რას განიხილავს ზემოქმედების მუხლი
სისხლის სამართლის კოდექსის მე-372 მუხლი იცავს საქმის მატერიალებზე საბჭოსწორი ინფორმაციის მიღების ინტერესს და განიხილავს ზემოქმედებას საპროცესო მონაწილეებზე — გამოსაკითხ პირზე, მოწმეზე, დაზარალებულზე, ექსპერტზე ან თარჯიმანზე. მუხლი ორი ძირითადი ფორმით აღწერს ამ ქმედებას: მიმართვა ან დაყოლიება — მარტიობითი ზემოქმედება; და მოსყიდვა ან იძულება — ქონებრივი სარგებლის შეთავაზებით ან მუქარით მიღწეული ზემოქმედება. ასეთი ბრალდება იშვიათია, მაგრამ მძიმეა: ის სასჯელის მთელ სპექტრს მოიცავს ჯარიმიდან ცხრა წლამდე პატიმრობამდე, და ხშირად ჩნდება სხვა საქმესთან ერთად, როგორც დამატებითი ეპიზოდი.
მნიშვნელოვანია გამოვყოთ, ვინ არიან მუხლით დაცული პირები: გამოსაკითხი პირი, მოწმე, დაზარალებული, ექსპერტი და თარჯიმანი. ბრალდება სწორედ ამ ჩამონათვალში შემავალი პირის მიმართ ზემოქმედებას უნდა ეყრდნობოდეს — სხვა მონაწილეებზე ზემოქმედება კოდექსის სხვა ნორმებით რეგულირდება.
პრაქტიკაში ასეთი ეპიზოდები ხშირად იმ საქმიდან იზრდება, რომელშიც მოწმე ან დაზარალებული პირი მონაწილეობს: ბრალდება აცხადებს, რომ ბრალდებულმა ან მისმა ახლობლებმა სცადეს მისი ჩვენების შეცვლა, უარის თქმა ან დამალვა. ამ დროს დაცვის ხელში ხვდება მთელი კომუნიკაციის კონტექსტი: ერთი მხრივ, პირს უფლება აქვს საუბრობდეს საქმის მონაწილეებთან; მეორე მხრივ, ეს საუბარი არ უნდა მიმართულიბოდეს სიმართლის შეცვლისკენ. ზუსტად ამ ზღვრის დადგენა — სად მთავრდება ჩვეულებრივი ურთიერთობა და სად იწყება დანაშაული — არის ის წერტილი, რომელზეც მთელი საქმე იგება ან წაგებულია.
მიმართვა ან დაყოლიება: სასჯელის ჩარჩო
მუხლის პირველი ნაწილით გამოსაკითხი პირისადმი, მოწმისადმი, დაზარალებულისადმი, ექსპერტისადმი ან თარჯიმნისადმი მიმართვა ან მისი დაყოლიება — ცრუ ინფორმაციის მიწოდების, ცრუ ჩვენების მიცემის, ყალბი დასკვნის, უარის თქმის, არასწორად თარგმნის ან მიწოდებული ინფორმაციის შეცვლის მიზნით — ისჯება:
- ჯარიმით;
- საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ას ოთხმოციდან ორას ორმოც საათამდე;
- გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე;
- ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან სამ წლამდე.
ეს შემადგენლობა უფრო მსუბუქია, თუმცა მაინც რეალურ სასჯელს გულისხმობს. აქ ცენტრალური საკითხია მიზანი: ბრალდებამ უნდა დაამტკიცოს, რომ მიმართვა სწორედ ცრუ ინფორმაციის ან უარის მიზნით მოხდა, და არა — მაგალითად — ლეგიტიმური კონსულტაციის ან დახმარების ფორმით.

