
მართლსაწინააღმდეგო სარგებლობა სხვა პირის საფირმო სახელწოდებით უშედეგოდ არ რჩება: უფლებამოსილი პირის მოთხოვნის საფუძველზე ასეთი სარგებლობა უნდა შეწყდეს და მისით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდეს.
რეგისტრაციის გაუქმება
ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია იუქმება ორი საფუძვლით: პირადი განცხადებით ან მეწარმედ რეგისტრირებული ფიზიკური პირის გარდაცვალებით, სასამართლოს მიერ გარდაცვლილად გამოცხადებით ან უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარებით, ასევე მხარდაჭერის მიმღებად ცნობით. რეგისტრაციის გაუქმება გენერალური სავაჭრო მინდობილობის არსებობის შემთხვევაში მის შეწყვეტასაც იწვევს, ხოლო მეწარმის უფლებამონაცვლე შესაბამისი ფიზიკური პირია. გარდაცვალების, გარდაცვლილად გამოცხადების, უგზო-უკვლოდ დაკარგვის ან მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის შემთხვევებში რეგისტრაცია იუქმება ნებისმიერი პირის მოთხოვნით ან მარეგისტრირებელი ორგანოს ინიციატივით.
პრაქტიკული შენიშვნა დასასრულს: რადგან ინდივიდუალური მეწარმე სამეწარმეო ვალდებულებებისთვის მთელი ქონებით პასუხობს, ხოლო სამეწარმეო საზოგადოება ცალკე იურიდიული პირია, რეგისტრაციამდე საფუძვლიანია ორივე ფორმის შედარება პასუხისმგებლობისა და მოთხოვნების ჭრილში.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამეთ ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაციასთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
ინდივიდუალური მეწარმე იურიდიული პირია?
არა. ის ფიზიკური პირის სტატუსით მოქმედობს და სამეწარმეო ვალდებულებებისთვის მთელი ქონებით პასუხობს.
რას მოიცავს რეგისტრაცია?
სახელმწიფო და საგადასახადო რეგისტრაციას; მას მარეგისტრირებელი ორგანო ახორციელებს და მეწარმე რეესტრში ჩაწერის მომენტიდან ითვლება წარმოშობილად.
რა უნდა შეიცავდეს განცხადება?
განმცხადებლის სახელს, იურიდიულ მისამართს, პირად ნომერს და ხელმოწერას; წარდგენისას ერთვის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.
როდის შეიძლება გაუქმება?
პირადი განცხადებით ან გარდაცვალების, გარდაცვლილად გამოცხადების, უგზო-უკვლოდ დაკარგვის ან მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის შემთხვევაში.
საფირმო სახელწოდებაში რა დამატება იწერება?
„ინდივიდუალური მეწარმე“ ან „ინდმეწარმე“, და სახელწოდება ქართულად უნდა იყოს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაციის სწრაფ გავლაში: მოვამზადებთ განცხადებას, შევამოწმებთ საფირმო სახელწოდების შესაბამისობას კანონის მოთხოვნებთან და შევაფასებთ, არის თუ არა თქვენი საქმიანობისთვის საერთოდ საჭირო მეწარმის ფორმა. მიმართეთ კონსულტაციისთვის — ფორმის სწორი არჩევანი და რეგისტრაციის უცდომელობა დროს და ხარჯებს ზოგავს.