პასუხისმგებლობის დაზღვევის ცნებითი ჩარჩო
დირექტორთა და მმართველთა პასუხისმგებლობის პროგრამები, ისევე როგორც პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევა, საქართველოში ეფუძნება „დაზღვევის შესახებ“ კანონს. კანონის მიხედვით, დაზღვევის ობიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ქონებრივი ან პირადი არაქონებრივი ინტერესი, რომელიც არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. ამ ჩარჩოში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პასუხისმგებლობის დაზღვევა — დაზღვევა, დაკავშირებული დაზღვეულის მიერ მესამე (ფიზიკური ან იურიდიული) პირისთვის ან მისი ქონებისთვის მიყენებულ ზიანთან. სწორედ ეს კატეგორია მოიცავს იმ პროგრამებს, რომლებიც მმართველობის პირებისა და პროფესიონალების პასუხისმგებლობის რისკებს ანაწილებს.
აღსანიშნავია, რომ კანონი ამ პროდუქტებს ცალკე სახელწოდებით არ განსაზღვრავს: მმართველობის პირთა პასუხისმგებლობის დაზღვევა ნებაყოფლობითი არასიცოცხლის დაზღვევის კლასს მიეკუთვნება და მისი დეტალური შინაარსი სამოქალაქო-სამართლებრივი დიზაინით — ხელშეკრულების პირობებით — ყალიბდება. ამიტომ პროგრამის აგებისას გადამწყვეტია ხელშეკრულების ფორმულირებების სიზუსტე.
ლიცენზიის კლასები და მზღვევლის ფორმა
სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზიას გასცემს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის შესაბამისად, და იგი შეიძლება გაიცეს მხოლოდ სააქციო საზოგადოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის იურიდიულ პირზე. ლიცენზია გაიცემა მხოლოდ სამ საქმიანობაზე: სიცოცხლის დაზღვევა; დაზღვევა (არა სიცოცხლის); გადაზღვევა. პროფესიული პასუხისმგებლობის პროგრამები შედის არასიცოცხლის დაზღვევის კლასში.
ლიცენზია გაიცემა განუსაზღვრელი ვადით, კონკრეტულ მზღვეველზე, და მისი სხვა იურიდიული პირისთვის გადაცემა დაუშვებელია. მზღვეველი ვალდებულია სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზია გამოიყენოს ყოველი 6 თვის განმავლობაში ერთხელ მაინც, ხოლო ლიცენზიის მისაღებად წარმოდგენილ დოკუმენტებში ცვლილების შეტანისას — აცნობოს სამსახურს და წარადგინოს შესაბამისი დოკუმენტები ცვლილებიდან 7 სამუშაო დღის ვადაში. ლიცენზიის მაძიებელი სამსახურს წარადგენს, მათ შორის, 3 წლის ბიზნესგეგმას და მნიშვნელოვანი წილისა და ადმინისტრატორების შესაფერისობის დამადასტურებელ დოკუმენტაციას.
სადაზღვევო ბროკერის ვალდებული პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევა
კანონი პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევას ვალდებულად ხდის სადაზღვევო ბროკერისთვის: ბროკერის ფინანსური სიმყარის უზრუნველყოფის საფუძველია მისი კაპიტალი/საგარანტიო ფონდი და პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევა. ბროკერი ვალდებულია დაზღვევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე ფლობდეს სამსახურის მიერ დადგენილ კაპიტალის/საგარანტიო ფონდის მინიმალურ ოდენობას, რომელიც უწყვეტად, არანაკლებ 1-წლიანი პერიოდულობით, უნდა იყოს განთავსებული საქართველოში ლიცენზირებულ საბანკო დაწესებულებაში ამ მიზნით გახსნილ განცალკევებულ ანგარიშზე.
ასევე, ბროკერი ვალდებულია საშუამავლო საქმიანობის ყველა ეტაპზე ფლობდეს სამსახურის მიერ დადგენილი წესით — მათ შორის, ლიმიტებითა და დაზღვევის პირობებით — განსაზღვრულ პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევას. ბროკერი ვალდებულია საქმიანობისას განცალკევებულად აწარმოოს საკუთარი და მომხმარებლის ანგარიში ლიცენზირებულ კომერციულ ბანკში, მომხმარებლის ანგარიზებული თანხა კი გამოიყენება მხოლოდ სადაზღვევო პრემიის მზღვეველისთვის გადაცემისა და სადაზღვევო ანაზღაურების დაზღვეულისთვის გადაცემის მიზნით. ყოველი კალენდარული წლის დასრულებიდან მომდევნო წლის 15 აპრილამდე ბროკერი სამსახურს წარუდგენს წინა წლის აუდიტირებულ წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებას.
მარეგულირებლის როლი და დელეგირებული წესები
სამსახური უფლებამოსილია დაადგინოს სადაზღვევო ბროკერის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევის წესი — ეს არის კანონით სახელდობრ დელეგირებული ნორმატიული რეგულაცია. სამსახური ასევე გასცემს და აუქმებს სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზიას, აწარმოებს ბროკერთა რეგისტრაციას, ზედამხედველობს მზღვევლისა და ბროკერის მოთხოვნების დაცვას, განსაზღვრავს კაპიტალის მინიმალურ ოდენობებს და იყენებს სანქციებს. პროგრამის შემდგენლისთვის ეს ნიშნავს, რომ პროდუქტის ტექნიკური პარამეტრები — ლიმიტები, პირობები, მინიმალური მოთხოვნები — უნდა შეესაბამებოდეს სამსახურის აქტუალურ ნორმატიულ აქტებს.
პროგრამის დიზაინის საკონტროლო პუნქტები
პასუხისმგებლობის დაზღვევის პროგრამის აგებისას რეკომენდებულია შემდეგი საკონტროლო პუნქტების გავლა:
- დაზღვევის ობიექტის სწორი კვალიფიკაცია — მესამე პირისთვის მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებული ინტერესი;
- დაზღვეულთა წრის განსაზღვრა — თანამდებობის პირები, კომპანია თუ პროფესიული ჯგუფი;
- სადაზღვევო შემთხვევების ჩამონათვალი და გამომრიცხავი შემთხვევები;
- ანაზღაურების ლიმიტები და თანხის გაანგარიშების წესი;
- პოლისის ფორმა და სერთიფიკატების გაცემის წესი თითოეული დაზღვეულისთვის;
- ბროკერის ჩართვისას — მისი პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევისა და კაპიტალის/საგარანტიო ფონდის მოთხოვნების დაცვა.
ხშირად დასმული კითხვები
არის თუ არა მმართველობის პირთა პასუხისმგებლობის დაზღვევა სავალდებულო?
კანონით ვალდებულია მხოლოდ სადაზღვევო ბროკერის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევა; მმართველობის პირთა პასუხისმგებლობის დაზღვევა ნებაყოფლობითი არასიცოცხლის კლასის პროდუქტია, რომლის პირობებიც ხელშეკრულებით დგინდება.
რომელი კლასით გაიცემა ლიცენზია ასეთი პროგრამებისთვის?
სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზია გაიცემა სამ კლასში — სიცოცხლის დაზღვევა, არასიცოცხლის დაზღვევა და გადაზღვევა; პროფესიული და მმართველობითი პასუხისმგებლობის პროგრამები არასიცოცხლის კლასს მიეკუთვნება. ამასთან, ლიცენზიის მაძიებელი სამსახურს წარადგენს სადამფუძნებლო დოკუმენტებს, აქციონერთა აქციების განაწილების ამონაწერს, მინიმალური კაპიტალის ფულადი ფორმით სრულად შევსების დამადასტურებელ საბანკო დოკუმენტებს, მნიშვნელოვანი წილისა და ადმინისტრატორების საიდენტიფიკაციო და შესაფერისობის დამადასტურებელ მასალებს და ინფორმაციას კაპიტალის წარმოშობის შესახებ — ეს ყველაფერი პროგრამის სანდოობის საწინააღმდეგო გარემოებათა გამორიცხვას ემსახურება.
ვინ წერს ბროკერის პროფესიული პასუხისმგებლობის დაზღვევის წესს?
ეს წესი კანონით დადეგლირებულია და დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის ნორმატიული აქტით დგინდება, მათ შორის ლიმიტები და დაზღვევის პირობები.
რა შეზღუდვები აქვს თავად მზღვეველს?
ლიცენზია გაიცემა მხოლოდ სააქციო საზოგადოებაზე, განუსაზღვრელი ვადით და კონკრეტულ მზღვეველზე; მისი გადაცემა სხვა პირზე დაუშვებელია, და ლიცენზია უნდა გამოიყენებოდეს ყოველი 6 თვის განმავლობაში ერთხელ მაინც.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით პასუხისმგებლობის დაზღვევის პროგრამის დიზაინში, არსებული პოლისების აუდიტში და ბროკერთან ურთიერთობის გაფორმებაში. გვიწერეთ — შევაფასებთ თქვენს რისკ-პროფილს და დავგეგმავთ პროგრამის ოპტიმალურ სტრუქტურას.