ორი განსხვავებული ინსტიტუტი — ბუქსირზიდვა და სამაშველო ოპერაცია
საზღვაო კოდექსში ბუქსირზიდვა და სალვაჟი (სამაშველო ოპერაცია) ორ სხვადასხვა თავშია განთავსებული და სხვადასხვა წესით იმართება, თუმცა პრაქტიკაში ხშირად ერთმანეთს ერთვის: ბუქსირზიდვა წინასწარ დაგეგმილ, ხელშეკრულებაზე დაფუძნებულ მომსახურებას ნიშნავს, სამაშველო ოპერაცია კი საფრთხეში მყოფი ადამიანების, გემის ან სხვა ქონების გადარჩენისათვის ნებისმიერ წყლებში გაწეულ ნებისმიერ ქმედებას. სამაშველო ოპერაციის წესები ვრცელდება იმ გემზეც, რომელიც საქართველოს სამხედრო-საზღვაო დროშით დაცურავს. თუ მომსახურება გაფორმებულია ბუქსირზიდვის ხელშეკრულებით, მასზე სწორედ ბუქსირზიდვის ნორმები მოქმედებს; თუ ქმედება საფრთხის პირობებშია განხორციელებული, ის სალვაჟის რეჟიმში შეიძლება აღმოჩნდეს.
საზღვაო ბუქსირზიდვის ხელშეკრულება — ფორმა და აუცილებელი შინაარსი
საზღვაო ბუქსირზიდვის ხელშეკრულების თანახმად გემის მფლობელი გასამრჯელოს საფასურად იღებს ვალდებულებას: გემი ან სხვა მცურავი ობიექტი ბუქსირით გადაიყვანოს ერთი ნავსადგურიდან მეორეში; გარკვეული დროის განმავლობაში გარკვეულ მანძილზე ბუქსირით გადაიყვანოს გემი ან სხვა მცურავი ობიექტი; ან აუცილებლობის შემთხვევაში აწარმოოს მანევრირება ან მორიგეობა. ამრიგად, ხელშეკრულების ტიპი განისაზღვრება იმით, თუ რა არის მისი საგანი — ნავსადგურებს შორის გადაყვანა, დროითი ან მანძილობითი ზიდვა თუ ერთჯერადი მანევრული ოპერაცია.
ხელშეკრულება ფორმდება წერილობით და კანონი მის აუცილებელ შინაარსს აწესებს: მასში აღნიშნული უნდა იყოს გაგზავნისა და დანიშნულების ნავსადგურები, ბუქსირზიდვის დრო, მხარეთა უფლებები და მოვალეობები, პასუხისმგებლობა ხელშეკრულების დარღვევისათვის, საბუქსირო ობიექტების თავისებურებები, რომლებმაც შეიძლება გავლენა იქონიონ ზიდვის უსაფრთხოებაზე, და სხვა გარემოებები, რომელთა აღნიშვნაც მხარეებს აუცილებლად მიაჩნიათ. წერილობითი ფორმა და ამ რეკვიზიტების სრული ასახვა დავის დროს გადამწყვეტია — ზღვის პირობებში მხარეთა შეთანხმებული ვითარების აღდგენა მხოლოდ სრულფასოვანი დოკუმენტით შეიძლება.
ზიანის განაწილება ბუქსირზიდვისას
როცა ბუქსირზიდვისას ზიანდება საბუქსირო გემი ან სხვა მცურავი ობიექტი, მათზე არსებული ქონება ან ტვირთი, და საბუქსირო გემს მართავს ბუქსირმზიდი გემის კაპიტანი, პასუხისმგებლობა ეკისრება ბუქსირმზიდი გემის მეპატრონეს, თუ მხარეებს შორის სხვა შეთანხმება არ არსებობს და თუ მეპატრონე თავის უდანაშაულობას ვერ დაამტკიცებს. ამასთან, ბუქსირმზიდის მფლობელი პასუხს არ აგებს ამგვარ ზიანზე, თუ ზიდვა მიმდინარეობს ყინულის პირობებში და არ დამტკიცდება, რომ ზიანი მიყენებულია ბუქსირმზიდი გემის მიზეზით.
პასუხისმგებლობის პერიოდიც ზუსტადაა განსაზღვრული: ბუქსირმზიდის მფლობელი პასუხს აგებს გემის ან სხვა მცურავი ობიექტის საწყის პუნქტში ბუქსირზე აყვანის მომენტიდან და ეხსნება მას საბუქსირო გემის ან ობიექტის ზიდვის საბოლოო პუნქტში ნავმისადგომთან დაყენებით ან ღუზაზე დადგომით. სხვა სიტყვებით, ზიანი, რომელიც ამ დროის ფარგლებს გარეთაა მიყენებული, ბუქსირზიდვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას აღარ ექვემდებარება.