დოპინგის დარღვევა სპორტსმენისთვის კარიერული რისკია, მისი გარემოსთვის — სანქციების და დაფინანსების კარგვის რისკი. საქართველოში ეს სფერო „სპორტის შესახებ“ კანონის ანტიდოპინგური თავითაა გაწყობილი: აკრძალული საშუალებების ნორმა, ანტიდოპინგური სააგენტოს უფლებამოსილებები და სპორტული ორგანიზაციების ვალდებულებები ერთ ჩარჩოში არის შეჯამებული. ამ გვერდზე ვხსნით, რა ითვლება დარღვევად, ვინ ავლენს მას და რა შედეგები მოჰყვება სპორტსმენსა და მის გარემოს.
აკრძალული საშუალებები და მხარდამჭერის პასუხისმგებლობა
კანონის ოცდამეშვიდე მუხლი აყალიბებს საერთო აკრძალვას: სპორტის სფეროში მოღვაწეობისას და სპორტსმენის მაღალი შედეგების მიღწევის მიზნით დაუშვებელია ისეთი ხერხებისა და მასტიმულირებელი საშუალებების გამოყენება, რომლებიც აკრძალულია საქართველოს კანონმდებლობით, ეროვნული სპორტული ფედერაციებისა და საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების დებულებებით და სხვა სამართლებრივი აქტებით. ამავე მუხლის მნიშვნელოვანი ნაწილია მხარდამჭერის პასუხისმგებლობა: პირი, რომელიც შეგნებულად ხელს უწყობს ასეთი საშუალებების გამოყენებას, პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობით. ეს ნიშნავს, რომ ტრენერი, სამედიცინო პერსონალის წევრი ან მენეჯერი, რომელიც აცნობიერებულად უწყობს ხელს აკრძალული საშუალებების გამოყენებას, თავადვე ხდება პასუხისმგებელი პირი — დარღვევის წრე სპორტსმენს აღემატება.
საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო
ანტიდოპინგურ საქმიანობას ქვეყანაში საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო წარმართავს: ის არასამეწარმეო იურიდიული პირია, რომელიც უფლებამოსილებას ახორციელებს კანონით, სხვა ნორმატიული აქტებით, მსოფლიო ანტიდოპინგური კოდექსითა და საქართველოს ანტიდოპინგური წესებით. სააგენტოს აქვს ექსკლუზიური უფლებამოსილება საქართველოს ტერიტორიაზე ანტიდოპინგურ საქმიანობასთან დაკავშირებული ქმედებების განხორციელებისა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ეს ქმედებები ხორციელდება მსოფლიო ანტიდოპინგური სააგენტოს, საერთაშორისო სპორტული ფედერაციის ან ღონისძიების ორგანიზატორის მიერ. საქართველოს ანტიდოპინგური წესები ვრცელდება ყველა ეროვნულ სპორტულ ფედერაციაზე, საქართველოს სახელით მოასპარეზე ყველა სპორტსმენზე, აგრეთვე ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე. სააგენტოს ფუნქციებიდან დარღვევების კუთხით გადამწყვეტია: დოპინგის კონტროლი; დარღვევის პრევენცია და ფაქტების გამოვლენა — სპორტსმენების, მათ დამხმარე პერსონალისა და სხვა პირების მონაწილეობის ჩათვლით — და შესაბამისი სადისციპლინო თუ სააპელაციო ორგანოსთვის მიმართვა; აკრძალული ნივთიერებებისა და მეთოდების განახლებული ნუსხის ყოველი კალენდარული წლის ბოლომდე გამოქვეყნება ოფიციალურ ვებგვერდზე; აგრეთვე დოპინგის ცნობიერების ამაღლების მიზნით სააგენტო მუდმივად ზრდის დოპინგის კონტროლში ჩართული სპეციალისტების კვალიფიკაციას. ანგარიშის წარდგენაც ვადითაა განსაზღვრული: სააგენტო წელიწადში არანაკლებ ერთხელ, ასევე მოთხოვნის შემთხვევაში, სამინისტროს წარუდგენს ანგარიშს ამ ერთწლიანი პროგრამის განხორციელების შესახებ. დარღვევის განმხილველი სადისციპლინო და სააპელაციო მექანიზმები საქართველოს ანტიდოპინგური წესებითა და შესაბამისი ორგანოს დებულებით განისაზღვრება, და ეს დებულება დამტკიცებამდე და ძალაში შესვლამდე მსოფლიო ანტიდოპინგურ სააგენტოს უნდა დაედასტუროს — ანუ პროცედურული ჩარჩო თავად საერთაშორისო სტანდარტზეა მორგებული. სააგენტო შეიმუშავებს და ახორციელებს ანტიდოპინგური საქმიანობის განვითარების ერთწლიან პროგრამას, რომელიც უნდა შეესაბამებოდეს მსოფლიო ანტიდოპინგურ კოდექსსა და მასთან დაკავშირებულ საერთაშორისო სტანდარტებს, და ხელშეკრულების საფუძველზე იღებს მიზნობრივ დაფინანსებას სამინისტროსგან და უფლებამოსილია დაფინანსება მიიღოს აგრეთვე საერთაშორისო და ქართული სპორტული ორგანიზაციებისგან.
სპორტული ორგანიზაციის ვალდებულებები
დოპინგის სფეროში სპორტული ორგანიზაცია ვალდებულია: უზრუნველყოს სააგენტოს უფლებამოსილებისა და ანტიდოპინგური წესების ავტომატური აღიარება და სააგენტოსთან თანამშრომლობა; შექმნას დოპინგის კონტროლისთვის საჭირო პირობები და მხარი დაუჭიროს სააგენტოს; განახორციელოს დოპინგსაწინააღმდეგო პროპაგანდა და საგანმანათლებლო პროგრამები; განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები დარღვევის შედეგებიდან გამომდინარე; და — ეს არის ყველაზე მკაცრი ნორმა — სპორტსმენის ან სხვა პირის მიმართ სანქციის მოქმედების პერიოდში შეუწყვიტოს მას ყველა სახის დაფინანსება. თავად სამინისტროსაც კი აქვს უფლება, ამ ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ორგანიზაციას შეუჩეროს ან შეუწყვიტოს დაფინანსება — ანუ კლუბის ან ფედერაციის პასიურობა ანტიდოპინგურ საკითხებში სახელმწიფო მხარდაჭერის კარგვით მთავრდება.
დარღვევის შედეგები
კანონის ოცდამერვე მუხლი ზოგად წესს აწესრიგებს: ამ კანონის მოთხოვნის დარღვევა იწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. დოპინგთან დაკავშირებულ შემთხვევებში ეს განსაზღვრება მოიცავს როგორც სპორტულ სანქციებს, რომლებიც სადისციპლინო და სააპელაციო მექანიზმებით განისაზღვრება, ასევე დაფინანსების შეწყვეტის ადმინისტრაციულ შედეგებს. სპორტსმენისთვის ბრძოლა ერთდროულად ორ ფრონტზე მიდის: სპორტული სამართლის ფარგლებში — სანქცია და მისი გასაჩივრება, და ორგანიზაციულ ფარგლებში — დაფინანსების შეწყვეტა, რომელიც სანქციის მოქმედების მთელ პერიოდს აღწევს.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ ავლენს დოპინგის დარღვევას?
საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტო, რომელიც დარღვევის ფაქტებს ავლენს და სადისციპლინო ან სააპელაციო ორგანოსთვის მიმართვით რეაგირებს.
რა ხდება სპორტულ ორგანიზაციასთან, რომელიც ვალდებულებებს არ ასრულებს?
სამინისტრო უფლებამოსილია მას შეუჩეროს ან შეუწყვიტოს დაფინანსება.
ვინ პასუხობს აკრძალული საშუალებების გამოყენების ხელშეწყობისთვის?
პირი, რომელიც შეგნებულად უწყობს ხელს ამ საშუალებების გამოყენებას, პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობით.
სად ქვეყნდება აკრძალული ნივთიერებების ნუსხა?
სააგენტო ყოველი კალენდარული წლის ბოლომდე აქვეყნებს განახლებულ ნუსხას ოფიციალურ ვებგვერდზე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სპორტსმენებს, მათ დამხმარე პერსონალს, კლუბებსა და ფედერაციებს დოპინგთან დაკავშირებულ პროცედურებში. შევაფასებთ სანქციისა და დაფინანსების შეწყვეტის სამართლებრივ პირობებს, მოვამზადებთ პოზიციას სადისციპლინო და სააპელაციო ორგანოებთან, გითხრათ, რომელი ვალდებულებები აქვთ ორგანიზაციას და როგორ შეამციროთ რისკი დარღვევამდე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს სიტუაციას, განვსაზღვრავთ, რომელი ორგანოს კომპეტენციაში შედის თქვენი საკითხი და დავიცავთ თქვენს პოზიციას პროცედურის ყოველ ეტაპზე — პირველი მიმართვიდან საბოლოო გადაწყვეტილებამდე.