ფასიანი ქაღალდების სამართლის შესაბამისობა საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტებისთვის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ საქართველოს კანონით განისაზღვრება. ანგარიშვალდებულ საწარმოდ მიიჩნევა საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი, რომელიც მეწარმეთა შესახებ კანონის შესაბამისად არის დაფუძნებული. საქართველოს ეროვნული ბანკი ადგენს წესს, რომლითაც გარკვეული კატეგორიის ემიტენტები თავისუფლდებიან ანგარიშგების ცალკეული მოთხოვნებისგან, მათ შორის, თუ ანგარიშის მოსამზადებლად გასაწევი ხარჯები, ემიტენტის საკუთარი კაპიტალისა და ფასიანი ქაღალდების მფლობელთა რაოდენობის გათვალისწინებით, დაცული საჯარო ინტერესის შეუსაბამო აღმოჩნდება. ამავდროულად, ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია დაადგინოს ემიტენტის კორპორაციული მართვისა და ანგარიშგების განსხვავებული ან დამატებითი მოთხოვნები. ანგარიშგების კალენდარი ემიტენტისთვის სავალდებულო დღიურია: თითოეული ვადის გადაცდენა ცალკე ხარვეზია და ცალკე ფასდება.
წლიური ანგარიშგების მოთხოვნები
საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი ვალდებულია მოამზადოს, საქართველოს ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს და გამოაქვეყნოს წლიური ანგარიში. წლიური ანგარიში დგება ყოველი სამეურნეო წლისთვის და შეიცავს აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშგებას, მმართველობის ანგარიშგებას და ემიტენტის პასუხისმგებელი პირების განცხადებას, რომ ანგარიშგებები სრული, სწორი და სამართლიანია. იგი მზადდება და აუდიტირდება საზოგადოებრივი დაინტერესების პირისთვის ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ კანონით დადგენილი წესით. წლიური ანგარიშის მომზადება აუცილებელია პირველივე სამეურნეო წლიდან, რაც ემიტენტი საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი გახდა, და იგი უნდა წარიდგინოს და გამოქვეყნდეს ყოველი სამეურნეო წლის დასრულების შემდეგ, მაგრამ არაუგვიანეს 15 მაისისა. თუ ემიტენტის ფინანსური წელი სამეურნეო წლისგან განსხვავდება, ეროვნული ბანკი განსხვავებულ ვადას განსაზღვრავს, მაგრამ არაუგვიანეს ფინანსური წლის დამთავრებიდან 4 თვისა.
ნახევარი წლის ანგარიში და ხელმისაწვდომობა
საჯარო სასესხო ან საჯარო წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი ვალდებულია მოამზადოს, წარუდგინოს ბანკს და გამოაქვეყნოს ნახევარი წლის ანგარიშიც. იგი დგება სამეურნეო წლის პირველი 6 თვისთვის, 30 ივნისის მდგომარეობით, და შეიცავს ნახევარი წლის ფინანსურ ანგარიშგებას, შუალედურ მმართველობის ანგარიშგებას და პასუხისმგებელი პირების განცხადებას. ნახევარი წლის ანგარიში მიმდინარე წლის 30 აგვისტომდე წარედგინება და ქვეყნდება, ხოლო განსხვავებული ფინანსური წლის შემთხვევაში — არაუგვიანეს შესაბამისი პერიოდის დამთავრებიდან 2 თვისა. ემიტენტი ვალდებულია უზრუნველყოს ანგარიშების საჯარო ხელმისაწვდომობა არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში. ანგარიშს ხელს აწერენ წარმომადგენლობის უფლებამოსილი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, რომლებიც პასუხისმგებელი არიან ანგარიშში შეტანილი არსებითი ინფორმაციის სისწორისა და სისრულისთვის. ეროვნულ ბანკს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია ან ანგარიშის შესწორება.
მნიშვნელოვანი შენაძენის საჯაროობა
იმ ემიტენტის ხმის უფლების მქონე საჯარო წილობრივი ფასიანი ქაღალდების მფლობელი, რომლის წილი მიაღწევს, გადააჭარბებს ან ჩამოსცდება ზღვრულ ოდენობას — 5 პროცენტს, 10 პროცენტს, 15 პროცენტს, 20 პროცენტს, 25 პროცენტს, 30 პროცენტს, 50 პროცენტს ან 75 პროცენტს — ვალდებულია შეატყობინოს ეროვნულ ბანკს და ემიტენტს; ეს ვალდებულება ეკისრება ასევე ყოფილ მფლობელსაც ზღვრული ოდენობის ჩამოცდენისას. ემიტენტი ვალდებულია მიღებული ინფორმაცია დადგენილი წესით საჯარო გახადოს. თუ პირმა ეს ფაქტი არ აცნობა, დარღვევის სერიოზულობიდან გამომდინარე, ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია მას გარკვეული ვადით შეუჩეროს ამ ქაღალდებთან დაკავშირებით ხმის უფლების გამოყენება. მოთხოვნა არ ვრცელდება მფლობელზე, რომელიც ქაღალდებს მხოლოდ კლირინგის ან ანგარიშსწორების მიზნით ფლობს, და არ ვრცელდება ღია და ინტერვალურ საინვესტიციო ფონდებზე. გამონაკლისის საზღვრების ზუსტმა ცოდნამ შეიძლება მოთხოვნა მთლიანად მოიხსნას მიზნის შეცვლის გარეშე.
ემიტენტის დამატებითი ვალდებულებები
საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტი ვალდებულია უზრუნველყოს ფასიანი ქაღალდების ყველა მფლობელის მიმართ თანაბარი მოპყრობა, თუ ისინი თანაბარ პირობებში იმყოფებიან. ემიტენტი ვალდებულია ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით შეუქმნას ყველა ის პირობა და უზრუნველყოს ისეთი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, რომელიც მფლობელებს თავიანთი უფლებების განხორციელების შესაძლებლობას მისცემს. ფასიანი ქაღალდების პირობების ან მათთან დაკავშირებული უფლებების ნებისმიერი ცვლილების შესახებ ინფორმაცია ემიტენტმა დაუყოვნებლივ, დადგენილი წესით უნდა გახადოს საჯარო. ცალკე ნორმებით განსაზღვრულია საინვესტიციო რეკომენდაციების გავრცელების წესიც: პირი, რომელიც საზოგადოებისთვის ავრცელებს კვლევას ან რეკომენდაციას, ვალდებულია მიიღოს გონივრული ზომები ინფორმაციის ობიექტურობისთვის და გაამჟღავნოს საკუთარი ინტერესები ან ინტერესთა კონფლიქტი.
ხშირად დასმული კითხვები
შესაბამისობის თემაზე ხშირად ისმის კითხვები ვადების, ზღვრული ოდენობებისა და საჯაროობის მოთხოვნების შესახებ. ქვემოთ წარმოდგენილია მოკლე პასუხები.
რომელ ვადამდე წარიდგენს ემიტენტი წლიურ ანგარიშს?
ყოველი სამეურნეო წლის დასრულების შემდეგ, არაუგვიანეს 15 მაისისა; განსხვავებული ფინანსური წლის შემთხვევაში — არაუგვიანეს მისი დამთავრებიდან 4 თვისა.
როდის არის სავალდებულო ნახევარი წლის ანგარიში?
საჯარო სასესხო ან საჯარო წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ემიტენტისთვის; იგი 30 ივნისის მდგომარეობით შედგება და 30 აგვისტომდე წარიდგენს და ქვეყნდება.
რომელ ზღვრებზე იბადებს შეტყობინების ვალდებულება?
წილის მიღწევის, გადაჭარბების ან ჩამოცდენისას ზღვრებზე: 5, 10, 15, 20, 25, 30, 50 და 75 პროცენტი.
რამდენი ხნის განმავლობაში უნდა იყოს ანგარიშები ხელმისაწვდომი?
ემიტენტი ვალდებულია ანგარიშების საჯარო ხელმისაწვდომობა უზრუნველყოს არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი ემიტენტებს შესაბამისობის ყველა მიმართულებაში ეხმარება: ვამზადებთ წლიურ და ნახევარი წლის ანგარიშებს, ვახორციელებთ მნიშვნელოვანი შენაძენების შეტყობინებებს და ვაუზრუნველყოფთ ინფორმაციის გამოქვეყნების წესების დაცვას. მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება ფასიანი ქაღალდების სამართლის მოთხოვნების შესრულებაში Legal.ge-ზე.