მონაცემთა სუბიექტის უფლებები — სრული კატალოგი
„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მესამე თავი მონაცემთა სუბიექტს რვა უფლებას ანიჭებს, და თითოეული მათგანი პასუხობს კონკრეტულ პრაქტიკულ საჭირობას: როგორ შეიტყო დამუშავების შესახებ, როგორ მიიღო შენი მონაცემების ასლი, როგორ გაასწორო შეცდომა, როგორ შეაჩერო დამუშავება, როგორ დაბლოკო სადავო მონაცემები, როგორ გადაიტანო ისინი სხვა სერვისში, როგორ დაიცვა ავტომატური გადაწყვეტილებებისგან და როგორ გამოიხმო თანხმობა. ამ კატალოგის ცოდნა როგორც სუბიექტისთვის, ისე ორგანიზაციისთვის აუცილებელია — პირველს ინსტრუმენტს აძლევს, მეორეს კი ვალდებულებათა სიას უვლის.
ინფორმაცია და ხელმისაწვდომობა
მე-13 მუხლით სუბიექტს უფლება აქვს პასუხისმგებელ პირს მოსთხოვოს დადასტურება, მუშავდება თუ არა მის შესახებ მონაცემები, და მოთხოვნის შესაბამისად უსასყიდლოდ მიიღოს ინფორმაცია მონაცემების, დამუშავების საფუძვლისა და მიზნის, წყაროს, შენახვის ვადის, უფლებების, გადაცემისა და ავტომატიზებული გადაწყვეტილებების შესახებ. მე-14 მუხლი კი გაცნობისა და ასლის უფლებას აწესრიგებს: სუბიექტი უსასყიდლოდ მიიღოს მონაცემების ასლები — გარდა კანონმდებლობით დადგენილი საფასურისა ან გონივრული საფასურისა განსხვავებული ფორმატის შემთხვევაში. ორივე მოთხოვნა შესრულდება არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, განსაკუთრებულ შემთხვევებში ვადა 10 სამუშაო დღით გაგრძელდება და ამის შესახებ სუბიექტს დაუყოვნებლივ ეცნობება.
გასწორება და დამუშავების შეწყვეტა
მე-15 მუხლით სუბიექტი მოითხოვს მცდარი, არაზუსტი ან არასრული მონაცემების გასწორებას, განახლებას ან შევსებას — მოთხოვნიდან 10 სამუშაო დღეში; უარის შემთხვევაში ეცნობება საფუძველი და განმარტებული ხდება გასაჩივრების წესი. თავად პასუხისმგებელმა პირმაც აღმოაჩინოს შეცდომა — გონივრულ ვადაში გაასწორებს და 10 სამუშაო დღეში აცნობებს, ხოლო გასწორების შესახებ ინფორმაციას მიმღებებსაც გადასცემს. მე-16 მუხლით სუბიექტი მოითხოვს დამუშავების — პროფაილინგის ჩათვლით — შეწყვეტას, მონაცემთა წაშლას ან განადგურებას; უარი შესაძლებელია მხოლოდ კანონით ჩამოთვლილ საფუძვლებზე — მაგალითად, სხვა საფუძვლით დამუშავება, სამართლებრივი მოთხოვნა, გამოხატვის თავისუფლება, არქივირება-კვლევა-სტატისტიკა — და ამ უარს პასუხისმგებელი პირი ასაბუთებს. საჯაროდ ხელმისაწვდომ მონაცემებზე სუბიექტს დამატებით შეუძლია მოითხოვოს ხელმისაწვდომობის შეზღუდვა ან ინტერნეტბმულების წაშლა.
მე-17 მუხლი დაბლოკვის ხუთ შემთხვევას ასახელებს: სუბიექტი სადავოს ხდის მონაცემების ნამდვილობას; დამუშავება უკანონოა, მაგრამ სუბიექტი წაშლას არ ითხოვს; მონაცემები მიზანს აღარ სჭირდება, მაგრამ საჩივრისთვის სჭირდება; შეწყვეტის მოთხოვნა განიხილება; ან მონაცემები სამტკიცებლოდაა საჭირო. დაბლოკვის შესახებ გადაწყვეტილების შესახებ ინფორმაცია სუბიექტს ეცნობება მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღისა; დაბლოკილი მონაცემები დამუშავდება მხოლოდ შენახვით, გარდა სუბიექტის თანხმობით, სამართლებრივი მოთხოვნით, ინტერესთა დაცვით ან საჯარო ინტერესით დაწესებული შემთხვევებისა.
როგორ აგებს ამ უფლებებს ორგანიზაცია
კატალოგის ცოდნა თავად არ არის საკმარისი — ორგანიზაციამ თითოეული უფლებისთვის პროცედურა უნდა ააგოს. პირველი ნაბიჯია მოთხოვნების მიღების არხის განსაზღვრა: სად და როგორ შეძლებს სუბიექტი მოთხოვნის წარდგენას და ვინ იქნება პასუხისმგებელი შიგნით. მეორე — ვადების მართვა: თითოეული უფლებისთვის განსაზღვრულია 10 სამუშაო დღიანი საბაზისო ვადა და დამატებითი 10 სამუშაო დღის გაგრძელების შესაძლებლობა განსაკუთრებულ შემთხვევებში, დაბლოკვის შესახებ ინფორმაცია კი უფრო მოკლე — 3 სამუშაო დღის — ვადაში გაიცემა. მესამე — პასუხის ფორმა: ინფორმაცია იმავე ფორმით მიეწოდება სუბიექტს, რომლითაც მოხდა მოთხოვნა, თუკი სუბიექტი სხვაგვარად არ მოითხოვს. და მეოთხე — უარების დასაბუთება: თითოეული უარი წერილობით საფუძველს მოითხოვს, და მტკიცების ტვირთი პასუხისმგებელ პირზეა. ორგანიზაციები, რომლებიც ეს პროცესები წინასწარ აგებენ, დავებსა და ჯარიმებს მოგვიანებით ასცდებიან.
გადატანა, ავტომატური გადაწყვეტილებები და თანხმობის გამოხმობა
მე-18 მუხლი გადატანის უფლებას აწესრიგებს: ავტომატური დამუშავებისას, თანხმობის ან ხელშეკრულების საფუძველზე, სუბიექტი იღებს სტრუქტურიზებული, საზოგადოდ გამოყენებადი და მანქანურად წაკითხვადი ფორმატით მის მიერ მიწოდებულ მონაცემებს ან ითხოვს მათ გადაცემას სხვა პასუხისმგებელ პირზე, თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია. მე-19 მუხლი ავტომატიზებულ გადაწყვეტილებებს ეხება: სუბიექტი არ დაექვემდებაროს მხოლოდ ავტომატურად — პროფაილინგის ჩათვლით — მიღებულ გადაწყვეტილებას არსებითი შედეგით, გარდა აშკარად გამოხატული თანხმობის, ხელშეკრულების ან კანონისა; მოთხოვნისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ადამიანური რესურსის ჩართვა, მოსაზრების გამოთქმა და გასაჩივრება. მე-20 მუხლი კი თანხმობის გამოხმობის უფლებაა: ნებისმიერ დროს, ყოველგვარი განმარტების გარეშე; ამ დროს დამუშავება შეწყდება ან მონაცემები წაიშლება მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა, თუ სხვა საფუძველი არ არსებობს. ამ უფლებების დარღვევა ადმინისტრაციულ ჯარიმასაც იწვევს, და ამას ცალკე გვერდი აღწერს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ კონფიდენციალობის უფლებებთან დაკავშირებულ ხშირად დასმულ კითხვებს.
რამდენ დროში პასუხობს პასუხისმგებელი პირი მოთხოვნას?
საბაზისო ვადა 10 სამუშაო დღეა; განსაკუთრებულ შემთხვევებში ის კიდევ 10 სამუშაო დღით გაგრძელდება და ამის შესახებ დაუყოვნებლივ ეცნობებით; დაბლოკვის შესახებ ინფორმაცია კი უფრო მოკლე — 3 სამუშაო დღის — ვადაში გაიცემა.
უსასყიდლოდ მიიღება თუ არა მონაცემების ასლი?
დიახ — გარდა კანონმდებლობით დადგენილი საფასურისა ან განსხვავებული ფორმატისთვის დადგენილი გონივრული საფასურისა; საფასური ფაქტობრივად დახარჯულ რესურსს არ უნდა აღემატებოდეს და მისი გონივრულობის დასაბუთების ტვირთი პასუხისმგებელ პირს ეკისრება.
შეიძლება თუ არა მხოლოდ ავტომატური გადაწყვეტილება ჩემ მიმართ?
არა — არსებითი შედეგის მქონე გადაწყვეტილება მხოლოდ ავტომატურად, პროფაილინგის ჩათვლით, არ მიიღება, გარდა აშკარად გამოხატული თანხმობის, ხელშეკრულების ან კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა; მოთხოვნისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ადამიანური რესურსის ჩართვა, მოსაზრების გამოთქმა და გასაჩივრების შესაძლებლობა.
როგორ ვისარგებლო გადატანის უფლებით?
ავტომატური დამუშავებისას, თანხმობის ან ხელშეკრულების საფუძველზე, მიიღებთ მონაცემებს სტრუქტურიზებული და მანქანურად წაკითხვადი ფორმატით ან მოითხოვთ მათ გადაცემას სხვა პასუხისმგებელ პირზე, თუ ტექნიკურად შესაძლებელია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი დაგეხმარებით როგორც მონაცემთა სუბიექტის უფლებების გამოყენებაში — მოთხოვნების შედგენაში, ვადების კონტროლსა და უარის გასაჩივრებაში, — ისე ორგანიზაციების მიერ ამ უფლებების პასუხებად გარდაქმნაში: მიღების არხი, ვადების მართვა და უარების დასაბუთების პროცედურები.
მოთხოვნა დაუკმაყოფილებელი თუ დარჩა ან კომპანიაში კონფიდენციალობის პროცესების გამართვა გსურთ, მოგვწერეთ Legal.ge-ზე.