რა არის მონაცემთა გადატანის უფლება
მონაცემთა გადატანის უფლება სუბიექტს საშუალებას აძლევს, ერთი სერვისიდან მეორეში გადასვლისას საკუთარი მონაცემები თან წაიყოლოს. „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლის თანახმად, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლებით მონაცემთა ავტომატური დამუშავების შემთხვევაში, თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია, სუბიექტს უფლება აქვს, პასუხისმგებელი პირისგან სტრუქტურიზებული, საზოგადოდ გამოყენებადი და მანქანურად წაკითხვადი ფორმატით მიიღოს მის მიერ მიწოდებული მონაცემები ან მოითხოვოს ამ მონაცემთა სხვა პასუხისმგებელ პირთან გადაცემა.
რომელ საფუძვლებზე მუშაობს
გადატანის უფლება დაკავშირებულია მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებთან — ანუ სუბიექტის თანხმობასთან და ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებასთან ან გარიგების დადებასთან — და ასევე განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემთა შემთხვევაში წერილობით თანხმობასთან. ანუ უფლება ვრცელდება ავტომატურ დამუშავებაზე, რომელიც თანხმობას ან ხელშეკრულებას ეფუძნება. პატიოსნად უნდა ითქვას: ქართული გადატანის უფლება თავისი არსით ვიწროა, ვიდრე ევროპის ზოგად რეგლამენტში აღწერილი შესაბამისი ინსტიტუტი — საჯარო ინტერესზე, კანონით დაკისრებულ მოვალეობაზე ან ლეგიტიმურ ინტერესზე დაფუძნებულ დამუშავებაზე გადატანის უფლება კანონით არ ითვალისწინება. ამიტომ თითოეული მოთხოვნისას ჯერ საფუძველი დგინდება და მხოლოდ შემდეგ — ფორმატი. მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტით საფუძვლის დასაბუთება თავად პასუხისმგებელ პირს ეკისრება — საფუძვლის არსებობას ორგანიზაცია ადასტურებს, არა სუბიექტი.
ფორმატი და პირდაპირი გადაცემა
კანონი ორ ფორმატს ასახელებს: სუბიექტი იღებს მონაცემებს სტრუქტურიზებული, საზოგადოდ გამოყენებადი და მანქანურად წაკითხვადი ფორმატით — არა დოკუმენტის უბრალო გამოსახულება, არამედ სხვა სისტემაში წაკითხვადი სახე — ან მოითხოვს მისი მონაცემების პირდაპირ სხვა პასუხისმგებელ პირთან გადაცემას, სადაც ეს ტექნიკურად შესაძლებელია. მიწოდებული უნდა იყოს მხოლოდ ის მონაცემები, რომელიც სუბიექტმა თავად მიაწოდა — პასუხისმგებელი პირის მიერ შედგენილი დასკვნები და პროფილები ამ უფლების ობიექტი არ არის.
გადატანის უფლება და გაცნობის უფლება — რა განსხვავდება
გადატანა ხშირად ერთიანდება გაცნობის უფლებასთან, მაგრამ სამიზნე განსხვავებულია. გაცნობის უფლება სუბიექტს აძლევს შესაძლებლობას, გაეცნოს მის შესახებ მონაცემებს და ასლებიც მიიღოს — რომ იცოდეს, რა აქვს ორგანიზაციას მასზე. გადატანის უფლების სამიზნე კი გამოყენებაა: მიღებული მონაცემები სხვა სერვისში უნდა იმუშაოს — ამიტომ არის სავალდებულო მანქანურად წაკითხვადი ფორმატი. ანუ გაცნობა ცოდნის ინსტრუმენტია, გადატანა — გადასვლისა. პრაქტიკაში ორივე მოთხოვნა ერთადაც შეიძლება წარდგენილი იყოს, მაგრამ პასუხისმგებელი პირი ორივეს სხვანაირად ამუშავებს: გაცნობაზე შესაძლოა კანონით დადგენილი საფასური ანსხვავებული ფორმატისთვის გამოიყენოს, გადატანაზე კი საფასურის დაკისრება კანონით არ გათვალისწინებულა — თანხმობისა და ხელშეკრულების საფუძველზე მოქმედი უფლებები უსასყიდლოდ ხორციელდება.