სად არის რეგისტრირებული აგენტი საკანონმდებლო ინსტიტუტი და სად არა
ოფშორ სტრუქტურებთან დაკავშირებული „რეგისტრირებული აგენტის“ ცნება ყველგან ერთნაირად არ მუშაობს, და სწორედ ამ განსხვავების გაგება ზოგავს კლიენტს როგორც ფულს, ისე სამართლებრივ რისკს. ზოგიერთ იურისდიქციაში აგენტი კანონით დადგენილი სავალდებულო კავშირია კომპანიასა და სახელმწიფოს შორის: სეიშელის კუნძულებზე, მაგალითად, საერთაშორისო სამეწარმეო კომპანიის (IBC) ჩართვა ფინანსური მომსახურების ავტორიტეტის (FSA) მიერ ლიცენზირებული რეგისტრირებული აგენტის მეშვეობით ხდება, და ბენეფიციარ მფლობელთა რეესტრი სწორედ აგენტის ოფისში, საქართველოს ანლოგიით რეგისტრაციის ადგილზე ინახება. აქ აგენტი არა მარკეტინგული პერსონა, არამედ სტატუტური ფიგურაა: მის გარეშე კომპანია ვერ არსებობს.
საქართველოში ეს ინსტიტუტი არ არსებობს. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი სხვა მოდელზეა აგებული: მეწარმის რეგისტრაცია სავალდებულოა და მას პირდაპირ ახორციელებს მარეგისტრირებელი ორგანო — როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციის ჩათვლით (მუხლი 8). შუამავალ-აგენტი კანონით არ ითხოვს: კომპანიის ან/და ინდივიდუალური მეწარმის გაცნობა საჯარო რეესტრის მონაცემებთან ხდება. ეს განსხვავება პრაქტიკულად ნიშნავს, რომ ქართულ სტრუქტურაში „აგენტის“ ფუნქცია მხოლოდ სერვისულია — დოკუმენტაციის მომზადება და წარდგენა — და სამართლებრივი პასუხისმგებლობა შინაარსის სისწორისთვის იმ ორგანოს ეკისრება, რომელსაც მონაცემების შექმნის უფლებამოსილება აქვს, მარეგისტრირებელი ორგანო კი პასუხისმგებელია მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მისთვის წარდგენილი დოკუმენტების რეგისტრაციისთვის.
სუბსტანცია, რომელსაც კორპორატიული მომსახურება ვერ ანაცვლებს
მენის კუნძულის სააზარტო კომისია (GSC) თავისი ონლაინ-აზარტული ლიცენზიების მოთხოვნებში ე.წ. „ბრას-ფლეიტ“ ოპერაციებს პირდაპირ უწოდებს უარყოფის საფუძველს: მოთხოვნაა მენური კომპანიის დაარსება, ბუნებრივი პირებიდან არანაკლებ 2 მენზე რეზიდენტი დირექტორის ყოლა, კუნძულზე რეზიდენტი განსაზღვრული თანამდებობის პირის (ან ადგილობრივი ოპერაციული მენეჯერის) დანიშვნა, მოთამაშეთა რეგისტრაციისა და თამაშის სერვერების ფიზიკური განთავსება მენის კუნძულზე და მოთამაშეთა ფონდების გამოყოფილი ანგარიშები მენის ბანკში. ამ მოთხოვნების შესრულება კორპორატიული მომსახურების კონტრაქტით ვერ „იყიდება“ — მათ რეალური რეზიდენტურით და ინფრასტრუქტურით უნდა უზრუნველყოთ.
მალტის შემთხვევაში გადამწყვეტი ელიგიბულობის წესია: MGA-ზე განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია მხოლოდ ევროპის კავშირის ან ევროპული ეკონომიკური სივრცის ქვეყანაში დარეგისტრირებული კომპანიის მიერ — ქართული სათავო კომპანიისთვის ეს ნიშნავს, რომ ლიცენზირება ჯგუფის EU/EEA შვილობილი კომპანიის მეშვეობით ხდება. ესტონეთი კი საკუთარ პირობებს აწესებს: აზარტული თამაშების ორგანიზატორი უნდა იყოს ესტონეთში ან ევროკავშირში რეგისტრირებული სააქციო ან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება, და აზარტული საქმიანობა უნდა იყოს მისი ერთადერთი საქმიანობა; კაპიტალის მინიმუმები შემთხვევითი თამაშებისთვის €1,000,000-ია, ტოტოსთვის — €130,000, განსაზღვრული უნარის თამაშებისთვის — €25,000. სახელმწიფო საფასურებიც ამ ტიპებს მიჰყვება — €47,940, €31,960 და €3,200, ყოველი ოპერაციული ნებართვისთვის კი — €3,200; გადაწყვეტილების ვადებია 4 თვე ლიცენზიაზე და 2 თვე ნებართვაზე. ეს ნიშნავს, რომ „აგენტის“ მიერ დარეგისტრირებული ზოგადი დანიშნულების კომპანია ავტომატურად არ ხდება ლიცენზირებადი ფიგურა — საქმიანობის ხასიათი და კაპიტალი თავად კანონით არის განსაზღვრული.
ქართული სარეგისტრაციო რეალობა: საჯაროობა და პრეზუმფცია
ქართული მოდელის საფუძველი გამჭვირვალობაა: რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემები საჯაროა და ნებისმიერ პირს უფლება აქვს, გაეცნოს მათ და მარეგისტრირებელი ორგანოსგან ამონაწერი მიიღოს (მუხლი 13); რეგისტრაციისათვის წარდგენილი დოკუმენტების ელექტრონული ასლები ერთიან პორტალზე საფასურის გარეშე ხელმისაწვდომია. მეორე ფენა — ნდობის პრეზუმფცია: რეესტრში რეგისტრირებული, გამოქვეყნებული მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, და მესამე პირთან ურთიერთობაში მეწარმე ამ მონაცემებს მხოლოდ მათი გამოქვეყნების შემდეგ დაეყრდნობა (მუხლი 14). რეგისტრაციისა და გამოქვეყნების შემდეგ 15 დღის ვადაში წარმოშობილი ურთიერთობებისთვის კი დასაშვებია გამოქვეყნებულ მონაცემებზე დაყრდნობა მანამ, სანამ მესამე პირი დაამტკიცებს, რომ ფაქტი არ სცოდნია და ვერც შეეძლო სცოდნოდ.
ოფშორ სტრუქტურებთან შედარებით ეს ორი პრინციპი — საჯაროობა და პრეზუმფცია — ქართულ კომპანიას „სუფთა ფასიან ქაღალდს“ ხდის: კონტრაგენტს, ბანკს ან ინვესტორს შეუძლია პირდაპირ გადაამოწმოს რეგისტრირებული მონაცემები. ამასთან, მარეგისტრირებელი ორგანო რეესტრში დარეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილებების შესახებ ინფორმაციას ელექტრონულად უგზავნის შემოსავლების სამსახურს — სახელმწიფო ორგანოებს შორის საინფორმაციო ჯაჭვი ავტომატურია და ჩამალვა შეუძლებელია. სათამაშო ბიზნესისთვის ეს კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია: „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ კანონით ნებართვა გაიცემა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეზე — ანუ ქართული სანებართვო სტრუქტურა ყოველთვის საჯარო რეესტრის მონაცემებით აღიწერება.


