დღგ-ის შესაბამისობის საგადასახადო ჩარჩო
დამატებული ღირებულების გადასახადის შესაბამისობა საქართველოში საგადასახადო კოდექსის ხუს ფუნდამენტურ ნორმაზეა აგებული: რა არის დასაბეგრი (159), რა განაკვეთით და რომელ პერიოდზე (166-167), როდის და როგორ დეკლარირდება და იხდება (168) და როგორ იწერება საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა (180). ამ ხუთი მუხლის სწორი კითხვა განსაზღვრავს, აქვს თუ არა კომპანიას დღგ-ის ციკლი სრულად მართული: ყოველი ოპერაციის კვალიფიკაციიდან დაწყებული, თვიური დეკლარაციით დამთავრებული. ქვემოთ თითოეული ელემენტი ზუსტად იმ ფორმულირებით არის წარმოდგენილი, როგორც ეს კოდექსშია.
რა არის დასაბეგრი ოპერაცია — 159-ე მუხლი
159-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია: დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება; დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ მომსახურების გაწევა; და საქონლის იმპორტი. სამივე ფორმულა მნიშვნელოვან დეტალს შეიცავს: მიწოდება და მომსახურება დასაბეგრია მხოლოდ მაშინ, თუ ის ხორციელდება დასაბეგრი პირის მიერ, ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში და ანაზღაურების სანაცვლოდ. იმავე მუხლის მეორე ნაწილი აწესრიგებს შერეულ ოპერაციებს: საქონლის მიწოდება ან მომსახურების გაწევა, რომელიც სხვა სახის მიწოდებასთან ან გაწევასთან უშუალოდაა დაკავშირებული ან მისთვის დამხმარე ხასიათისაა, განიხილება ამ მთავარი ოპერაციის ნაწილად — და არა ცალკე დასაბეგრ ფაქტად.
განაკვეთი და საგადასახადო პერიოდი — 166-ე და 167-ე მუხლები
დღგ-ის განაკვეთი კოდექსით პირდაპირ არის განსაზღვრული: 18 პროცენტი. ეს ფიქსირებული განაკვეთი ვრცელდება დასაბეგრ ბაზასა და ოპერაციის ტიპზე დამოუკიდებლად — გამონაკლისები კოდექსის სხვა ნორმებით რეგულირდება, რომლებიც ამ გვერდის კონტექსტს გარეთაა. საგადასახადო პერიოდის მხრივ წესი მარტივია: დღგ-ის საანგარიშო პერიოდია კალენდარული თვე. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი თვის განმავლობაში განხორციელებული ყველა დასაბეგრი ოპერაცია ერთ პაკეტად ითვლება და ერთ დეკლარაციაში აისახება — პერიოდების შერევა ანგარიშვილების ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი შეცდომაა.
დეკლარირება და გადახდა — 168-ე მუხლი
168-ე მუხლის პირველი ნაწილი სავალდებულო ციკლს ადგენს: დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული დასაბეგრი პირი ვალდებულია საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს დღგ-ის დეკლარაცია არაუგვიანეს საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა და ამავე ვადაში გადაიხადოს გადასახადი. ერთი ვადა ორ მოქმედებას აერთიანებს — დეკლარაციის წარდგენა და გადახდა ერთდროულად უნდა დასრულდეს. იმპორტის შემთხვევაში დღგ-ის თანხის გადახდა ხორციელდება იმპორტის გადასახადის გადახდისთვის დადგენილი წესის შესაბამისად; მთავრობის მიერ განსაზღვრული ნუსხით გათვალისწინებული საქონლის იმპორტისას დარიცხული დღგ-ის გადახდა შესაძლებელია ამ საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვებიდან არაუგვიანეს 45 დღისა. უკუდაბეგვრის წესით დაბეგვრისას საგადასახადო აგენტი დარიცხულ თანხას იხდის არაუგვიანეს საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. ასევე არსებობს სპეციალური ვალდებულება გაკოტრების პროცესში მყოფი გადამხდელებისთვის: გაკოტრების რეჟიმის გახსნის თაობაზე განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 15 დღის ვადაში უნდა წარედგინოს გაკოტრების რეჟიმის გახსნამდე სრული ან არასრული საგადასახადო პერიოდის შესაბამისი წარუდგენელი დეკლარაციები.
საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა — 180-ე მუხლი
ანგარიშ-ფაქტურის დისციპლინა დღგ-ის შესაბამისობის ყველაზე პრაქტიკული ნაწილია. 180-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული დასაბეგრი პირის მიერ სხვა დასაბეგრი პირისთვის საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის შემთხვევაში გამოიწერება საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა; ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებში შესაძლებელია გამარტივებული ფორმის ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა. ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერება წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდებისას ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერება მომხმარებლის მოთხოვნის შემთხვევაში. ციკლური დარიცხვებით აღრიცხული მომსახურებისთვის — ელექტროენერგია, გაზი, წყალი, თბოენერგია და მსგავსი — ანგარიშ-ფაქტურა შეიძლება გამოიწეროს ციკლის მიხედვით. ფორმებს, რეკვიზიტებს, გაცემისა და გამოყენების წესებს განსაზღვრავს ფინანსთა მინისტრი. პრაქტიკაში სწორედ ანგარიშ-ფაქტურების ნაკრები ხდება ის სარკე, რომელშიც გამოძიება ყოველთვიურ შესაბამისობას ამოწმებს: რიგითობა, რეკვიზიტების სისრულე, ბილიკების ლოგიკა და პერიოდების დაცვა. ამიტომ ანგარიშ-ფაქტურების სისტემური კონტროლი — გამოწერის მომენტიდანვე, და არა დეკლარაციის შევსებისას — ყველაზე იაფი შესაბამისობის ინსტრუმენტია.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი ოპერაციებია დასაბეგრი?
დასაბეგრი პირის მიერ ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება და მომსახურების გაწევა საქართველოში, ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში, და საქონლის იმპორტი.
რა განაკვეთით და რომელ პერიოდზე?
განაკვეთი — 18 პროცენტი; საანგარიშო პერიოდი — კალენდარული თვე.
როდის არის დეკლარაციისა და გადახდის ვადა?
არაუგვიანეს საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა — დეკლარაცია და გადახდა ერთსა და იმავე ვადაში.
როდის გამოიწერება ანგარიშ-ფაქტურა?
სხვა დასაბეგრი პირისთვის მიწოდებისას — ყოველთვის; საბოლოო მომხმარებლისთვის — მისი მოთხოვნის შემთხვევაში; წერილობით ან ელექტრონულად.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
დღგ-ის შესაბამისობა მოითხოვს ოპერაციების ზუსტ კვალიფიკაციას, თვიური ციკლის დაცვას და ანგარიშ-ფაქტურების დისციპლინას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო სამართლის სპეციალისტს, რომელიც ააწყობს თქვენი ბიზნესის დღგ-ის პროცესებს, განმხილველ ორგანოსთან დავებს და აუდიტს. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.