საზღვაო უსაფრთხოების შესაბამისობა: ჩარჩო და სუბიექტები
საქართველოს საზღვაო კოდექსი საზღვაო უსაფრთხოების შესაბამისობას გემის გაშვების წინაპირობად აყენებს. კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, გემი სანაოსნოდ დაიშვება, თუ მისი მდგომარეობა შეესაბამება ნაოსნობის უშიშროების, ზღვის გარემოს დაცვისა და საზღვაო უსაფრთხოების საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. შესაბამისობას ადგენს სააგენტო ან/და აღიარებული ორგანიზაცია კოდექსის შესაბამისი თავის წესით. ეს ნიშნავს, რომ გემის თითოეული გასვლა ზღვაში უსაფრთხოების მოთხოვნებთან შესაბამისობის შენარჩუნებაზეა დამოკიდებული, და პასუხისმგებლობა ამ შესაბამისობისთვის კანონით განსაზღვრულ სუბიექტებს შორის აქვთ განაწილებული.
ცენტრალური ფიგურა გემთმფლობელია. კოდექსის მე-14 მუხლის განმარტებით, გემთმფლობელი არის გემის მესაკუთრე ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც რეგისტრირებულია საქართველოს გემების სახელმწიფო რეესტრის შესაბამის წიგნში. 44-1 მუხლი ამ წრეს ავრცელებს: გემის ოპერატორი გემთმფლობელი ან სხვა პირია — მენეჯერი ან გემის უეკიპაჟოდ დამფრახტავი, — რომელსაც გემთმფლობელმა გემის მართვის პასუხისმგებლობა დააკისრა და რომელმაც ამ პასუხისმგებლობის აღებისას განაცხადა თანხმობა.
გემთმფლობელის მოვალეობები
მე-14 მუხლი გემთმფლობელს მთელ რიგ ვალდებულებას აკისრებს: უზრუნველყოს გემის ზღვაოსნობაუნარიანობა და ნაოსნობის უსაფრთხოება; ადამიანის, გემისა და ტვირთის დაზიანების თავიდან აცილება; გემის ტექნიკური გამართულობა; გემის ეკიპაჟის წევრებისთვის შრომის უსაფრთხო პირობების შექმნა; გემის სურსათ-სანოვაგით, წყლითა და საპოხ-საცხები და საწვავი მასალებით მომარაგება; ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრებისთვის ნორმალური საყოფაცხოვრებო პირობების შექმნა; აგრეთვე კანონმდებლობითა და საერთაშორისო სამართლის ნორმებით დაკისრებული სხვა მოვალეობების შესრულება.
საზღვაო შრომის სფეროში გემთმფლობელს შეუძლია დანიშნოს წარმომადგენელი — ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც საზღვაო შრომის კონვენციიდან გამომდინარე უფლებებს განახორციელებს და მოვალეობებს ასრულებს. აღნიშნული პირი შესაძლებელია იყოს იგივე პირი, რომელიც 500 ტონა ან 500 ტონაზე მეტი საერთო ტევადობის გემის მიმართაა დანიშნული და სერტიფიცირებულია გემების უსაფრთხო მართვისა და დაბინძურების თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორიო მართვის კოდექსის შესაბამისად. თუ კონვენციიდან გამომდინარე დებულებებისთვის სხვა პირია დანიშნული, ის საზღვაო შრომის შესაბამისობის დეკლარაციასა და სერტიფიკატებში გემთმფლობლად მითითებული იქნება.