კანონის მიზანი და მოქმედების სფერო
საქართველოს კანონი „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების შესახებ“ საერთო ჩარჩოს უდებს ქვეყანაში მოქმედი ყოველი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს სტატუსს, უფლებამოსილებებსა და პასუხისმგებლობას. კანონის მიზანია, შექმნას მყარი სამართლებრივი საფუძველი და სრულყოფილი ინსტიტუციური გარემო ამ ორგანოების სტაბილური ფუნქციონირებისთვის, რათა ეკონომიკის სხვადასხვა სფეროში უზრუნველყოფილი იყოს ლიცენზიის მფლობელთა და მომხმარებელთა ინტერესების დაბალანსება, მომსახურებისა და საქონლის ეფექტიანი ფასწარმოქმნა და მიწოდება. პრაქტიკულად, ეს კანონი მარეგულირებლის ქცევის წესებია: ის განსაზღვრავს, რას შეუძლია მოითხოვოს ყოველმა რეგულირებულმა ბიზნესმა თავისი მარეგულირებელი ორგანოსგან და როგორ გაასაჩივროს მისი გადაწყვეტილება.
კანონის მოქმედება ვრცელდება ყველა ორგანოზე, რომელიც ამ კანონისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების თანახმად ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოა. თავად ეროვნული მარეგულირებელი ორგანო განმარტებულია როგორც სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრული სფეროს რეგულაციის მიზნით შექმნილი, სპეციალური უფლებაუნარიანობის მქონე საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელსაც არ ჰყავს სახელმწიფო მაკონტროლებელი ორგანო, რომელიც დამოუკიდებელია სახელმწიფო ორგანოებისგან და მოქმედებს კანონით დადგენილი უფლებამოსილების ფარგლებში. კანონი აგრეთვე განმარტავს არასათანადო ზემოქმედებასა და არასამართლებრივ ჩარევას: ეს არის პირის ქმედება — ზემოქმედება, ჩარევა, ხელის შეშლა ან სხვაგვარი ზეგავლენა ორგანოში მიმდინარე განხილვების შედეგებზე, გადაწყვეტილებების მიღებაზე, თავისუფალ და დამოუკიდებელ მსჯელობაზე ან აპარატის თანამშრომელთა საქმიანობაზე — ისეთი გზით, რომელიც არ შეესაბამება კანონმდებლობას, სარგებლის ან განსაკუთრებული მოპყრობის მიღების მიზნით. კომისიის წევრად კი განმარტებულია პირი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით, სათანადო აქტის საფუძველზე არის დანიშნული ამ ორგანოს წევრად.
დამოუკიდებლობის პრინციპები და ჩარევის აკრძალვა
ორგანო თავის საქმიანობაში ხელმძღვანელობს დამოუკიდებლობის, საჯაროობისა და პასუხისმგებლობის პრინციპებით. დაუშვებელია ორგანოს საქმიანობაში ჩარევა, ამ საქმიანობის კონტროლი და მასთან დაკავშირებული ანგარიშის მოთხოვნა, თუ ეს პირდაპირ არ არის გათვალისწინებული შესაბამისი კანონით. ორგანო და კომისიის წევრი თავიანთი საქმიანობის ფარგლებში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობას. დამოუკიდებლობის განმსაზღვრელი ძირითადი პრინციპები კანონით ასე ჩამოყალიბებულია:
- ორგანოს მიმართ ნებისმიერი სახის კონტროლის დაუშვებლობა; ანგარიშის წარდგენა მხოლოდ საქართველოს პრეზიდენტისთვის, საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს პარლამენტისთვის, შესაბამისი კანონით დადგენილი წესით;
- ორგანოსა და კომისიის წევრის პასუხისმგებლობის განსაზღვრა სასამართლოს მეშვეობით, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი;
- კომისიის წევრთა დანიშვნა მხოლოდ შესაბამისი კანონით დადგენილი წესით;
- შესაბამისი კანონით მინიჭებული საჯარო ფუნქციების — მათ შორის, ლიცენზიის მფლობელთა და მომხმარებელთა ინტერესების დაბალანსების ფუნქციის — სხვა ორგანოებისა და კერძო სამართლის პირებისთვის გადაცემის დაუშვებლობა;
- ორგანოს სამართლებრივი გამიჯვნა და ფუნქციური დამოუკიდებლობა ნებისმიერი საჯარო დაწესებულებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირისგან;
- მარეგულირებელი უფლებამოსილების განხორციელებისას ორგანოს წევრისა და აპარატში დასაქმებული პირის დამოუკიდებლობა ნებისმიერი საჯარო ან კომერციული ინტერესისგან, მათ შორის, სამთავრობო ან სხვა საჯარო დაწესებულებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირის ზეგავლენისგან;
- ნებისმიერი პოლიტიკური ორგანოსგან დამოუკიდებელი გადაწყვეტილების მიღების, საკუთარი განცალკევებული წლიური ბიუჯეტის ქონისა და მისი დამოუკიდებლად განკარგვის, აგრეთვე ადეკვატური ადამიანური და ფინანსური რესურსების ქონის უფლება.
კანონი აქვე მკაფიო კრიტერიუმს აწესებს: თუ ორგანო ამ პრინციპებს ერთდროულად არ იყენებს ან განსხვავებული წესებითა და პროცედურებით მოქმედებს, იგი ეროვნულ მარეგულირებელ ორგანოდ არ ჩაითვლება. მხოლოდ თვით ორგანოს აქვს უფლება, სრულად განახორციელოს უფლებამოსილება მისთვის დელეგირებულ საკითხებზე: ორმაგი, თანხვდენილი მარეგულირებელი უფლებამოსილება დაუშვებელია, ხოლო ნებისმიერი პირის მცდელობა — განახორციელოს იურისდიქცია ორგანოს უფლებამოსილების სფეროზე — უკანონოა და შედეგებს იურიდიული ძალა არ აქვთ. ორგანოს შეუძლია გაწევრდეს საერთაშორისო ორგანიზაციებში (ასოციაციებში) და ფონდებში, მიიღოს კონსულტაციები და სხვაგვარად თანამშრომლობდეს იგივე ან მსგავსი უფლებამოსილების სფეროს მქონე სუბიექტებთან; თუმცა დაუშვებელია, ორგანომ დადოს ისეთი ხელშეკრულება, რომელიც საქართველოს გარკვეულ ვალდებულებებს აკისრებს, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

