უფლებები და მათი ზღვრები — სად მთავრდება კონფიდენციალურობის გარანტია
მონაცემთა სუბიექტის უფლებები — ინფორმაციის მიღება, გაცნობა, გასწორება, დამუშავების შეწყვეტა, დაბლოკვა, გადატანა — ძლიერი ინსტრუმენტებია, მაგრამ კანონი მათ ზღვრებსაც აწესრიგებს. „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-21 მუხლი განსაზღვრავს, რომ ამ კანონის მე-13-მე-20, მე-24 და მე-25 მუხლებით გათვალისწინებული უფლებები შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ მაშინ, თუ ეს პირდაპირ არის გათვალისწინებული საქართველოს კანონმდებლობით, ამით არ ირღვევა ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები და ეს აუცილებელი და პროპორციული ზომაა დემოკრატიულ საზოგადოებაში. შეზღუდვა დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როცა უფლების განხორციელება საფრთხეს უქმნის სახელმწიფო უსაფრთხოების, ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და კიბერუსაფრთხოების ან თავდაცვის ინტერესებს; საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას; დანაშაულის თავიდან აცილებას, გამოძიებას, სისხლისსამართლებრივ დევნას და მართლმსაჯულებას; ქვეყნისთვის მნიშვნელოვან ფინანსურ, ეკონომიკურ, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის ინტერესებს; პროფესიული ეთიკის დარღვევის გამოვლენას; მარეგულირებელი ორგანოების ფუნქციებს; სხვა პირების უფლებებს, მათ შორის გამოხატვის თავისუფლებას; სახელმწიფო, კომერციული და პროფესიული საიდუმლოებების დაცვას; ან სამართლებრივი მოთხოვნის ან შესაგებლის დასაბუთებას. ზომა გამოიყენება მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც შეზღუდვის მიზნისთვის არის აუცილებელი, შეზღუდვისა და უარის შესახებ გადაწყვეტილება სუბიექტს ეცნობება — გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ინფორმაცია საფრთხეს უქმნის მიზნის მიღწევას — და მტკიცების ტვირთი დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირზეა. უფლებები უზრუნველყოფილი უნდა იყოს უსასყიდლოდ, ხოლო არაგონივრულად ხშირი მოთხოვნების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირი უფლებამოსილია უარი თქვას შესრულებაზე — წერილობითი შეტყობინებით და გასაჩივრების უფლების განმარტებით.
საჩივრის გზა — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, სასამართლო, ზემდგომი ორგანო
კანონის მე-22 მუხლით, უფლებების ან დადგენილი წესების დარღვევის შემთხვევაში სუბიექტს უფლება აქვს, კანონით დადგენილი წესით მიმართოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს, სასამართლოს ან/და ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს. სუბიექტს ასევე შეუძლია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს მოსთხოვოს მონაცემთა დაბლოკვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება განცხადების განხილვის დასრულებამდე — ანუ საქმის მსვლელობისას მონაცემების შემდგომი დამუშავებისგან დაცვის გარანტიაც არსებობს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის გადაწყვეტილება სასამართლოში გასაჩივრდება კანონმდებლობით დადგენილი პირობებისა და ვადების დაცვით.
როგორ განიხილება განცხადება
კანონის მე-50 მუხლი განმარტავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პროცედურას: განცხადება განიხილება და გამოიყენება კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. განცხადების მიღებიდან 10 დღის ვადაში სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას გამოსაყენებელი ღონისძიებების შესახებ და აცნობებს განმცხადებელს. გარემოებების შესასწავლად სამსახური უფლებამოსილია შემოწმება განახორციელოს, ხოლო პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია მოთხოვნისას მასალა გადასცეს. განცხადების განხილვის ვადა 2 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს; დასაბუთებული გადაწყვეტილებით იგი შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. დამატებითი მასალის გამოთხოვისას საქმის წარმოება შეიჩერება — და ეს პერიოდი ვადაში არ ჩაითვლება. განხილვის დასრულებამდე შესაძლებელია მონაცემთა დაბლოკვის გადაწყვეტილება; დაბლოკილი მონაცემების დამუშავება მაინც გაგრძელდება, თუ ეს აუცილებელია სასიცოცხლო ინტერესების, სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და თავდაცვისთვის. დასრულების შემდეგ სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას ერთ-ერთი ღონისძიების შესახებ და აცნობებს როგორც სუბიექტს, ისე პასუხისმგებელ პირს.
თუ საქმის წარმოება ჯარიმით ან სხვა გადაწყვეტილებით დასრულდა, გენერალური აუდიტორის გადაწყვეტილება სასამართლოში გასაჩივრდება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილი წესით — პირმა, რომლის მიმართაც გადაწყვეტილება გამოიტანა, მისი ოფიციალური გაცნობიდან 1 თვის ვადაში. გასაჩივრების შემთხვევაში გადაწყვეტილება აღსრულდება სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტიდან — ანუ გასაჩივრება შესრულებას დროებით აყოვნებს.
პრაქტიკული დასკვნები ორგანიზაციისთვის და სუბიექტისთვის
ორგანიზაციისთვის ამ ჩარჩოს პრაქტიკული მნიშვნელობა ის არის, რომ ყოველი უარი ან შეზღუდვა წერილობით დასაბუთებული უნდა იყოს: კანონი მოითხოვს შეზღუდვის საფუძვლის, აუცილებლობისა და პროპორციულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებებს, და ეს ტვირთი პასუხისმგებელ პირს აწვება. სუბიექტისთვის კი მნიშვნელოვანია ვადების ცოდნა: განცხადებაზე ღონისძიებების შესახებ გადაწყვეტილება ათ დღეში იღება, განხილვა ორ თვეს არ აღემატება, ხოლო გენერალური აუდიტორის გადაწყვეტილების გასაჩივრება ერთი თვის ვადაში ხდება — დროის დაკარგვა აქ პოზიციას ასუსტებს. ამავე დროს, უფლებების უსასყიდლო განხორციელების წესი ნიშნავს, რომ საფასურის დაკისრება მხოლოდ კანონით დადგენილ გამონაკლისებშია შესაძლებელი.
ჯარიმები მესამე თავის უფლებების დარღვევისთვის
კანონის მე-72 მუხლი ადმინისტრაციულ ჯარიმეს უკავშირებს მონაცემთა სუბიექტის მესამე თავით გათვალისწინებული რომელიმე უფლების დარღვევას (გასაჩივრების უფლების გარდა). ერთი უფლების დარღვევა: ბრუნვით 500 000 ლარამდე პირებისთვის — გაფრთხილება ან 1 000 ლარის ჯარიმა; ბრუნვით 500 000 ლარზე მეტისთვის — გაფრთხილება ან 1 500 ლარი. ორი ან მეტი უფლების დარღვევა: შესაბამისად 2 000 და 3 000 ლარი. დამამძიმებელი გარემოებების არსებობისას ერთი უფლების დარღვევაზე ჯარიმა იზრდება 1 500-მდე და 3 000 ლარამდე, ხოლო ორ ან მეტ უფლებაზე — 3 000-მდე და 5 000 ლარამდე. ამრიგად, უფლებების უგულებელყოფა პირდაპირ ფინანსურ რისკად გარდაიქმნება. Legal.ge-ის გუნდი დაგეხმარებით როგორც სუბიექტის უფლებების დაცვაში, ისე ორგანიზაციის მხრიდან შეზღუდვების კანონიერ დასაბუთებასა და საჩივრებზე პასუხისმგებლობაში.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — კონფიდენციალურობის უფლებებთან დაკავშირებით ხშირად დასმული კითხვები.
სად შეიძლება საჩივრის შეტანა?
დარღვევის შემთხვევაში მონაცემთა სუბიექტი მიმართავს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს, სასამართლოს ან/და ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს; განხილვამდე შეიძლება მოითხოვოს მონაცემთა დაბლოკვაც.
რამდენ დროში განიხილება განცხადება?
ღონისძილების შესახებ გადაწყვეტილება იღება მიღებიდან 10 დღეში; განხილვის საერთო ვადა 2 თვეს არ აღემატება და დასაბუთებით იზრდება არაუმეტეს 1 თვით.
რა ჯარიმაა გათვალისწინებული უფლებების დარღვევისთვის?
ჯარიმები კანონის მესამე თავით დაცული უფლებების დარღვევისთვის ცალკე მუხლით არის განსაზღვრული და დარღვევის ხასიათზეა დამოკიდებული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
კონფიდენციალურობის უფლებების დავა საჩივრის ზუსტ არჩევანსა და ვადების დაცვაზეა დამოკიდებული. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ მონაცემთა დაცვის სამართლის სპეციალისტს, რომელიც შეაფასებს დარღვევას, მოამზადებს საჩივარს და დაიცავს თქვენს ინტერესებს. მიმართეთ კონსულტაციისთვის.