ანტიდოპინგის სამართალი საქართველოში „სპორტის შესახებ“ კანონის 2023 წელს დამატებული ანტიდოპინგური თავითაა გაწყობილი — ეს სრულყოფილი ინსტიტუციური რეჟიმია: ტერმინები, პიროვნებათა სერტიფიცირება, საერთაშორისო საფუძვლები, საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტოს ექსკლუზიური უფლებამოსილებები და სპორტული ორგანიზაციების ვალდებულებები. ამ გვერდზე ვხსნით ამ რეჟიმს — როგორც სპორტსმენისთვის, ისე კლუბისა და ფედერაციისთვის.
ტერმინები და სერტიფიცირება
ანტიდოპინგური თავი ჯერ ენობრივ საფუძველს აწყობს. საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო არის საქართველოში რეგისტრირებული არაკომერციული იურიდიული პირი, რომელიც აღიარებულია მსოფლიო ანტიდოპინგური სააგენტოს და სამინისტროს მიერ და ხელმძღვანელობს ქვეყანაში ანტიდოპინგურ საქმიანობას; საქართველოს ანტიდოპინგური წესები არის მსოფლიო ანტიდოპინგური კოდექსის შესაბამისად სააგენტოს მიერ შემუშავებული, მსოფლიო სააგენტოს დადასტურებული და სპორტის მინისტრის დამტკიცებული დოპინგსაწინააღმდეგო წესების ერთობლიობა, რომელიც იურიდიული აქტის სახით ქვეყნდება; მსოფლიო ანტიდოპინგური კოდექსი მსოფლიო სააგენტოს მიერ დამტკიცებული წესებია და იუნესკოს კონვენციის დანართია; სპორტის მთლიანობა კი სპორტის სფეროს პრინციპებისა და ფასეულობების ერთობლიობაა, რომელიც სფეროს დარღვევებისგან დაცვასაც გულისხმობს. ტერმინები, რომლებიც აქ არ არის განმარტებული, კოდექსით განმარტება. მეორე ფენა პიროვნებებია: დოპინგის სფეროში დასაქმებული პირის სერტიფიცირებას ახორციელებს მსოფლიო სააგენტოს საერთაშორისო სტანდარტით უფლებამოსილი საერთაშორისო ან ეროვნული ანტიდოპინგური ორგანიზაცია, და სერტიფიკატის გარეშე პირი ამ საქმიანობის განხორციელების უფლებამოსილებას ვერ იძენს.
ზოგადი საფუძვლები და სააგენტოს ავტონომია
დოპინგის პრევენცია და წინააღმდეგობა საქართველოში ხორციელდება ევროპის საბჭოს დოპინგსაწინააღმდეგო კონვენციის, იუნესკოს საერთაშორისო კონვენციის, მსოფლიო ანტიდოპინგური კოდექსისა და მასთან დაკავშირებული საერთაშორისო სტანდარტების, საქართველოს ანტიდოპინგური წესებისა და სხვა აქტების საფუძველზე. საერთო კოორდინაციას უწევს სპორტის მთლიანობის დაცვის უწყებათაშორისი კომისია. ანტიდოპინგურ საქმიანობაში ჩართული პირები ვალდებული არიან არ დაუშვან ინტერესთა კონფლიქტი სააგენტოს ინტერესებთან და პატივი სცენ მის ავტონომიასა და დამოუკიდებლობას — ეს ნორმა სააგენტოს პოლიტიზირებისგან იცავს და სპორტსმენსაც ეხება: კონტროლთან დაკავშირებული ყველა მონაწილე ერთსა და იმავე დამოუკიდებელ წესებს მიჰყვება, და ინტერესთა კონფლიქტის შემთხვევაში საქმიანობის კანონიერება ეჭვს იწვევს.
სააგენტოს ექსკლუზიური უფლებამოსილებები
საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო ახორციელებს კანონით, სხვა აქტებით, მსოფლიო კოდექსითა და ქართული წესებით განსაზღვრულ უფლებამოსილებას. მას აქვს ექსკლუზიური უფლებამოსილება საქართველოს ტერიტორიაზე ანტიდოპინგურ ქმედებების განხორციელებისა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ქმედებას მსოფლიო სააგენტო, საერთაშორისო ფედერაცია ან ღონისძიების ორგანიზატორი ახორციელებს კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევაში. ქართული ანტიდოპინგური წესები ვრცელდება ყველა ეროვნულ ფედერაციაზე, საქართველოს სახელით მოასპარეზე ყველა სპორტსმენზე და ყველა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირზე. სააგენტოს ფუნქციები კონკრეტულია: ერთწლიანი პროგრამის შემუშავება და განხორციელება კოდექსის შესაბამისად; დოპინგის კონტროლი; დარღვევების პრევენცია და ფაქტების გამოვლენა და რეაგირება სადისციპლინო/სააპელაციო ორგანოსთან მიმართვით; აკრძალული ნივთიერებებისა და მეთოდების განახლებული ნუსხის გამოქვეყნება ყოველი კალენდარული წლის ბოლომდე საკუთარ ვებგვერდზე; სპეციალისტების კვალიფიკაციის ამაღლება; აგრეთვე წელიწადში არანაკლებ ერთხელ სამინისტროსთვის ანგარიშის წარდგენა. დაფინანსება მიზნობრივია და სამინისტროსთან ხელშეკრულების საფუძველზე მიიღება; საერთაშორისო და ქართული სპორტული ორგანიზაციებისგანაც შეიძლება. დარღვევათა განმხილველი სადისციპლინო და სააპელაციო მექანიზმები წესებით და ორგანოს დებულებით განისაზღვრება, და დებულებას ძალაში შესვლამდე მსოფლიო სააგენტო უნდა დადასტუროს — ანუ დავის განხილვის მთელი არქიტექტურა საერთაშორისო სტანდარტებზეა აწყობილი და ეროვნული პროცედურა მათ ვერ უგულებელყოფს.
სპორტული ორგანიზაციების ვალდებულებები
ანტიდოპინგური რეჟიმი სპორტულ ორგანიზაციებზეც ვრცელდება. ორგანიზაცია ვალდებულია უზრუნველყოს სააგენტოს უფლებამოსილებისა და ქართული წესების ავტომატური აღიარება და სააგენტოსთან თანამშრომლობა; დოპინგის კონტროლისთვის საჭირო პირობების შექმნა და სააგენტოს მხარდაჭერა; ანტიდოპინგური პროპაგანდა და საგანმანათლებლო პროგრამები; დარღვევის შედეგებიდან გამომდინარე ღონისძიებების განხორციელება; და სანქციის მოქმედების პერიოდში პირისთვის ყველა სახის დაფინანსების შეწყვეტა. ამ უკანასკნელ ვალდებულებას სახელმწიფო სანქციაც აქვს: ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში სამინისტრო უფლებამოსილია ორგანიზაციას დაფინანსება შეუჩეროს ან შეუწყვიტოს. კლუბისთვის ეს ნიშნავს, რომ ანტიდოპინგური შესაბამისობა არა მხოლოდ ეთიკის, არამედ ფუნადური სიცოცხლის საკითხია.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც ანტიდოპინგურ რეჟიმთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
ვინ ხელმძღვანელობს ანტიდოპინგურ საქმიანობას საქართველოში?
საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო, ექსკლუზიური უფლებამოსილებით, გარდა მსოფლიო სააგენტოს, საერთაშორისო ფედერაციის ან ორგანიზატორის მიერ კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
სად ქვეყნდება აკრძალული ნივთიერებების ნუსხა?
სააგენტო ყოველი კალენდარული წლის ბოლომდე აქვეყნებს განახლებულ ნუსხას ოფიციალურ ვებგვერდზე.
ვისზე ვრცელდება ქართული ანტიდოპინგური წესები?
ყველა ეროვნულ ფედერაციაზე, საქართველოს სახელით მოასპარეზე ყველა სპორტსმენზე და ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირზე.
რა ხდება ორგანიზაციასთან, რომელიც ვალდებულებებს არ ასრულებს?
სამინისტროს უფლება აქვს, მას დაფინანსება შეუჩეროს ან შეუწყვიტოს.
ვინ წყვეტს დარღვევის საქმეს?
სადისციპლინო და სააპელაციო ორგანოები, რომელთა დებულებასაც მსოფლიო სააგენტო ადასტურებს; სააგენტო ფაქტებს ავლენს და მიმართვით რეაგირებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სპორტსმენებს, მათ პერსონალს, კლუბებსა და ფედერაციებს ანტიდოპინგურ რეჟიმთან ურთიერთობაში. განვმარტავთ წესების მოქმედების სფეროს, ვამოწმებთ ორგანიზაციის ვალდებულებების შესრულებას, ვამზადებთ პოზიციას სადისციპლინო და სააპელაციო ორგანოებთან და ვიცავთ ინტერესებს დაფინანსების საკითხებში. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს სიტუაციას და დავგეგმავთ თავდაცვას ან შესაბამისობას დარღვევამდე მისვლამდე.